1. خبری
  2. همه خبرها
  3. مهر
  4. فرهنگ
شماره ۹۲ فصلنامه «نقد و نظر» منتشر شد

شماره ۹۲ فصلنامه «نقد و نظر» منتشر شد

خبرگزاری مهر |
نود و دومین شماره فصلنامه علمی پژوهشی «نقد و نظر» شامل ۷ مقاله علمی به صاحب‌امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، نود و دومین شماره فصلنامه علمی پژوهشی «نقد و نظر» ویژه زمستان ۹۷ به صاحب‌امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مدیرمسئولی حجت الاسلام محمدتقی سبحانی‌نیا منتشر شد.

عناوین مقالات این شماره عبارت است از: «نقش فضیلت عقلانی تواضع فکری در فرایند استنباط حکم شرعی»، «بررسی انتقادی دیدگاه فنایی درباره حجیت ظنون عقلی»، «نقادی اخلاق باور کلیفورد بر محور اصل عدالت اخلاقی»، «پیش‌داشت کمال‌یافتگی؛ شرط ضروری فهم و کژفهمی نزد گادامر»، «پاسخ به مسئله گرتلر درباره معیار درون‌گرایی برون‌گرایی در فلسفه ذهن»، «معرفت و علایق انسانی؛ جستاری درباره نسبت دو مقوله»، «کاوشی در ابعاد کلامی نظریه «حق الطاعه».

نقش فضیلت عقلانی تواضع فکری در فرایند استنباط حکم شرعی

در چکیده مقاله «نقش فضیلت عقلانی تواضع فکری در فرایند استنباط حکم شرعی» می‌خوانیم: «فضایل عقلانی در فرایند استنباط حکم و در مقام باورمندی و افتاء از مسائل مهمی هستند که فقیهان و مجتهدان می‌بایست به تحصیل آن‌ها بپردازند. بدون تردید فقدان این فضیلت‌ها، موجب نقصان وجاهت و اعتبار ثمره عملیات فقاهت است. پیش‌فرض ما این است که عالمان دین همچون دیگر اندیشه‌ورزان به صورت آشکار و پنهان دستخوش آفت‌ها و آسیب‌های اخلاقی هستند. فضائل متعددی از جمله گشودگی ذهنی، پشتکار فکری، دقت و تمرکز، تواضع فکری، شجاعت فکری، احتیاط فکری، گشودگی فکری، انصاف فکری و استقلال فکری مجموعه فضایلی هستند که در اعتبار معرفت موثرند. از آنجا که در اجتهاد و استنباط احکام شرعی، باورهای مجتهد نقش اساسی ایفا می‌کند، در این مقاله نقش فضیلت عقلانی «تواضع فکری» در فرایند استنباط حکم شرعی بررسی شده است. نتیجه اینکه آراستگی به فضیلت «تواضع»، حجاب نفسانیت و منیت را از پیش روی مجتهد و ادله احکام برداشته و طریق وصول به حکمی اخلاقی‌تر را هموار می‌سازد.»

بررسی انتقادی دیدگاه فنایی درباره حجیت ظنون عقلی

در آغاز مقاله «بررسی انتقادی دیدگاه فنایی درباره حجیت ظنون عقلی» آمده است: «ابوالقاسم فنایی در طرح اصلاح‌گرایانه خود، ظنون عقلی را حجت می‌داند و مبتنی بر این نکته، به نقد اجتهاد متداول در حوزه‌های علمیه می‌پردازد. هدف مقاله حاضر، نقد دیدگاه او به روش تحلیلی است. ادعای ما این است که مقام معرفت متفاوت از مقام داوری است؛ مقام معرفت، بی‌شمار ارزشی، بی‌آستانه و قانون‌ناپذیر است؛ حال آنکه مقام داوری دوارزشی، آستانه‌مند و قانون‌پذیر است. در مقام داوری چه بسا جنبه‌های غیر معرفتی نیز ترجیح یابند. حجت‌های اصولی، حجت‌های مقام داوری فقهی هستند و قانون‌پذیری آنها، ما را به مراجعه به نقل و فحص از دخالت زائد قانون گذار ملزم می‌نماید. پس از این بررسی، درمی‌یابیم که در نصوص فراوانی، قانون‌گذار از عمل به ظنون عقلی در مقام افتاء نهی کرده است. چشم پوشیدن از این نصوص بدون ارائه دلایل قوی‌تر از آن‌ها امکان پذیر نیست.»

نقادی اخلاق باور کلیفورد بر محور اصل عدالت اخلاقی

در طلیعه مقاله «نقادی اخلاق باور کلیفورد بر محور اصل عدالت اخلاقی» می‌خوانیم: «در این نوشتار کاربرد دسته‌ای از مفاهیم در اخلاق باور کلیفورد را با کاربرد آن‌ها در اخلاق باور رقیب فکری او، یعنی جیمز مقایسه کرده‌ایم. این مفاهیم شامل توجیه اخلاقی هنجار دلیل، توجیه معرفتی هنجار دلیل، آسان‌باوری، ایده عمل بر اساس احتمالات و پذیرش باورهای بی‌دلیل می‌شود. ادعای ما این است که کلیفورد با وجود اینکه اصل دلیل حداکثری «باور به چیزی با دلایل ناکافی همیشه، همه جا و برای همه نادرست است» و معیار تحقیق‌پذیری را پیشنهاد می‌دهد، خود عامل به آن‌ها نیست و استفاده‌ای از مفاهیم می‌کند که او را به دیدگاه رقیب نزدیک‌تر می‌سازد؛ به گونه‌ای که می‌شود گفت ما با دو کلیفورد افراطی و معتدل و دو نوع قرینه‌گرایی افراطی و معتدل روبه رو هستیم. با معرفی «اصل عدالت» به مثابه حس انصاف درونی انسان‌ها که در قالب قاعده زرین اخلاقی «آنچه برای خود می‌پسندی برای دیگران هم بپسند و آنچه برای خود نمی‌پسندی برای دیگران هم نپسند» صورت‌بندی شده است، پیشنهاد می‌کنیم که نظام اخلاق باوری که کلیفورد معتدل ارائه می‌دهد، اخلاق باور عادلانه‌تری است.»

در وبسایت خبری بخوانید: اخبار فرهنگی و هنری روز

شرط ضروری فهم و کژفهمی نزد گادامر

در چکیده مقاله «پیش‌داشت کمال‌یافتگی؛ شرط ضروری فهم و کژفهمی نزد گادامر» می‌خوانیم: «هدف اصلی نوشتار حاضر، واکاوی استلزام پیش‌داشت کمال‌یافتگی به عنوان شرط ضروری فهم و کژفهمی در گادامر است. جهت دستیابی به این هدف از روش تحلیلی بهره گرفته شده است. گادامر، فرض موقتی مفسر در خوانش هر متن، مشتمل بر دو عنصر صوری (وحدت و انسجام درونی) و محتوایی (حقیقت کامل بودن) را پیش‌داشت کمال‌یافتگی می‌نامد. او بر آن است که فهم یک متن با فرافکندن معنای اولیه مفسر آغاز می‌گردد، اما اگر دور هرمنوتیکی با پیش معنایی درست به جریان نیفتد، عمل فهم شکست خواهد خورد؛ زیرا تناسب میان پیش‌معنای مفسر و خود متن، محل تردید است؛ از این رو هنگامی که متنی خوانده می‌شود، فرض وحدت و انسجام درونی آن، نخستین فرض ضروری، جهت اصلاح، رد یا تأیید پیش‌معنای اولیه مفسر است؛ ولی این فرض، ناکافی است و لازم است مفسر، حقیقت کامل متن را نیز به طور موقت، جهت آزمودن پیش معنا و پیش‌داوری‌های خود مفروض گیرد؛ زیرا اگر مفسر، صرفا با پیش فرض انسجام متن، به فهم جزئیات آن بپردازد، ممکن نیست که آن جزئیات بتوانند نادرستی معنای اولیه محدود و تحریف شده را نمایان سازند. پیش‌داشت کمال‌یافتگی، فرض قابل فسخ مرجعیت متن است که پیش‌داوری‌ها و طرز فکرهای شخصی و دل بخواهانه مفسر را به چالش کشیده و مقدمه‌ای جهت اصلاح یا تاییدشان می‌گردد. پیش‌داشت کمال‌یافتگی، بایسته فهم است و در خور واکاوی؛ زیرا هر مفسری در تلاش برای فهم، کمال یافتگی متن را پیش‌بینی می‌کند تا با کشمکش میان معنای پیش‌بینی‌شده و مقاومت متن از تفسیر نامناسب، دل‌بخواهانه و ذهنیت‌گرایانه بپرهیزد.»

خواندن خبر در سایت منبع


خبرهای مرتبط با دفتر تبلیغات اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، حوزه‌های علمیه، حوزه علمیه قم و معرفی نشریات از تلگرام

آیت الله اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه سراسرکشور؛ بر ضرورت توجه بیشتر بانک مرکزی به اقشار کم در آمد تا زمان رفع تنگناهای اقتصادی کشور، تاکید کرد.


مراسم تجلیل از آیت الله شیخ عیسی قاسم در قم

مراسم تکریم و تجلیل از آیت الله شیخ عیسی قاسم رهبر شیعیان بحرین، شامگاه شنبه با حضور آیت الله محمد یزدی رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در سالن اجتماعات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.


کاظم صدیقی

امام جمعه تهران:

🔹برجام صنعت هسته‌ای ما را محدود کرد و باعث شد سفره‌‌های مردم محدود شود، قرار بود سانتریفیوژها بچرخد و سفره‌ها رونق بگیرد، اما هیچ‌کدام نشد.

🔹اگر حوزه‌های علمیه کساد شود بدانید دین کساد می‌شود و دشمنان شما برای از بین بردن این معنویت می‌تازند. /فارس


#یادداشت_منتخب

🔸گزارش نشست علمی «حوزه‌ مستقل و عقلانی؛ نه سکولار، نه افراطی»

▫️روز شنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۷ نشست علمی «حوزه‌ مستقل و عقلانی، نه سکولار، نه افراطی»، با سخنرانی حجت‌الاسلام و المسلمین کاظم قاضی‌زاده در موسسه‌ی فهیم برگزار شد.

در ادامه گزارش مباحثات از این نشست را می‌خوانید:

🔹قائلین به استفاده‌ حدأکثری از دین، در برداشت از نصوص، دچار ساده‌انگاری هستند و از نصوص دینی چنین برداشت می‌کنند که هر آنچه که نیاز دارند، در دین وجود دارد.

🔹ما فقط اصول و خط مشی‌های کلی اجتماعی را می‌توانیم از دین به دست بیاوریم، اما این به معنای بی‌نیازی از غیر دین نیست، و برای ترسیم یک نظام اجتماعی می‌بایست اصول کلی را از دین اخذ کرده و از عقل خداداد و تجربه‌ی بشری، بهره ببریم.

🔹اگر قرار باشد ما در برداشت از اسلام، تفکیک قائل شویم و دیدگاه نزدیک‌تر به حاکمیت را تأیید کنیم، به خطا رفته‌ایم و دچار افراطی‌گری شده ‌و آزاداندیشی و بالندگی اندیشه‌ی دین را مخدوش کرده‌ایم.

🔹در حوزه‌های علمیه، از قدیم سعی می‌شده، رفتارها براساس تأمل، صبر و متانت باشد، نه اینکه بابت هر چیزی طلبه‌ها به خیابان‌ها بریزند و شعار دهند.

🔹استقلال سیاسی چیزی است که در حوزه‌های علمیه به‌طور نسبی وجود دارد؛ به این معنا که مراجع، نه ذیل حکومت تعریف می‌شوند و نه به‌عنوان اپوزیسیون فعالیت می‌کنند، بلکه به‌عنوان ناصح امین، نظرات خود را ارائه می‌نمایند.

🔹این در شأن یک حوزه‌ مستقل نیست که برخی از اساتید مبرز حوزه، وقتی به مباحث حاکمیتی می‌رسند، به آن مباحث نمی‌پردازند چون نظری غیر از نظر رسمی و مسلط دارند و می‌ترسند برایشان مشکلاتی ایجاد شود.

🔹حوزه باید بتواند در مسائل جدید و متنوعی که وجود دارد، جامعه را به اقناع برساند و پاسخ نسل جوان را در حوزه‌ی مسائل دینی، بدهد / مباحثات

ادامه مطلب در سایت:

mobahesat. ir/۱۷۴۶۰


🔻شناسایی تهیه‌‌کننده بیانیه «قم آماده قیام علیه نفاق»

🔹فرماندار قم از شناسایی و تشکیل پرونده برای فردی که بیانیه‌ای با عنوان «قم آماده قیام علیه نفاق» را تهیه و منتشر کرده است خبر داد.

🔹 هفته گذشته جمعی از طلاب، فضلا و اساتید حوزه علمیه قم در حمایت از بیانیه گام دوم رهبر معظم انقلاب در مدرسه فیضیه تجمع کردند. در پایان این تجمع، بیانیه‌ای قرائت شد که از مردم و طلاب این شهر برای شرکت در راهپیمایی اعتراضی علیه روسای قوه مجریه و مقننه از حرم حضرت معصومه (س) تا حرم امام خمینی (ره) دعوت می‌کرد/ ایرنا

#سیاسی


🔶 انتشار اسامی احزاب و گروه‌های دارای مجوز

وزارت کشور ایران نام ۹۸ تشکل و حزب دارای مجوز را منتشر کرد که توانسته‌اند خود را با قوانین جدید تطبیق دهند. در میان اسامی منتشر شده نام نهضت آزادی، جبهه ملی، حزب مشارکت، سازمان مجاهدین انقلاب و تشکل‌های وابسته به نیروهای ملی مذهبی دیده نمی‌شود.

همچنین نام جبهه سه تشکل اصولگرای پایداری انقلاب اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جامعه روحانیت مبارز تهران و تشکل اصلاح‌طلب مجمع روحانیون مبارز در این اسامی دیده نمی‌شود.

پیش‌تر گفته شده بود که جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز تهران حاضر به درخواست مجوز برای فعالیت خود نیستند.


نظرها

در ادامه بخوانید

کنایه «امین حیایی» به «پرویز پرستویی» درباره تحریم صدا و سیما

مهرمهر1 روز قبل
ایرناایرنا1 روز قبل
به گزارش روز پنجشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، طهمورث ساجدی، زبانشناس و استاد زبان و ادبیات فرانسه، شب گذشته بدون سابقه قبلی ابتلا به بیماری خاصی درگذشت. وی متولد ۱۳۳۰ در انزلی بود و در دانشگاه پل والری شهر «مون پلیه» فرانسه در رشته زبان و ادبیات فرانسه تحصیل و دکترای خود را در رشته ادبیات تطبیقی در سال ۱۳۶۶ به پایان برد. از آثار ساجدی می‌توان به کتاب از ادبیات تطبیقی تا نقد ادبی، ادبیات تطبیقی، ایران شناسی و خاور شناسی، تاریخ ایرانشناسی در فرانسه تحلیلی از دستاوردهای پژوهشی تا سالهای اخیر و … اشاره کرد. ساجدی از اوایل دهه ۸۰ در گروه زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه تهران مشغول تدریس بود و با ایرانشناسان و نیز انجمن ادبیات تطبیقی ایران همکاری داشت. فراهنگ**۹۲۱۱**۱۷۵۱**۹۱۹۸انتهای پیام /*
خبرآنلاینخبرآنلاین1 روز قبل
سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد: نظر به اینکه مقرر است ساعت رسمی کشور از ساعت ۲۴ امشب یکم فروردین ماه ۱۳۹۸ یک ساعت به جلو کشیده شود لازم است مسافران پروازهای داخلی و خارجی ضمن تنظیم ساعت خود با ساعت رسمی کشور برنامه‌های خود را براساس زمان درج شده در بلیت‌های هواپیماها انجام داده و در فرودگاه‌ها حضور یافته واز پروازها جانمانند. بعضا مشاهده شده که مسافران به دلیل غفلت از زمان انجام پروازها یکساعت دیرتر به فرودگاه مراجعه کرده و از پروازها جا مانده‌اند.
انتخابانتخاب1 روز قبل
فردا و در سالروز رحلت حضرت زینب (س) سینماهای سراسر کشور تعطیل است. به گزارش فارس، طبق اعلام شورای صنفی نمایش، فردا (جمعه ۲ فروردین) به مناسبت رحلت حضرت زینب کبری (س) سینماهای سراسر کشور تا عصر تعطیل است. سالن‌‌های سینما از ساعت ۱۷ بازگشایی می‌شوند و فعالیت خود را از سر می‌گیرند.
مهرمهر1 روز قبل
به گزارش خبرگزاری مهر، پایگاه اطاع رسانی مقام معظم رهبری شرایط صحت اعتکاف را بدین شرح اعلام کرد: سوال ۱: شرایط صحت اعتکاف عبارت است از:۱- عقل۲- نیت۳- روزه۴- توقف حداقل سه روز در مسجد۵- اعتکاف در یکی از مساجد چهارگانه باشد، هرچند اعتکاف در غیر از مساجد چهارگانه* (اعم از جامع و غیر آن) به قصد رجاء مطلوبیت (به امید این‌که مطلوب خداوند باشد) مانعی ندارد. ۶- بنابر احتیاط واجب اعتکاف زن بدون اذن شوهر صحیح نیست، همچنین اعتکاف فرزند بدون اذن پدر و مادر اگر موجب اذیت آنان شود صحیح نیست، هر چند بنابر احتیاط مستحب، به طور مطلق اذن والدین معتبر است. * مسجد الحرام، مسجد النبی (صلی الله علیه وآله وسلم)، مسجد کوفه و مسجد بصرهاعتکاف در حیاط مسجدسوال ۲: اعتکاف در حیاط مسجد چه حکمی دارد؟ جواب: اگر حیاط جز مسجد نباشد، اعتکاف صحیح نیست. اعتکاف در پشت بام مسجدسوال ۳: آیا پشت بام مسجد تابع مسجد است یا بستگی به وقف کننده دارد؟ جواب: پشت بام مسجد در حکم مسجد است مگر این‌که احراز شود که هنگام وقف مسجد، پشت بام از وقف خارج شده است. پخش موسیقی در مسجدسوال ۸: پخش موسیقی در مسجد چه حکمی دارد؟ جواب: واضح است که مسجد جایگاه شرعی خاصی دارد، لذا اگر پخش موسیقی در آن منافی با حرمت مسجد باشد، حرام است، حتی اگر موسیقی غیر لهوی باشد.

اخبار بیشتر