1. خبری
  2. همه خبرها
  3. افتصادنیوز
  4. اقتصادی
به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی

به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی

افتصادنیوزخبرگزاری افتصادنیوز |
امروز سالمرگ اسدالله علَم یارگرمابه و گلستان محمد رضا شاه پهلوی است که در چنین روزی در سال ۵۷ و در آغاز امواج انقلاب و قبل از فراگیری آن درگذشت و چه بسا اگر زنده بود و مانند قبل در کنار شاه بود او تصمیمات دیگری می گرفت. شاه اما بدون علم حیرت زده و منفعل شده بود.
به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی - 0

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- امروز ۲۵ فروردین سالمرگاسداللهعلَم یار گرمابه و گلستان محمد رضا شاه پهلویاست که هر چند نخست وزیر هم بوده اما بیشتر به عنوان وزیر دربار شهرت داشته و از حیث تأثیرگذاری و نزدیکی به شاه مانند تیمورتاش وزیر دربار رضاشاه بوده است.

با این تفاوت که تیمورتاش سرنوشت تراژیکی پیدا کرد و به غضب رضاشاه گرفتار شد اما علم تا آخر امین محمدرضاشاه باقی ماند و اگر چنگال سرطان به جان او چنگ نینداخته بود، از شاه دور نمی‌شد و مرگ او هم به همین سبب با تیمورتاش تفاوت داشت.

نقش او در رژیم پهلوی چنان بود که بسیاری معتقدند مرگ علم در آغاز سال ۱۳۵۷ از دلایل بی تصمیمی‌های بعدی شاه بود و چه بسا اگر زنده بود اتفاقات دیگری رقم می‌خورد.

اگر زنده می‌ماند (البته سالم و نه با حال نزار پس از سرطان که پوست و استخوان و ۴۸ کیلو شده بود)، شاید شاه تصمیمات دیگری می‌گرفت. از اعمال خشونت بیشتر تا انتقال سلطنت. شاه اما بدون او حیرت زده و منفعل شده بود.

این حدس و گمان‌ها البته بیشتر به خاطر سابقه برخورد خشن علم در مقام نخست وزیر در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ است. هر چند که در اسفند همان سال ۴۲ ناگزیر شد کنار برود.

مهم‌ترین احتامال در تفاوت‌ها این که او در سال ۵۷زودتر به دنبال دولت نظامی می‌رفت و همان گزینۀ اول – غلامعلی اویسی- را ترجیح می‌داد نه ازهاری را.

اهمیت نام او اما بیشتر به خاطر خاطراتی است که بر خلاف بسیاری از خاطره نویسان به قصد تطهیر نوشته نشده و جزییات را هم شامل می‌شود و آیینۀ تمام‌نمایی از تاریخ ایران در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ به دست می‌دهد و حتی ما را به اندرونی خلوت‌های عصرانۀ شاه هم می‌برد. یادمان باشد جزییات مهم است و ما در خاطرات علم جزییات را می‌بینیم.

خاطرات آدم‌هایی مثل هوشنگ نهاوندی را هم باید خوانده باشید تا بدانید چرا و چقدر می‌توان به خاطرات علم استناد کرد.

آدم هایی مثل نهاوندی در دوران افتادن از قدرت و با خشم و کینه راست و دروغ را با هم آمیختند علم اما هر روز روایت‌های دربار و دیدارها و مذاکرات خود با شاه را به قصد انتشار و با قید شرط بعد از مرگ خود یا شاه نوشته و منفعتی یا انتقامی در آن مستتر نیست.

سعایت و بدگویی از هویدا و هشدار به زبان نرم البته هست اما قصد تطهیر خود در میان نیست. چون خود بر مصدر کار و وزیر دربار بوده و شاید هر کس دیگری بود ترجیح می‌داد تصویر یک مرد زن باره را که مدام به شاه هم پیشنهاد می‌دهد از خود ترسیم نکند و بر قضاوت دیگران و به خصوص خانواده‌اش تأثیر منفی بر جای نگذارد.

خاطرات علم را علی نقی عالیخانی بعد از انقلاب منتشر کرد و خوش‌بختانه جلد هفتم آن که در واقع جلد اول این مجموعه است نیز پیدا و منتشر شده است.

در اصالت خاطرات علم، هیچ کس تردید روا نکرده و سال‌ها قبل گردآورندۀ آن در گفت و گویی که با محمد قائد انجام داد توضیحات دقیقی را بیان کرد هر گونه ابهامی را در این باره زدود.

مشابه این گونه خاطره‌نویسی را تنها می‌توان در روزنامۀ خاطرات اعتماد السلطنه و در دوران ما در کتاب‌های خاطرات هاشمی رفسنجانی جست.

اگر روزنامۀ اعتماد السلطنه نبود بسیاری از جزییات دوران ناصر الدین شاه قاجار بر ما پنهان بود. حال آن که منهای چند سال اول و ماه‌های آخر سلطنت ناصر الدین شاه، اعتماد السلطنه غالب سال‌ها را روایت کرده است و به نکاتی مانند شمار جمعیت هم اشاره کرده و در زمینه‌های مختلف مورد استفاده و استناد است. (همین چندی پیش یکی از استنادات این نویسنده دربارۀ ایرانی و نه افغان بودن سید جمال الدین اسد آبادی روایت اعتماد السلطنه از دیدار با او بود).

سراغ بسیاری از اتفاقات تاریخی که می‌روم خاطرات علم یک منبع قابل اعتماد است. کما این که غیبت او در روزهای جشن‌های دو هزار و پانصد ساله محسوس است و اگر وقفه نیفتاده بود در این باره بیشتر می‌دانستیم و از واکنش‌ها و نظرات شاه هم آگاه می‌شدیم.

مثلا وقتی علم هم در یکی از ۲۸ مرداد‌ها صراحتا لفظ «کودتا» را به کار می‌برد دیگر سلطنت طلبان نمی‌توانند ادعا کنند کودتا نبود: او در صفح] ۱۳۱ جلد سوم می‌نویسد: «صبح بر شهدای ۲۸ مرداد و سپهبد زاهدی گل گذاشتم … عجیب این بود که بر سر مقبرۀ زاهدی بانی کودتای ۲۸ مرداد و ساقط کنندۀ مصدق، مگس هم پر نمی‌زد. یا للعجب از این مردم ابن الوقت».

خبری: جديدترين اخبار اقتصادی لحظه به لحظه ايران وجهان

در همین خاطرات است که متوجه می‌شویم شاه حتی به فرزند خود نیز بدگمان است و نگران است همان اتفاقی که منجر به برکناری پدرش و به سلطنت رسیدن او شد تکرار شود. چرا که از پیشنهادهای مربوط به توجه بیشتر به ولیعهد استقبال نمی‌کند یا وقتی به شاه پیشنهاد می‌دهد برای ارتشبد خاتم شوهر خواهر خود مراسم ویژه برگزار کند استقبال نمی‌کند و بحث را عوض می‌کند و همین به شایعاتی که دربارۀ مشکوک دانستن مرگ خاتم (بر اثر سقوط با کایت) وجود داشته دامن می‌زند.

به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی - 20

علم سال‌ها رییس دانشگاه پهلوی شیراز بوده و وقتی در دهۀ ۵۰ دوباره به دانشگاه شیراز می‌رود و برخی از دختران دانشجو را با پوشش مذهبی می‌بیند تعجب می‌کند و در گزارش دیدارها موضوع را با شاه در میان می‌گذارد. شاه اما از توهم خود دربارۀ کمونیست‌ها دست بر نمی‌دارد و هم چنان مهم‌ترین خطر را آنان می‌داند. حال آن که موج جدید را دکتر شریعتی به راه انداخته بود نه کمونیست‌ها و شاه همچنان خطر را از ناحیه آنان می‌دانست.

خاطرات علم به کار همه می‌آید و همه هم به آن استناد می‌کنند. از حداد عادل که می‌گوید در دوران ریاست مجلس و در سفری به خراسان، درون بالگرد هم آن را زمین نگذاشته تا دیگران.

با این همه روحیۀ چاپلوسی و تملق او جاهایی حال خواننده را به هم می‌زند اما صادقانه تصور می‌شود نه به قصد انتفاع شخصی. بلکه از باور او به توسعۀ آمرانه و اعتقاد عمیق او به «الملک عقیم» ناشی می‌شود منتها با همۀ اینها می‌داند دوران پادشاهی‌های آن گونه رو به پایان است و از شاه می‌خواهد ولیعهد به گونه‌ای تربیت شود که برای مواجهه با جهان مدرن آینده آماده باشد تا مردم پادشاه را انتخاب کرده باشند نه این که صرفا به ارث برده باشد.

علم را می‌توان عقل منفصل شاه از سال ۴۰ به بعد دانست. تا قبل از علم، نخست وزیران همه از شاه، سر بودند. مشهورتر از همه کنایۀ احمد قوام به محمد رضا شاه از دیداری بود که سال‌ها دست نداده بود و در حضور دیگران گفت: اعلی‌حضرت ماشاءالله چقدر بزرگ شده‌اند!

پس از آن شاه مصمم شد کسانی را به کار گیرد که روی حرف او حرف نزنند. مشورت بدهند ولی در قبال اتخاذ تصمیم مغایر، موضع نگیرند.

البته اگر علم نمی‌مرد و موفق به سرکوب و مهار انقلاب نمی‌شد و کشور را هم ترک نمی‌کرد و به دست انقلابیون می‌افتاد سرنوشت هویدا زودتر برای او اتفاق می‌افتاد.

شاه پس از اسدالله علم با شاه قبل از او کاملا متفاوت بود. قدرت تصمیم گیری سریع را از دست داد و بیشتر به انکار واقعیت‌ها روی آورد.

در کنفرانس مطبوعاتی به بهانه سالگرد ۲۸ مرداد در سال ۱۳۵۷ و در هنگامۀ تظاهرات در شهرهایی چون اصفهان به صراحت می‌گوید: معترضین دو سه نفر – و نه حتی دو سه هزار نفر- بیشتر نیستند.

اما هم او تنها سه ماه بعد پیام فرستاد که «صدای انقلاب شما را شنیدم» و بعد هم تقصیرها را به گردن امیر عباس هویدا (نخست وزیر سال های 43 تا 56)، نعمت‌الله نصیری (رییس ساواک)، داریوش همایون (وزیر پیشین اطلاعات و جهان گردی و قائم مقام حزب رستاخیز) و عبدالعظیم ولیان (نایب التولیه آستان قدس) انداخت و با دستگیری آنان موافقت کرد یا خود پیشنهاد داد.

اگر علم زنده بود شاه هرگز متنی را که رضا قطبی و بنا به برخی روایت‌ها حسین نصر نوشته بودند نمی‌خواند و اگر قرار بود متنی را بخواند متنی را می‌خواند که اسدالله علم نوشته بود و بعید بود در آن لفظ «انقلاب» را به کار برد و چه بسا می‌گفت «صدای اعتراض شما را شنیدم».

هر چند اگر علم زنده و سالم بود نمی‌دانیم او را هم به زندان می‌انداخت یا نه تا نشان دهد چقدر جدی است.

تأثیر علم تا حدی بود که حتی می‌توان گفت اگر علم بیمار نشده و از طرف مشورت او کنار نرفته بود چه بسا آن حماقت مقاله علیه امام خمینی و تحریک مردم را هم مرتکب نمی‌شدند.

مرگ اسد‌الله علم و خروج امیر عباس هویدا از صحنه شاه را از دو لذت مدام هم محروم کرد. لذت اول این که نخست‌وزیر و وزیر دربار مدام او را تملق کنند و یکی خطاب کند «ارباب» و دیگری امضا کند «غلام خانه‌زاد».

لذت دوم این که هویدا از علم بدگویی می‌کرد و علم هم از هویدا که در خاطرات او نیز هویداست ….

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

تابناکتابناک18 ساعت قبل
صکوک چیست؟ اصطلاح صکوک برگرفته از واژه عربی صک به معنای چک، نوشته بدهکار، سفته و قبض بدهی است و به طور معمول، به عنوان اوراق قرضه اسلامی تعریف می‌شود. • امین: نیز شخص حقوقی است که به نمایندگی از سرمایه‌گذاران و به منظور حفظ منافع آنان در چارچوب ضوابط اجرایی انتشار صکوک اجاره مسئولیت نظارت برکل فرآیند عملیاتی صکوک اجاره را بر عهده دارد. ۶- چنانچه برای دادوستد اوراق صکوک یک بازار ثانویه فراهم می‌شود، آنگاه قابلیت نقدشوندگی این اوراق هم افزایش می‌‌یابد. تفاوت اساسی صکوک با اوراق قرضه مرسوم در بازارهای مالی۱- صکوک بیانگر مالکیت یک دارایی مشخص است در حالی که اوراق قرضه فقط حاکی از تعهد بدهی هستند. در حالی که در اوراق قرضه دارایی‌هایی که از نظر اسلام پذیرفته نیست نیز می‌تواند پشتوانه اوراق قرار بگیرد.
صدا و سیماصدا و سیما5 ساعت قبل
اساسی‌ترین مشکل در تولید نقدینگی و نوسانات واردات صادرات در کشور است که به دلیل نبود کنترل لازم در واردات ضربه سنگینی به تولید کشور وارد می‌کند. مصری گفت: فاصله بین ظرفیت تولید و ظرفیت اسمی در کشور بیش از ۳ برابر است که یک راهکار برای استفاده از ظرفیت‌های خالی می‌تواند با استفاده از تولید برندهای دیگر در کارخانه تولیدی با ظرفیت خالی ظرفیت‌های خالی را پرکرد و تولید را رونق بخشید. حمیدرضا غزنوی دبیرکل مجمع کارآفرینان گفت: برای تقویت تولید و به فعلیت رساندن ظرفیت‌های تولید، اول باید به استراتژی صنعتی و مزیت تولید در کشور توجه کرد. غزنوی گفت: باید اکوسیستم اقتصادی کشور و صنعتی شدن و تولید از زوایای مختلف بررسی شود که با دیده شدن ظرفیت‌های تولید به رونق خوبی خواهیم رسید. او افزود: در ۴ سال آینده ۲۵ میلیون تن به ظرفیت تولید فعلی کشور اضافه خواهد شد تا شرایط برای تامین خوراک و کارخانه‌ها فراهم شود.
فردا نیوزفردا نیوز20 ساعت قبل
با مدیریت بانک مرکزی دیروز با تزریق درهم و دلار روبرو شدیم و کاهش‌های منطقی صرافی ملی روند بازار را کنترل کرد. در صورتی که حتی دلار هرات زیر ۱۳۶۸۰ معامله شدبا توجه به کاهش انس جهانی طلا و بیشتر بودن حباب ابشده و سکه و پایین بودن نرخ دلار هرات انتظار روند کاهشی را برای امروز میتوان پیش بینی کرد. در همین روزها هر زمان احتمال شروع بازار متشکل ارزی میباشد و خریدار با احتیاط و کم حجم وارد خرید میشود. توجه داشته باشید با شروع بازار متشکل ارزی حتی بازار به شما اجازه فروش نخواهد داد. چون در اون صورت خریداری نخواهد بود. امروز مدیریت بانک مرکزی نرخ دهی صرافی ملی میزان تزریق درهم و امنیتی بودن بازار نرخ ارز را تعیین خواهد کرد. اما ابشده و سکه با توجه به کاهش انس جهانی و بیشتر بودن بیش از حد حباب از روند افزایشی کاسته و به سمت پایین میتواند حرکت کند.
الفالف13 ساعت قبل
روز گذشته نیز برخی دیگر از رسانه‌های آمریکایی از افزایش بهای بنزین در آمریکا در پی اقدام اخیر دولت ترامپ علیه کشورمان خبر دادند. مصرف‌کنندگان آمریکایی در آبان ماه گذشته نیز که دولت ترامپ تحریم‌های نفتی ایران را پس از خروج از برجام بازگرداند، شاهد افزایش بهای بنزین بودند. در آن زمان حتی تصاویری در رسانه‌های آمریکایی منتشر شد که نشان می‌داد رانندگان وسایل نقلیه از بیم افزایش احتمالی قیمت نفت و گران‌تر شدن قیمت بنزین در آمریکا، به جایگاه‌های عرضه سوخت در این کشور هجوم برده‌اند. طبق آنچه که رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند، به نظر می‌رسد دولت ترامپ با خودداری از صدور معافیت مجدد برای خریداران نفت ایران یکبار دیگر باید خود را برای افزایش بهای جهانی نفت خام و گران شدن سوخت در داخل آمریکا آماده کند. بلومبرگ اواسط تیرماه گذشته پس از انتقاد ترامپ از اوپک به خاطر بالا رفتن قیمت نفت در گزارشی نوشت اگر ترامپ واقعا می‌خواهد قیمت بنزین را در آمریکا پایین نگه‌دارد، تنها راهش این است که سیاست خود را در قبال ایران تغییر دهد.
اقتصاد آنلایناقتصاد آنلاین13 ساعت قبل
به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایبنا، پرداخت سود سهام عدالت عملکرد سال ۹۶ مشمولان سهام عدالت مربوط به گروه‌های تحت عنوان سایرمشمولان شامل وراث جدید تعیین تکلیف شده، مددجویان تغییر وضعیت یافته، ایثارگران و خانواده‌های آنان، دست‌اندرکاران امر واگذاری سهام عدالت، خبرنگاران، طلاب، بیماران خاص، کارکنان ستادهای نماز جمعه، خدام مساجد و اماکن متبرکه، امامزاده‌ها و حسینه‌ها، زندانیان آزاد شده، تاکسیرانان، قالیبافان، کارکنان موسسات خیریه و فعالان قرآنی طی روزهای جاری خاتمه می‌یابد. در این مرحله حدود دو میلیون نفر از آخرین سری از مشمولان سهام عدالت سایر گروه‌ها سود سهام عدالت خود را در مجموع به ارزش بالغ بر ۱۶۵ میلیارد تومان دریافت خواهند کرد و بدین ترتیب واریز سود سهام عدالت مشمولان سایر اقشار خاتمه می‌یابد. گفتنی است، با احتساب سودهای پرداخت شده به این گروه باقیمانده از مشمولان، تا کنون سود سهام عدالت مربوط به مشمولان نهادهای حمایتی شامل کمیته امداد و سازمان بهزیستی، روستائیان و عشایر و کارگران فصلی و ساختمانی و مشمولان سایر گروه‌های ذکر شده که در مجموع تعداد آنان بالغ بر سی و یک میلیون نفر می‌باشد به طور کامل پرداخت شده است و تنها گروه باقی مانده از مشمولان شامل کارکنان و کارمندان دستگاه‌های اجرایی و بازنشستگان صندوق‌های بازنشستگی کشوری، تامین اجتماعی و نیروهای مسلح که بالغ برده میلیون نفر هستند، سود عملکرد سال ۱۳۹۶ خود را دریافت نکرده‌اند که این اقشار نیز پس از دریافت سود سهام عدالت توسط سازمان خصوصی سازی از شرکت‌های سرمایه پذیر و در طی دو ماه آینده به مرور سود دریافت می‌کنند و مبالغ سود به حساب اعلام شده توسط این افراد که در سامانه سهام عدالت ثبت و تایید شده، واریز خواهد شد. این گزارش می‌افزاید صرفا سود گروه‌های مختلف مشمولان با عنوان سایر اقشار که بانک عامل معرفی شده آنان بانک ملی ایران بوده تاکنون سود خود را دریافت نکرده بودند که با واریز وجوه لازم به حساب بانک ملی طی روز دوشنبه هفته جاری و پرداخت توسط این بانک، سود تمامی اقشار به استثنای کارکنان و بازنشستگان در کلیه بانک‌های عامل بابت عملکرد سال ۱۳۹۶ واریز شده تلقی می‌شود.

نظرها

اخبار بیشتر