به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. اقتصادنیوز
  4. اقتصادی
به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی

به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی

اقتصادنیوزخبرگزاری اقتصادنیوز |
امروز سالمرگ اسدالله علَم یارگرمابه و گلستان محمد رضا شاه پهلوی است که در چنین روزی در سال ۵۷ و در آغاز امواج انقلاب و قبل از فراگیری آن درگذشت و چه بسا اگر زنده بود و مانند قبل در کنار شاه بود او تصمیمات دیگری می گرفت. شاه اما بدون علم حیرت زده و منفعل شده بود.
به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی - 0

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- امروز ۲۵ فروردین سالمرگاسداللهعلَم یار گرمابه و گلستان محمد رضا شاه پهلویاست که هر چند نخست وزیر هم بوده اما بیشتر به عنوان وزیر دربار شهرت داشته و از حیث تأثیرگذاری و نزدیکی به شاه مانند تیمورتاش وزیر دربار رضاشاه بوده است.

با این تفاوت که تیمورتاش سرنوشت تراژیکی پیدا کرد و به غضب رضاشاه گرفتار شد اما علم تا آخر امین محمدرضاشاه باقی ماند و اگر چنگال سرطان به جان او چنگ نینداخته بود، از شاه دور نمی‌شد و مرگ او هم به همین سبب با تیمورتاش تفاوت داشت.

نقش او در رژیم پهلوی چنان بود که بسیاری معتقدند مرگ علم در آغاز سال ۱۳۵۷ از دلایل بی تصمیمی‌های بعدی شاه بود و چه بسا اگر زنده بود اتفاقات دیگری رقم می‌خورد.

اگر زنده می‌ماند (البته سالم و نه با حال نزار پس از سرطان که پوست و استخوان و ۴۸ کیلو شده بود)، شاید شاه تصمیمات دیگری می‌گرفت. از اعمال خشونت بیشتر تا انتقال سلطنت. شاه اما بدون او حیرت زده و منفعل شده بود.

این حدس و گمان‌ها البته بیشتر به خاطر سابقه برخورد خشن علم در مقام نخست وزیر در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ است. هر چند که در اسفند همان سال ۴۲ ناگزیر شد کنار برود.

مهم‌ترین احتامال در تفاوت‌ها این که او در سال ۵۷زودتر به دنبال دولت نظامی می‌رفت و همان گزینۀ اول – غلامعلی اویسی- را ترجیح می‌داد نه ازهاری را.

اهمیت نام او اما بیشتر به خاطر خاطراتی است که بر خلاف بسیاری از خاطره نویسان به قصد تطهیر نوشته نشده و جزییات را هم شامل می‌شود و آیینۀ تمام‌نمایی از تاریخ ایران در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ به دست می‌دهد و حتی ما را به اندرونی خلوت‌های عصرانۀ شاه هم می‌برد. یادمان باشد جزییات مهم است و ما در خاطرات علم جزییات را می‌بینیم.

خاطرات آدم‌هایی مثل هوشنگ نهاوندی را هم باید خوانده باشید تا بدانید چرا و چقدر می‌توان به خاطرات علم استناد کرد.

آدم هایی مثل نهاوندی در دوران افتادن از قدرت و با خشم و کینه راست و دروغ را با هم آمیختند علم اما هر روز روایت‌های دربار و دیدارها و مذاکرات خود با شاه را به قصد انتشار و با قید شرط بعد از مرگ خود یا شاه نوشته و منفعتی یا انتقامی در آن مستتر نیست.

سعایت و بدگویی از هویدا و هشدار به زبان نرم البته هست اما قصد تطهیر خود در میان نیست. چون خود بر مصدر کار و وزیر دربار بوده و شاید هر کس دیگری بود ترجیح می‌داد تصویر یک مرد زن باره را که مدام به شاه هم پیشنهاد می‌دهد از خود ترسیم نکند و بر قضاوت دیگران و به خصوص خانواده‌اش تأثیر منفی بر جای نگذارد.

خاطرات علم را علی نقی عالیخانی بعد از انقلاب منتشر کرد و خوش‌بختانه جلد هفتم آن که در واقع جلد اول این مجموعه است نیز پیدا و منتشر شده است.

در اصالت خاطرات علم، هیچ کس تردید روا نکرده و سال‌ها قبل گردآورندۀ آن در گفت و گویی که با محمد قائد انجام داد توضیحات دقیقی را بیان کرد هر گونه ابهامی را در این باره زدود.

مشابه این گونه خاطره‌نویسی را تنها می‌توان در روزنامۀ خاطرات اعتماد السلطنه و در دوران ما در کتاب‌های خاطرات هاشمی رفسنجانی جست.

اگر روزنامۀ اعتماد السلطنه نبود بسیاری از جزییات دوران ناصر الدین شاه قاجار بر ما پنهان بود. حال آن که منهای چند سال اول و ماه‌های آخر سلطنت ناصر الدین شاه، اعتماد السلطنه غالب سال‌ها را روایت کرده است و به نکاتی مانند شمار جمعیت هم اشاره کرده و در زمینه‌های مختلف مورد استفاده و استناد است. (همین چندی پیش یکی از استنادات این نویسنده دربارۀ ایرانی و نه افغان بودن سید جمال الدین اسد آبادی روایت اعتماد السلطنه از دیدار با او بود).

سراغ بسیاری از اتفاقات تاریخی که می‌روم خاطرات علم یک منبع قابل اعتماد است. کما این که غیبت او در روزهای جشن‌های دو هزار و پانصد ساله محسوس است و اگر وقفه نیفتاده بود در این باره بیشتر می‌دانستیم و از واکنش‌ها و نظرات شاه هم آگاه می‌شدیم.

مثلا وقتی علم هم در یکی از ۲۸ مرداد‌ها صراحتا لفظ «کودتا» را به کار می‌برد دیگر سلطنت طلبان نمی‌توانند ادعا کنند کودتا نبود: او در صفح] ۱۳۱ جلد سوم می‌نویسد: «صبح بر شهدای ۲۸ مرداد و سپهبد زاهدی گل گذاشتم … عجیب این بود که بر سر مقبرۀ زاهدی بانی کودتای ۲۸ مرداد و ساقط کنندۀ مصدق، مگس هم پر نمی‌زد. یا للعجب از این مردم ابن الوقت».

خبری: جديدترين اخبار اقتصادی لحظه به لحظه ايران وجهان

در همین خاطرات است که متوجه می‌شویم شاه حتی به فرزند خود نیز بدگمان است و نگران است همان اتفاقی که منجر به برکناری پدرش و به سلطنت رسیدن او شد تکرار شود. چرا که از پیشنهادهای مربوط به توجه بیشتر به ولیعهد استقبال نمی‌کند یا وقتی به شاه پیشنهاد می‌دهد برای ارتشبد خاتم شوهر خواهر خود مراسم ویژه برگزار کند استقبال نمی‌کند و بحث را عوض می‌کند و همین به شایعاتی که دربارۀ مشکوک دانستن مرگ خاتم (بر اثر سقوط با کایت) وجود داشته دامن می‌زند.

به بهانۀ سالمرگ محرم‌ترین یار محمدرضا پهلوی - 20

علم سال‌ها رییس دانشگاه پهلوی شیراز بوده و وقتی در دهۀ ۵۰ دوباره به دانشگاه شیراز می‌رود و برخی از دختران دانشجو را با پوشش مذهبی می‌بیند تعجب می‌کند و در گزارش دیدارها موضوع را با شاه در میان می‌گذارد. شاه اما از توهم خود دربارۀ کمونیست‌ها دست بر نمی‌دارد و هم چنان مهم‌ترین خطر را آنان می‌داند. حال آن که موج جدید را دکتر شریعتی به راه انداخته بود نه کمونیست‌ها و شاه همچنان خطر را از ناحیه آنان می‌دانست.

خاطرات علم به کار همه می‌آید و همه هم به آن استناد می‌کنند. از حداد عادل که می‌گوید در دوران ریاست مجلس و در سفری به خراسان، درون بالگرد هم آن را زمین نگذاشته تا دیگران.

با این همه روحیۀ چاپلوسی و تملق او جاهایی حال خواننده را به هم می‌زند اما صادقانه تصور می‌شود نه به قصد انتفاع شخصی. بلکه از باور او به توسعۀ آمرانه و اعتقاد عمیق او به «الملک عقیم» ناشی می‌شود منتها با همۀ اینها می‌داند دوران پادشاهی‌های آن گونه رو به پایان است و از شاه می‌خواهد ولیعهد به گونه‌ای تربیت شود که برای مواجهه با جهان مدرن آینده آماده باشد تا مردم پادشاه را انتخاب کرده باشند نه این که صرفا به ارث برده باشد.

علم را می‌توان عقل منفصل شاه از سال ۴۰ به بعد دانست. تا قبل از علم، نخست وزیران همه از شاه، سر بودند. مشهورتر از همه کنایۀ احمد قوام به محمد رضا شاه از دیداری بود که سال‌ها دست نداده بود و در حضور دیگران گفت: اعلی‌حضرت ماشاءالله چقدر بزرگ شده‌اند!

پس از آن شاه مصمم شد کسانی را به کار گیرد که روی حرف او حرف نزنند. مشورت بدهند ولی در قبال اتخاذ تصمیم مغایر، موضع نگیرند.

البته اگر علم نمی‌مرد و موفق به سرکوب و مهار انقلاب نمی‌شد و کشور را هم ترک نمی‌کرد و به دست انقلابیون می‌افتاد سرنوشت هویدا زودتر برای او اتفاق می‌افتاد.

شاه پس از اسدالله علم با شاه قبل از او کاملا متفاوت بود. قدرت تصمیم گیری سریع را از دست داد و بیشتر به انکار واقعیت‌ها روی آورد.

در کنفرانس مطبوعاتی به بهانه سالگرد ۲۸ مرداد در سال ۱۳۵۷ و در هنگامۀ تظاهرات در شهرهایی چون اصفهان به صراحت می‌گوید: معترضین دو سه نفر – و نه حتی دو سه هزار نفر- بیشتر نیستند.

اما هم او تنها سه ماه بعد پیام فرستاد که «صدای انقلاب شما را شنیدم» و بعد هم تقصیرها را به گردن امیر عباس هویدا (نخست وزیر سال های 43 تا 56)، نعمت‌الله نصیری (رییس ساواک)، داریوش همایون (وزیر پیشین اطلاعات و جهان گردی و قائم مقام حزب رستاخیز) و عبدالعظیم ولیان (نایب التولیه آستان قدس) انداخت و با دستگیری آنان موافقت کرد یا خود پیشنهاد داد.

اگر علم زنده بود شاه هرگز متنی را که رضا قطبی و بنا به برخی روایت‌ها حسین نصر نوشته بودند نمی‌خواند و اگر قرار بود متنی را بخواند متنی را می‌خواند که اسدالله علم نوشته بود و بعید بود در آن لفظ «انقلاب» را به کار برد و چه بسا می‌گفت «صدای اعتراض شما را شنیدم».

هر چند اگر علم زنده و سالم بود نمی‌دانیم او را هم به زندان می‌انداخت یا نه تا نشان دهد چقدر جدی است.

تأثیر علم تا حدی بود که حتی می‌توان گفت اگر علم بیمار نشده و از طرف مشورت او کنار نرفته بود چه بسا آن حماقت مقاله علیه امام خمینی و تحریک مردم را هم مرتکب نمی‌شدند.

مرگ اسد‌الله علم و خروج امیر عباس هویدا از صحنه شاه را از دو لذت مدام هم محروم کرد. لذت اول این که نخست‌وزیر و وزیر دربار مدام او را تملق کنند و یکی خطاب کند «ارباب» و دیگری امضا کند «غلام خانه‌زاد».

لذت دوم این که هویدا از علم بدگویی می‌کرد و علم هم از هویدا که در خاطرات او نیز هویداست ….

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

جریمه ۱۳۴ میلیارد ریالی به علت گرانفروشی

صدا و سیماصدا و سیما19 ساعت قبل
محمد علی اسفنانی در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، افزود: در یک پرونده، شرکتی به علت گرانفروشی پنج هزار و ۲۰۰ دستگاه گوشی تلفن همراه ۱۷ میلیارد ریال و شرکتی دیگر بابت گران فروشی دو هزار و ۸۴۰ دستگاه تلفن همراه، ۱۱۲ میلیارد ریال و شرکت سوم هم بابت گران فروشی ۱۶ هزار و ۷۰۰ دستگاه تلفن همراه به مبلغ پنج میلیارد ریال جریمه شدند. کد ویدیو دانلود فیلم اصلیاسفنانی افزود: یک شرکت خارجی مواد سلولزی هم که برای تهیه دستمال کاغذی و امثال آن موادی وارد می‌کرد به علت گران فروشی به ۱۵۲ میلیارد ریال جریمه محکوم شد. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر این که چرا با وجود کاهش تدریجی نرخ دلار ما با کاهش قیمت کالا‌ها مواجه نیستیم؟ گفت: این مطلب بسیار مهم است و خطاب به اقتصاددانان کشور عرض می‌کنم که اتفاق جدیدی در اقتصاد کشور روی داده است. وی گفت: ۱۶۸ کیسه پوشاک خارجی قاچاق هم کشف و متهم این پرونده به پرداخت ۸۳ میلیارد ریال جریمه نقدی محکوم شد. اسفنانی افزود: یک شرکت خارجی مواد سلولزی هم که برای تهیه دستمال کاغذی و امثال آن موادی وارد می‌کرد به علت گران فروشی به ۱۵۲ میلیارد ریال جریمه محکوم شد. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر این که چرا با وجود کاهش تدریجی نرخ دلار ما با کاهش قیمت کالا‌ها مواجه نیستیم؟ گفت: این مطلب بسیار مهم است و خطاب به اقتصاددانان کشور عرض می‌کنم که اتفاق جدیدی در اقتصاد کشور روی داده است.

سخنان رهبرمعظم انقلاب درباره توقیف نفتکش توسط انگلستان +فیلم

اقتصاد آنلایناقتصاد آنلاین1 روز قبل

شرکت‌های چندملیتی بازار دارو را بهم ریخته‌اند

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
وی گفت: پزشکان ما به جای اینکه دارو را برای بیمار تجویز کنند دانسته یا ندانسته شرکت تجاری را تجویز می‌کنند و این یک تقاضای القایی ایجاد می‌کند و باعث می‌شود بازار دارویی کشور بهم بریزد. اختراعی افزود: وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی با مطرح کردن بحث امضا‌های طلایی باعث شد تا شفافیت آغاز شود وقتی امکان ارز یارانه‌ای تأمین می‌شود باید بخش‌هایی که مسؤول تخصیص این ارز هستند با نظام‌های بازرسی و کنترلی همراه شوند و شفافیت در سیستم ایجاد شود، اما متأسفانه ضعف در نظارت باعث سوء استفاده‌ها از ارز دولتی شد. ­رئیس سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی گفت: ما می‌توانستیم با حدود ۷۰۰ میلیون دلار همه نیاز‌های دارویی کشور را تأمین کنیم، اما سوء استفاده‌ها باعث شد این بازار به قدری بزرگ شود که رکود ۴ میلیارد دلار را زدیم و این یک جنایت در حق مردم بود. اختراعی افزود: وقتی وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی می‌گوید یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار داروی مشابه داخلی وارد کشور شده است عده‌ای می‌گویند که این عدد بسیار ناچیز است و نباید به دلیل آن مردم را نگران کنیم در صورتی که این عدد به اندازه بودجه برخی کشورهاست و ما عدد و رقم‌ها از دستمان در رفته است. وی گفت: بحث امضا‌های طلایی صحت دارد و متأسفانه برخی شرکت‌ها دارو‌های وارداتی خود را با قیمتی حتی بالاتر از نرخ آن در خارج از کشور به مردم فروختند.

ویدیویی از نخستین سفر انسان به کره ماه

اقتصاد آنلایناقتصاد آنلاین1 روز قبل
موجموج2 ساعت قبل
به گزارش خبرگزاری موج، قیمت طلا امروز پنجشنبه ۲۷ تیر ۹۸ اعلام شد که بر این اساس هر گرم طلای ۱۸ عیار به قیمت ۳۹۴ هزار ۸۰۰ تومان و هر گرم طلای ۲۴ عیار ۵۲۵ هزار ۹۰۰ تومان رسید و همچنین هر اونس طلا در بازارهای جهانی ۱۴۲۲٫۴۳ دلار به فروش می‌رسد. گفتنی است، قیمت طلای دست دوم به ۴۳۵ هزار ۲۰۰ تومان به فروش می‌رسد.

۴۰ سامانه مبارزه با قاچاق کالا و ارز عملیاتی می‌شود

صدا و سیماصدا و سیما18 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، عبدالرضا رحمانی فضلی عصر امروز در حاشیه جلسه ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز افزود: قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز در سال ۹۲ تصویب، نهایی و ابلاغ شد و مهم‌ترین محور این قانون بازدارندگی و پیشگیری از قاچاق با توسعه سامانه‌هاست. وی با بیان اینکه حدود ۱۲ دستگاه اجرایی باید این سامانه‌ها را عملیاتی کنند، گفت: بخشی از سامانه‌ها فعال شده، اما ارتباط سامانه‌ها و سرویس‌دهی دستگاه‌های مختلف با یکدیگر دچار اشکال بود. وزیر کشور افزود: با نمایندگان دستگاه‌های حاضر در نشست امروز توافق نامه‌ای امضا کردیم و همه مراحل نهایی کردن حدود ۴۰ سامانه مشخص شد. رحمانی فضلی یادآور شد: هر کدام از این سامانه‌ها دارای زیرسامانه‌های مختلفی هستند که تاریخ قطعی اتمام همه آن‌ها بجز چند مورد انتهای سال ۹۸ خواهد شد و البته از ماه مرداد این سامانه‌ها عملیاتی می‌شود، ولی در انتهای سال ۹۸ همه سامانه‌ها باید فعال شوند. وزیر کشور گفت: با راه اندازی این سامانه‌ها در زمینه پیشگیری بازدارندگی، هدایت مؤثر و نظارت بر روند فعالیت‌های اقتصادی، تجاری و مالی؛ کنترل‌های خوبی خواهیم داشت. وی بیان کرد: امیدواریم با راه اندازی این سامانه‌ها از میزان تخلفات کاسته و سرعت عمل دستگاه‌ها برای مبارزه با قاچاق کالا و ارز بیشتر شود که دستگاه‌های اجرایی، تجار، تولیدکنندگان و مصرف کنندگان ما با اطمینان و اعتماد بیشتری بتوانند از آن استفاده کنند.

نظرها

اخبار بیشتر