1. خبری
  2. همه خبرها
  3. تابناک
  4. اقتصادی

صکوک چیست و تفاوت آن با اوراق قرضه کدام است؟

تابناکخبرگزاری تابناک |

در کشورهایی که دارای جمعیت مسلمان زیادی هستند، استفاده از ابزارهای مالی متعارف مانند اوراق قرضه، کارایی و مقبولیتی ندارد. بر این اساس دولت‌ها و شرکت‌های اسلامی و یا شرکت‌های اسلامی فعال در کشورهای غیراسلامی که بدنبال تأمین مالی و مدیریت بدهی خود هستند نیازمند یافتن جایگزین‌هایی مطابق با اصول اسلامی می‌باشند. صکوک ابزار نوینی است که در کشورهای اسلامی به جای اوراق قرضه به کار گرفته می‌شود.در سال‌های اخیر رشد ابزارهای مالی اسلامی که به صکوک شهرت یافته بسیار چشمگیر بوده است. تا جایی که بر اساس آمار، تا پایان سال ۲۰۰۶ میلادی ارزش کل صکوک منتشر شده بالغ بر۵۰ میلیارد دلار عنوان شده است. کشورهای بحرین، مالزی، قطر و آلمان به عنوان پیشگامان در این زمینه شناخته شده‌اند.

در حالت کلی می‌توان صکوک را اوراق بهادار مبتنی بر دارایی، با درآمد ثابت یا متغیر، قابل معامله در بازار ثانویه و مبتنی بر اصول شریعت دانست.

صکوک چیست؟

اصطلاح صکوک برگرفته از واژه عربی صک به معنای چک، نوشته بدهکار، سفته و قبض بدهی است و به طور معمول، به عنوان اوراق قرضه اسلامی تعریف می‌شود.

تمایزی که میان این دو تعریف از صکوک وجود دارد، اساسی و مهم است، چرا که با تاکید بر این تفاوت، هدف از به کارگیری صکوک به عنوان ابزاری جدید در بانکداری اسلامی، تقلید از اوراق قرضه مبتنی بر بهره در بانکداری معمول نیست، بلکه ایجاد ابزاری ابتکاری است که منطبق بر قوانین شریعت اسلام باشد.

صکوک به عنوان اوراق بهادار با پشتوانه مالی تعریف می‌شود که باید خود دارای ارزش باشد و نمی‌تواند براساس فعالیت‌های سفته بازی و سوداگرانه و در واقع فعالیت‌هایی که بدون خلق ارزش و کار صورت می‌گیرند، سودآوری داشته باشد.

اوراق بهادار صکوک منابع مالی را با پشتوانه ترازنامه و دارایی‌های فیزیکی شرکت‌های خاص جذب می‌کنند.

انواع صکوک

استفاده از لفظ صکوک جهت ابزارهای مالی اسلامی برای نخستین بار در سال ۲۰۰۲ در جلسه فقهی بانک توسعه اسلامی پیشنهاد شد. بعد از آن سازمان حسابداری و حسابرسی نهادهای مالی اسلامی اقدام به معرفی انواع صکوک نمود که عبارتند از:

۱. صکوک مالکیت دارایی‌هایی که در آینده ساخته می‌شود

۲. صکوک مالکیت منافع دارایی‌های موجود

۳. صکوک مالکیت منافع دارایی‌‌هایی که در آینده ساخته می‌شود

۴. صکوک صلم

۵. صکوک استصناع

۶. صکوک مرابحه

۷. صکوک مشارکت

۸. صکوک مضاربه

۹. صکوک نماینده سرمایه‌گذاری

۱۰. صکوک مزارعه

۱۱. صکوک مساقات

۱۲. صکوک ارائه خدمات

۱۳. صکوک حق‌الامتیاز

از بین صکوک بالا تنها استفاده از صکوک اجاره، سلم و استصناع و تا حدی صکوک مشارکت، مرابحه و مضاربه معمول است.

در یک تقسیم بندی دیگر می‌توان صکوک را به دو گروه ابزار حقوق صاحبان سهام و ابزار بدهی تقسیم نمود.

صکوک اجاره، سلم، استصناع و مرابحه زیر مجموعه ابزار بدهی و صکوک مشارکت و مضاربه زیر مجموعه ابزار حقوق صاحبان سهام قرار می‌گیرند.

یکی از مهمترین انواع صکوک معرفی شده صکوک اجاره می‌باشد. صکوک اجاره در حقیقت اوراق بهاداری است که دارنده آن بصورت مشاع، مالک بخشی از دارایی است که منافع آن بر اساس قرارداد اجاره به مصرف‌کننده یا بانی واگذار شده است.

در سایت خبری بخوانید: بروز ترین اخبار اقتصادی و بازرگانی از سراسر وب

جهت انتشار اوراق اجاره وجود حداقل سه نهاد مالی ضروری می‌باشد که عبارتند از بانی، واسط و امین.

•بانی: شخصی حقوقی است که صکوک اجاره با هدف تأمین مالی آن را منتشر می‌شود و می‌تواند اقدام به اجاره‌ نمودن دارایی مبنای انتشار صکوک اجاره از واسط به نمایندگی از سرمایه‌گذاران نماید.

• واسط: نهاد مالی است که صرفا به منظور نقل و انتقال دارایی به وکالت از دارندگان صکوک اجاره و انتشار صکوک اجاره تشکیل می‌شود.

• امین: نیز شخص حقوقی است که به نمایندگی از سرمایه‌گذاران و به منظور حفظ منافع آنان در چارچوب ضوابط اجرایی انتشار صکوک اجاره مسئولیت نظارت برکل فرآیند عملیاتی صکوک اجاره را بر عهده دارد.

ریسک اوراق صکوک

ریسک مربوط به اوراق صکوک را به طریق مختلفی می‌توان دسته‌بندی کرد. مهمترین ریسک‌هایی که دارندگان اوراق صکوک با آن مواجه هستند را می‌توان به صورت زیر بیان کرد:

۱. ریسک از بین رفتن دارایی‌ها

۲. ریسک نرخ سود

۳. ریسک کاهش قیمت دارایی

مزایای اوراق صکوک

برخی از مزایای انتشار اوراق صکوک را می‌توان به شرح زیر بیان نمود:

۱- صکوک نقدینگی بانی را افزایش می‌‌دهد

۲- دارایی‌هایی که نقدینگی پایینی دارند و یا غیر‌نقد هستند از ترازنامه خارج شده و وجوه نقد جایگزین آن می‌شود.

۳- با اینکه قسمتی از دارایی‌ها از شرکت بانی جدا می‌شود اما با این حال باز هم بانی می‌تواند از دارایی‌ها استفاده کند.

۴- از آنجا که صکوک با پشتوانه‌ی دارایی‌منتشر می‌شود لذا دارای ریسک کمتر است و هزینه‌ی تأمین مالی را نیز کاهش می‌دهد. یک راه دیگر کاهش هزینه‌ی تأمین مالی استفاده از افزایش اعتبار است.

۵- صکوک با فراهم کردن امکان تبدیل دارایی‌ها به اوراق بهادار به توسعه‌ی بازار سرمایه کمک می‌کند.

۶- چنانچه برای دادوستد اوراق صکوک یک بازار ثانویه فراهم می‌شود، آنگاه قابلیت نقدشوندگی این اوراق هم افزایش می‌‌یابد.

تفاوت اساسی صکوک با اوراق قرضه مرسوم در بازارهای مالی

۱- صکوک بیانگر مالکیت یک دارایی مشخص است در حالی که اوراق قرضه فقط حاکی از تعهد بدهی هستند. یعنی رابطه بین صادرکننده و خریدار اوراق قرضه رابطه وام‌دهنده و وام‌گیرنده است که نرخ بهره وام هم ثابت است و این موجب ربا می‌شود.

۲- دارایی موضوع اوراق صکوک از نظر شرعی باید مجاز و صحیح باشد. در حالی که در اوراق قرضه دارایی‌هایی که از نظر اسلام پذیرفته نیست نیز می‌تواند پشتوانه اوراق قرار بگیرد.

۳- اعتبار اوراق قرضه به اعتبار صادرکننده یا ناشر آن وابسته است و با آن سنجیده می‌شود در حالی که اعتبار صکوک به ناشر بستگی ندارد بلکه به ارزش دارایی پشتوانه بستگی دارد.

۴- فروش صکوک در بازار ثانویه فروش مالکیت یک دارایی است اما فروش اوراق قرضه فروش بدهی است.

۵- در صکوک امکان افزایش اصل دارایی و در نتیجه ارزش خود ورقه صکوک وجود دارد در حالی که اصل بدهی در اوراق قرضه قابلیت افزایش ندارد.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

پیشنهاد تشکیل معاونت اقتصادی در قوه قضائیه

صدا و سیماصدا و سیما7 ساعت قبل
تشکیل معاونت اقتصادی در قوه قضائیه و مقابله جدی با تخلفات نظام بانکی از مهم‌ترین درخواست‌های فعالان اقتصادی حاضر در نشست با رئیس قوه قضائیه بودبه گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ تشکیل معاونت اقتصادی در قوه قضائیه و مقابله جدی با تخلفات نظام بانکی از مهم‌ترین درخواست‌های فعالان اقتصادی حاضر در نشست با رئیس قوه قضائیه بود.
عصر ایرانعصر ایران10 ساعت قبل
عکاسان صنعتی به شکلی مخفیانه و غیر رسمی، تصاویر ب‌ام‌و گرن‌کوپه سری ۸ را در حین سوار شدن به خودروبر و بدون پوشش‌های استتاری منتشر کردند. به گزارش گروه خودروی عصر ایران به نقل از «کارسکوپ»، این اولین شانس برای دیدن بدنه توسعه یافته گرن‌کوپه سری ۸ است. این خودروهای جدید و جذاب قرار است جایگزین ب‌ام‌و‌های گرن کوپه سری ۶ شوند. فضای درونی این خودرو نیز تقریبا همان فضای درونی مدل‌های کانورتیبل و کوپه سری ۸ جدید را حفط کرده است. این فضای درونی شامل صفحه دیجیتالی ۱۲٫۳ اینچی پشت آمپر، صفحه اطلاعات و سرگرمی ۱۰٫۲۵ اینچی می‌شود.
صدا و سیماصدا و سیما6 ساعت قبل
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مدیرکل فرودگاه بین المللی مهرآباد از فرود اضطراری یک فروند بوئینگ ۷۷۷ ترکیش ایرلاینز که از دهلی نو عازم استانبول بود به دلیل اعلام خلبان مبنی برحضور مریض بدحال در فرودگاه مهرآباد در ساعت ۱۳:۲۲ دقیقه امروز خبر داد. میرسعید صفی نیا گفت: با اعلام خلبان قبل از فرود در فرودگاه مهرآباد، اورژانس با آمادگی کامل در پای پرواز حاضر بود، اما متاسفانه طبق اعلام اورژانس مستقر در فرودگاه، مسافر نیم ساعت قبل از فرود درگذشته بود. وی افزود: تمام مسافران این پرواز در سلامت کامل به سر می‌برند و بعد از طی مراحل قانونی، این پرواز به مسیر خود ادامه خواهد داد.
صدا و سیماصدا و سیما4 ساعت قبل
حسن صابری هرندی در گفتگوی تلفنی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما در باره قیمت انواع صیفی و سبزی پرمصرف در بازار گفت: دستمبو از ۲۵۰۰ تا ۴۵۰۰ تومان، زردآلو ۱۵۰۰۰ تا ۲۵۰۰۰ تومان، گوجه فرنگی از ۲۵۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان، فلفل تند ریز از ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ تومان، بادمجان قلمی از ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان، پیاز زرد از ۲۰۰۰ تا ۳۲۰۰ تومان، پیاز شیری ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان، فلفل دلمه‌ای سبز ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ تومان، کاهو پیچ سالادی ۱۰۰۰ تا ۲۵۰۰ تومان، کاهو رسمی ۱۵۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان، کدو مسمایی ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ تومان، گل کلم ۱۵۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان، کرفس ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ تومان، کلم سفید ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان، کلم قرمز از ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ تومان، باقالی سبز ۱۷۰۰ تا ۲۵۰۰ لوبیا سبز از ۱۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ تومان، نخود سبز ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان، کنگر ۷۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ تومان، هویج از ۲۵۰۰ تا ۴۵۰۰ تومان، سیب زمینی نو از ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ تومان، سبزی خوردن ۲۵۰۰ تا ۴۰۰۰ تومان و سبزی جور ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان، به ۸۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰ تومان فروخته می‌شود. وی افزود: قیمت برگ مو ۵۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ تومان، ریواس ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ تومان گوجه سبز برقان ۵۰۰۰ تا ۱۸۰۰۰ تومان، گوجه سبز شمال ۴۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ تومان، سیر خشک از ۱۰۰۰۰ تا ۱۴ هزار تومان، سیر تازه ۷۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ تومان و لیمو ترش سنگی ۹۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ تومان، لیمو ترش میناب ۱۶۰۰۰ تا ۲۳۰۰۰ تومان عرضه می‌شود. رئیس اتحادیه بار فروشان ادامه داد: طالبی شاه پسند ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ تومان، هلو پیش رس ۱۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ تومان، گلابی جنگلی ۳۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ تومان، خیار رسمی ۳۰۰۰ تا ۵۵۰۰ تومان، سیب لبنانی زرد ۶۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ تومان، سیب لبنانی قرمز از ۶۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ تومان، ​ موز ۱۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰ تومان و هندوانه ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان، کیوی ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ تومان، نارنگی تخم پاکستانی ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ تومان، پرتقال تامسون شمال ۴۵۰۰ تا ۷۰۰۰ تومان، پرتقال رسمی شمال ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ تومان، پرتقال خونی شمال ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ تومان، پرتقال جنوب ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ تومان، نارنج ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان، لیمو شیرین ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان، اناناس کیلویی ۱۷۰۰۰ تا ۲۲۰۰۰ تومان، خیار گلخانه ۲۵۰۰ تال ۴۵۰۰ تومان، گیریپ فروت تو سرخ ۲۵۰۰ تا ۴۵۰۰ تومان، ملون ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ تومان، باقالی سبز ۱۷۰۰ تا ۲۵۰۰ تومان، بادمجان گلخانه‌ای ۳۰۰۰ تا ۶۰۰۰ تومان، بادمجان قلمی ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان سیب زمینی کهنه ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان، کلم بروکلی ۸۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ تومان، کاهو رسمی ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ تومان، توت فرنگی گرگان ۵۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ تومان، توت فرنگی کرج ۱۶۰۰۰ تا ۲۳۰۰۰ تومان، توت فرنگی جیرفت ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

نظرها

اخبار بیشتر