باشگاه‌های «فرهنگی- ورزشی» در هزارتوی واگذاری
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. ایرنا
  4. ورزشی
باشگاه‌های «فرهنگی- ورزشی» در هزارتوی واگذاری

باشگاه‌های «فرهنگی- ورزشی» در هزارتوی واگذاری

ایرناخبرگزاری ایرنا |
تهران-ایرنا- در حالی بحث درباره واگذاری باشگاه های «پرسپولیس» و «استقلال» در روزهای اخیر برای چندمین بار در یک دهه گذشته مطرح می شود، بدون آنکه تغییری در زیرساخت ها و شرایط ورزش حرفه ای کشور رخ داده باشد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، بحث درباره واگذاری مالکیت و مدیریت دو باشگاه پرسپولیس و استقلال به بخش خصوصی، سال‌های است که هر از چندگاهی از سوی دستگاه‌های اجرایی کشور مطرح می‌شود؛ اما هربار پس از مدتی و با آغاز روند واگذاری، این طرح متوقف شده و به زمانی دیگر موکول می‌گردد. حال باید دید این بار آیا عزم دولت برای خصوصی سازی واقعی باشگاه‌های ورزشی، جدی است و آیا این مهم صورت می‌پذیرد یا آنکه بار دیگر روند خصوصی سازی باشگاه‌های کشور، بدون نتیجه رها خواهد شد.

** باشگاه‌های ورزشی: سردرگم در حکایت خصوصی یا دولتی

تا پیش از انقلاب، باشگاه‌های ورزشی کشور به دو دسته خصوصی و دولتی تقسیم می‌شدند و از اتفاق باشگاه هایی که با مالکیت دولتی و با مدیریت نظامیان هدایت می‌شدند، قدرتی بیشتر از سایر باشگاه‌ها داشتند. پس از انقلاب اما در تاریخ ۲۷ آذر ۱۳۵۸ و با تصویب «لایحه قانونی راجع به مردمی کردن باشگاه‌های ورزشی عمومی در سراسر کشور»؛ «بر اساس‌ضرورت رسیدن به هدفهای تعریف شده از تاریخ تصویب این قانون کلیه باشگاه‌ها عمومی در سراسر کشور ملی اعلام و اداره امور آن از طریق‌خودکفایی و خود یاری مردم زیر پوشش سازمان تربیت بدنی ایران قرار» گرفت و براساس ماده سوم آن «کلیه اماکن و تأسیسات ورزشی متعلق به این گونه باشگاه‌ها یا کلیه وسایل و تجهیزات ورزشی، اداری و منقول و منصوب به سازمان تربیت‌بدنی ایران واگذار» گشت.

پس از اجرای این قانون، تمامی باشگاه‌های خصوصی، به دولت واگذار شدند و سازمان تربیت بدنی موظف شد تا این باشگاه‌ها را اداره نماید. طبیعی است اداره یک باشگاه ورزشی نیازمند هزینه‌های بالایی است و از این رو برای اداره آن، بایستی بودجه‌های هنگفتی نیز پرداخت شود. بودجه‌ای که با توجه به تصدی دولت، از سبد درآمدهای عمومی جامعه پرداخت می‌شدند.

هرچند تا سال‌های دهه ۱۳۸۰ و تا پیش از گسترش ورود ورزشکاران خارجی به کشور، افزایش دستمزد بازیکنان و حرفه‌ای شدن لیگ، امکان پرداخت این بودجه‌ها ممکن بود؛ اما با افزایش هزینه‌ها و دستمزدها، بار مالی اداره این باشگاه‌ها و انتظارات عمومی برای صرف هزینه‌های بالا جهت کسب مقام و جایگاه بهتر توسط باشگاه‌ها، اداره آن‌ها را با بودجه دولتی، هر روز دشوارتر از روز قبل کرد.

از همین رو و از میانه دهه ۱۳۸۰، تمامی دولت‌ها در نظر داشتند تا با واگذاری حداقل دو باشگاه پرسپولیس و استقلال، از بار مالی این هزینه‌ها کم کنند. گزارش «مرکز پژوهش‌های مجلس» نشان می‌دهد پس از ابلاغ کلیات اصل چهل و چهارم قانون اساسی در سال ۱۳۸۷، در تاریخ ۷ شهریور ۱۳۸۸ و در تصویب نامه‌ای، این دو باشگاه جزو بنگاه‌های قانون اجرای سیاست‌های اصل چهل و چهار تشخیص داده شدند.

پس از آن در ۱۷ مهر ۱۳۹۰ و پس از تشکیل وزارت ورزش و جوانان، ابلاغ شد که این دو باشگاه از گروه یک (واگذاری صد در صدی به بخش خصوصی) اصل چهل و چهار، به گروه دوم (واگذاری هشتاد درصدی به بخش خصوصی) شرکت‌های تحت قانون اصل چهل و چهار منتقل شوند و در ادامه این روند و در سال ۱۳۹۴ و با توجه به این ادعا که دو باشگاه مذکور فعالیت فرهنگی نیز دارند، مقرر شد این دو باشگاه از فهرست شرکت‌های قابل واگذاری براساس اصل چهل و چهار خارج شوند. اما این اقدام دیری نپایید؛ زیرا در سال ۱۳۹۷، وزارت ورزش و جوانان با استناد به قوانین «فیفا» و «AFC» تصمیم گرفت تا بار دیگر این باشگاه‌ها را واگذار نماید.

نتیجه این تغییرات مداوم در تصمیم گیری‌ها را می‌توان در گزارش جدید مرکز پژوهش‌های مجلس دید که در آن می‌خوانیم: «همان طور که مشاهده می‌شود طی ۹ سال اخیر، هیئت وزیران …نحوه اداره دو باشگاه را چهار مرتبه تغییر داده است؛ در سال ۱۳۸۸، در گروه (۱) قرار داشتند (سرمایه گذاری، مالکیت و مدیریت در فعالیتهای این گروه منحصرا در اختیار بخش غیردولتی است)، سال ۱۳۹۰ به گروه (۲) منتقل شدند (دولت مجاز است تا ۸۰ درصد سهام این بنگاهها را به بخش خصوصی واگذار کند)، سال ۱۳۹۴ از شمول گروههای مصرح در ماده (۲) خارج شدند و سرانجام سال ۱۳۹۷ مجددا و بدون اینکه مقررات بین المللی حاکم بر باشگاهها تغییر یابند یا بستر مناسب فعالیتهای اقتصادی و ورزشی برای آنها فراهم شود و قواعد حقوقی لازم (حق پخش تلویزیونی، حق مالکیت معنوی و حق استفاده درآمدهای روز مسابقه) پیشبینی شوند به وضعیت نخستین ۹ سال قبل یعنی گروه (۱) بازگشتند».

** دو باشگاه‌های ورزشی و درآمد‌ها و هزینه‌های نامعلوم

سال‌ها است که باشگاه‌های ورزشی حرفه‌ای در جهان، به عنوان یک بنگاه تجاری شناخته می‌شوند و از این رو همچون تمامی بنگاه‌های تجاری دیگر، بایستی تا جای ممکن «سود» کسب کنند. با توجه به همین نکته که باشگاه‌های ورزشی حرفه‌ای، یک بنگاه تجاری شناخته می‌شوند و سودهایی هنگفت کسب می‌کنند، نظارت بر نحوه درآمد و هزینه کرد این باشگاه‌ها، تحت نظارت شدید دستگاه‌های دولتی است و در صورت بروز هرگونه فساد مالی در این بنگاه‌ها، این باشگاه‌ها باید در انتظار مجازات‌های سختی باشند.

اما گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که در ایران این گونه نیست. در این گزارش و در ارزیابی مرکز پژوهش‌ها از صورت‌های مالی دو باشگاه «پرسپولیس» و «استقلال» می‌خوانیم: «دو شرکت مذکور فاقد سیستم مناسب در خصوص تعیین بهای تمام شده فعالیتهای ورزشی خود می‌باشند و تفکیک و تخصیص درآمدها و هزینه‌های عملیاتی و هزینه‌های اداری و عمومی و تشکیلاتی نیز طبق استانداردهای حسابداری نبوده و فاقد مبانی منطقی است. به علاوه سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و کارامد جهت شناسایی و ثبت به موقع رویدادهای مالی و گردآوری اسناد و مدارک مربوط به بدهی‌ها و بدهی‌های احتمالی استقرار نیافته است. از طرفی در صورت‌های مالی؛ بعضا مشاهده شده است که تنظیم قراردادها به گونه‌ای است که اطمینان از ثبت درآمدها و هزینه‌های شناسایی شده طی سال به طور کامل امکان پذیر نمی‌باشد. همچنین در مواردی دریافت‌ها و پرداخت‌ها و وصول بخشی از درآمدها و متعاقبا انجام هزینه یا ایجاد دارایی از محل درآمدهای مزبور به طور مستقیم و خارج از سیستمهای بانکی صورت پذیرفته است».

نگاهی به پرونده‌های مفسدین بزرگی همچون «بابک زنجانی» و «حسین هدایتی» که از اتفاق سابقه باشگاه داری و حمایت از تیم‌های بزرگ را هم در کارنامه خود دارند، نشان می‌دهد که این صورت‌های نامشخص مالی و نبود حسابداری شفاف تا چه اندازه باعث گسترش فساد در گردش مالی این باشگاه‌ها شده است.

این مسئله نه فقط در مورد باشگاه‌های پرسپولیس و استقلال که در مورد بسیاری از باشگاه‌های ورزشی کشور نیز قابل بررسی است. با توجه به دولتی یا خصولتی بودن اغلب این باشگاه‌ها، نظام حسابرسی مشخصی در مورد آن‌ها وجود ندارد و قراردادها نه بر مبنای میزان سود احتمالی که در بسیاری از موارد بر اساس تصمیم گیری‌های شخصی صورت می‌پذیرند و بدین ترتیب ما با حضور بازیکنان بی کیفیت خارجی، بستن قرارداد با بازیکنان سکونشین یا مصدوم، پرداخت هدیه‌های نامتعارف به بازیکنان یا لیدرها، و ادعاهای مکرر فساد در باشگاه‌ها روبرو هستیم.

** سودآوری باشگاه‌های ورزشی: سازوکارها و قواعد جهانی

در سایت خبری بخوانید: اخبار ورزشی را آنلاین بخوانید

بطور معمول باشگاه‌های ورزشی در جهان از طریق روش‌های مختلفی سودآور می‌شوند. روش هایی که خواهیم دید اغلب در ایران ممکن نیستند. «بلیت فروشی» بطور معمول اولین روش کسب درآمد برای باشگاه‌های ورزشی است. این باشگاه‌ها با فروش بلیت به علاقه مندان درآمد منظم سالیانه را برای خود تدارک می‌بینند. بلیت فروشی روش کسب درآمدی است که نحوه نظارت بر آن آسان و قابل محاسبه است. این در حالی است که بلیت فروشی در ایران هنوز با ابهامات زیادی همچون مشخص نبودن ظرفیت دقیق ورزشگاه‌ها به خاطر نبود صندلی و آشفتگی در نحوه فروش بلیت مواجه هستند و در نهایت بارها و بارها بلیتفروشی آشفته موجب بروز بی نظمی و اغتشاش در ورزشگاه‌های کشور شده است.

«فروش حق پخش بازی‌ها» یکی دیگر از روش‌های کسب درآمد برای باشگاه ورزشی است. این باشگاه براساس میزان هوادار خود، می‌توانند با شبکه‌های تلویزیونی بر سر حق پخش بازی‌های خود چانه زنی کنند و در نهایت قیمتی را برای آن تعیین نمایند. باشگاه‌های ورزشی بزرگ جهان از طریق فروش حق پخش بازی‌های خود، درآمدهای قابل توجهی بدست می‌آورند.

این در حالی است که مسئله حق پخش بازی‌های ورزشی در ایران همچنان به یک معضل غیرقابل حل تبدیل شده است. از یک سو صدا و سیما با تکیه بر انحصار خود، باشگاه‌ها را ناچار به پخش بازی هایشان می‌کند و از سوی دیگر پخش تلویزیونی و رادیویی بازی‌های ورزشی در ایران برای این باشگاه‌ها درآمد چندانی به همراه ندارد.

«خرید و فروش بازیکن» یکی دیگر از راهکارهای کسب درآمد برای باشگاه‌های ورزشی است که البته قوانین سختی نیز بر آن نظارت می‌کند. بطور معمول باشگاه‌های ورزشی با کار بر روی استعدادهای جوان خود، آنان را تبدیل به یک بازیکن مطرح ورزشی کرده و سپس با به اصطلاح ترنسفر کردن بازیکن مذکور، می‌توانند به کسب درآمد بپردازند.

خرید و فروش بازیکن در ایران به دلیل هزارتوی پر پیچ و خم دلالی و روابط مالی غیرشفاف تبدیل به معضلی برای ورزش ایران شده است و نه تنها درآمد چندانی برای باشگاه‌های ورزشی به همراه ندارد که در بسیاری از موارد همچون ماجرای چند سال گذشته باشگاه پرسپولیس، همین نقل و انتقال‌های غیرشفاف باعث صدور احکامی سخت از سوی نهادهای بین المللی ورزشی و تنبیه مکرر باشگاه‌های ایرانی شده است.

«تبلیغات» و «جذب اسپانسر» یکی دیگر از راه‌های کسب درآمد برای باشگاه‌های ورزشی هستند که البته در ایران تبلیغات و جذب اسپانسر مالی خود به عرصه غیرشفاف دیگری تبدیل شده است که در بسیاری از موارد مفسدین بانکی یا افرادی که علاقه مند به کسب حیثیت و هوادار هستند با بذل و بخش‌های بی حساب و کتاب، نظم مالی باشگاه‌های ورزشی را برهم می‌زنند و در نهایت پرونده این حمایت‌های بی دریغ، سر از دادگاه‌های رسیدگی به مفاسد اقتصادی در می‌آورند.

** باشگاه داری در جهان: نمونه هایی از سه کشور

باشگاه داری در جهان شیوه‌های متعددی دارد و البته لازم به ذکر است که باشگاه داری دولتی یا خصولتی در هیچکدام از کشورهای دارای لیگ‌ها مطرح در جهان دیده نمی‌شوند. سه شیوه باشگاه داری در جهان را می‌توان به سه مدل «انگلیسی»، «آلمانی» و «اسپانیایی» تقسیم کرد. در شیوه انگلیسی یک فرد یا یک شرکت می‌تواند مالک تمامی سهام یک باشگاه باشد. با توجه به همین نکته و هزینه‌های سنگین باشگاه داری، بطور معمول ثروتمندانی از سراسر جهان برای سرمایه گذاری و کسب سود به سراغ باشگاه داری در انگلیس می‌روند. سرمایه داران بزرگی از کشورهای روسیه (تیم چلسی)، ایران (تیم اورتون)، امارات متحده عربی (تیم منچستر سیتی)، چین (تیم ولورهمپتون)، تایلند (تیم لسترسیتی)، ایتالیا (تیم واتفورد)، پاکستان (تیم فولام)، آمریکا (تیم منچستریونایتد) و مالزی (تیم کاردیف) در باشگاه‌های انگلیسی سرمایه گذاری کرده و اغلب این باشگاه‌ها جزو ثروتمندترین و سودآورترین باشگاه‌های ورزشی شناخته می‌شوند.

در کشور اسپانیا هیچ فرد حقیقی یا حقوقی، بطور معمول نمی‌تواند بیش از ۵ درصد سهام یک باشگاه را داشته باشد و از این رو این باشگاه‌ها به صورت سهامی اداره می‌گردند. سهامداران باشگاه‌ها شامل افرادی عادی و بسیار زیادی هستند که در سود و زیان باشگاه سهیم هستند و از همین رو است که هواداران این باشگاه‌ها در تعیین رویکرد باشگاه‌ها بسیار تاثیر گذارند. بطور مثال سهام باشگاه «بارسلونا» در دست حدود ۱۵۰ هزار هوادار این باشگاه است و همین هواداران هستند که از طریق کانون‌های هواداری خود، نظارتی دقیق بر عملکرد مالی و ورزشی باشگاه مذکور دارند.

در کشور آلمان هیچ فردی نمی‌تواند بیش از ۵۱ درصد مالکیت یک باشگاه را داشته باشد. از همین رو سهام باشگاه‌ها اغلب به صورت بلوک بندی شده میان سهام داران تقسیم شده است. اداره و مالکیت باشگاه‌های بزرگ آلمانی اغلب در اختیار پیشکسوتان باشگاهی است و از همین رو است که این پیشکسوتان با تجربه و توانمند به خوبی می‌توانند باشگاه‌های ورزشی آلمانی را اداره کنند و اغلب سهامداران، مربیان و مدیران باشگاه‌های آلمانی، اهل این کشور هستند.

** خصوصی سازی باشگاه‌های ورزشی: حرکت روی جاده خاکی

خصوصی سازی باشگاه‌های ورزشی به این معنا است که بایستی عرصه و بستر لازم برای کسب درآمد از طریق باشگاه داری ممکن باشد. این در حالی است که بسترهای مناسب برای باشگاه داری در کشور همچنان وجود ندارند. «حسابداری شفاف و دقیق» یکی از نیازهای اولیه‌ای است که به نظر می‌رسد تاکنون در هیچ کدام از باشگاه ورزشی در کشور محقق نشده است و قانون و سازوکاری برای اجبار باشگاه به حسابداری و مدیریت مالی شفاف باشگاه‌ها نیز اجرایی نشده است.

باشگاه‌ها نیازمند «بلیت فروشی» دقیق و نظامند هستند تا بتوانند از آن کسب درآمد کنند. این در حالی است که اکثر قریب به اتفاق ورزشگاه‌های کشور، دولتی هستند و برای این منظور باید این ورزشگاه‌ها نیز تحت مالکیت خصوصی قرار گیرند. در عین حال بلیت فروشی نیازمند سامانه‌های دقیق، نظارت بر اجرا، استفاده از فناوری‌های نوین و برنامه ریزی و اجرای روش هایی است که براساس آن بتوان بلیت‌ها را با نرخ واقعی و به بدون مشکل به تماشاگران فروخت. این در حالی است که همچنان در بازی‌های مهمی همچون شهرآورد تهران نیز این مهم محقق نشده است.

بحث درباره حق پخش بازی‌ها، باید به سرانجامی نهایی و قابل قبول برسد تا بتوان اطمینان حاصل کرد باشگاه‌های ورزشی امکان کسب سود از این طریق را خواهند داشت. در غیر این صورت باشگاه‌ها داری برای مالکان خصوصی جز ضرر و زیان نتیجه دیگری نخواهد داشت. برای این مهم بایستی صدا و سیما همکاری‌های لازم را انجام دهد و با کاهش سود خود از قبال پخش مسابقات، این فرصت را به باشگاه‌های ورزشی بدهد تا بتوانند از طریق پخش تلویزیونی، درآمد قابل قبولی را کسب کنند.

امکان جذب اسپانسر، تبلیغات محیطی، خرید و فروش بازیکن و دیگر موارد نیز همگی نیازمند ایجاد بسترهای قانونی و سازوکارهای لازمی است که بدون آن‌ها، خصوصی سازی باشگاه‌های ورزشی نمی‌تواند موفق باشد. هرچند به نظر می‌رسد دولت باید یکبار برای همیشه، تصمیم نهایی خود را برای سرنوشت باشگاه ورزشی دولتی و خصولتی در کشور بگیرد.

**پژوهشم** ۹۴۷۹**۱۵۵۲

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

خلاصه بازی اسطوره‌های منچستریونایتد ۵-۰ اسطوره‌های بایرن مونیخ

طرفداریطرفداری8 ساعت قبل
خداییش یه نگاه به استام بندازین با این سن و سال و تو یه بازی دوستانه چقد جدی و محکم بازی میکنه مقایسه کنید با بازیکنان فعلی تیم. اسکولز و بکهام هنوزم که هنوزه کیفیت پاس هاشون بهتر از بازیکنای فعلی منچستره
روزنوروزنو21 ساعت قبل
با وجود اینکه کرملین حاضر به اظهار نظر درباره زندگی خصوصی پوتین نیست، اما اخبار و شایعات بسیار زیادی در مورد ارتباط پوتین ۶۶ ساله با این ورزشکار ۳۶ ساله و دارنده مدال المپیک در شبکه‌های اجتماعی و نیز رسانه‌ها منتشر می‌شود..

قهرمانی استقلال با ناصر حجازی

تابناکتابناک1 روز قبل
تیم استقلال علیرغم قهرمانی زودهنگام در لیگ ۱۳۷۶ (که به سال ۱۳۷۷ کشیده شده بود) تیم بهمن کرج را ۲ بر ۱ شکست داد و این تیم را به دسته دوم فرستاد. این بازی و همچنین جشن قهرمانی پس از آن را در تابناک می‌بینید.
روزنوروزنو22 ساعت قبل
برانکو خوب می‌داند در حال حاضر فقط شجاع خلیل زاده و سیدجلال حسینی را به عنوان مدافع وسط تخصصی در اختیار دارد. البته محسن ربیع‌خواه که پست اصلی اش هافبک دفاعی است در پست دفاع وسط عملکرد خوبی برابر السد قطر و پیش‌تر سپاهان اصفهان نشان داد. با این وجود خرید یک دفاع وسط برای پرسپولیس ضروری به نظر می‌رسد، اما این وسط شاید یک سؤال به وجود بیاید؛ محمدحسین کنعانی‌زادگان قرار است جایگزین شجاع خلیل زاده شود یا سیدجلال حسینی؟ جواب هیچ‌کدام است! با توجه به اینکه پرسپولیس در سه جبهه لیگ برتر، جام حذفی و لیگ قهرمانان آسیا در فصل آینده درگیر است بنابراین برانکو به فکر افتاده که نیمکت خودش را قوی‌تر از امسال کند. کنعانی‌زادگان به عنوان ذخیره مناسب برای سیدجلال و شجاع خریداری می‌شود که در وقت مقتضی در ترکیب پرسپولیس به میدان برود.

رکورد عجیب در تغییر سرمربیان فوتبال

صدا و سیماصدا و سیما11 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ ردپای نتیجه گرایی و فرهنگ کوتاه مدت نگری در این تغییرات پی در پی مشخص است. به نظر می‌رسد مدیران و مسئولان باشگاه‌ها نیز در انتخاب راه و روش باید تکلیف شان را از قبل با خودشان روشن کنند. این روز‌ها دیگر باشگاه‌های حرفه‌ای دست به آزمودن‌های از پیش محکوم به شکست نمی‌زنند؛ یعنی فرصت سوزی و هدر دادن منابع و سرمایه‌ها به حداقل ممکن می‌رسد.

نظرها

اخبار بیشتر