فرجام نقش آفرینان در قیام گوهر شاد
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. الف
  4. حوادث
فرجام نقش آفرینان در قیام گوهر شاد

فرجام نقش آفرینان در قیام گوهر شاد

الفخبرگزاری الف |
در ٢١ تيرماه سال 1314 در مشهد اتفاقی بزرگ رخ داد؛ قتل عام متحصنین در مسجد گوهرشاد. متحصنین براي لغو قانون لباس متحدالشکل دست به تحصن زده بودند که با فرمان رضاخان سرکوب شدند.

به گزارش الف، افراد موثری در این قیام و سرکوب قیام نقش داشتند که در ادامه به سرگذشت آنان می‌پردازیم:

۱. رضاخان پهلوی:

بدون شک مقصر اصلی قتل عام گوهرشاد، خود شخص رضاخان بود. طراح اصلی قانون کشف حجاب و لباس متحد الشکل، هیچ گاه نصیحت اطرافیان را مبنی بر تعدیل یا لغو این قانون نپذیرفت. او حتی علما و مراجعی را که برای گفتگو به طهران می‌آمدند را با بی محلی رد می‌کرد و حتی یکی از معروفترین آنها (سید حسین طباطبایی قمی) را در باغی در شهر ری حصر کرد. وی روز قبل قتل عام به حکام وقت خراسان حکمی با متن زیر داد: همه متحصنین محکوم به اعدامند و مسجد و شبستان باید امشب فتح شود حتی اگر ده هزار نفر کشته شوند. رضا خان شب واقعه هم خود شخصا پای تلگراف امد تا از نزدیک در جریان حوادث باشد.

رضاخان بعد از قتل عام گوهرشاد با جدیت تمام قانون کشف حجاب را پیگیری کرد اما عمر این قانون تنها شش سال بود. در سال ۱۳۲۰ و با حمله متفقین به ایران و فتح چند ساعته ایران رضاشاه پهلوی از سلطنت خلع شد و به شکلی تحقیر آمیز به هند سفر کرد و قصد سکونت در شهر بمبئی را داشت که دولت هند (که تحت استعمار انگلستان بود) اجازه سکونت را به شاه سابق ایران نداد و وی مجبور شد در جزیره‌ای در هند (جزیره موریس) ساکن شود که البته این پایان سردرگمی وی نبود و او بعد از مدتی مجبور شد تا به ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی سفر کند. رضا خان سرانجام ۹ سال بعد از قتل عام گوهرشاد در ژوهانسبورگ مرد.

۲. آیت الله سید حسین طباطبایی قمی:

وی از علمای بزرگ تشیع بود که چند سالی در مشهد زندگی می‌کرد. با وجود اینکه در آن زمان شیخ ابوالحسن اصفهانی مرجع عامه شیعیان بود اما برخی از مردم مشهد از وی تقلید می‌کردند. بعد از قانون لباس متحدالشکل او به حکام وقت خراسان خبر می‌دهد: به شاه بگویید لباس متحدالشکل طرح خوبی است اما این لباسی که به عنوان لباس متحدالشکل انتخاب شده همان لباس مسیحیان است و در دین اسلام تشبه به کفار حرام است. لباس دیگری را به عنوان لباس متحدالشکل انتخاب کنید تا هم خودم بپوشم و هم خانواده و مردم را به پوشیدن این لباس تشویق کنم. حکام خراسان که می‌دانستند رضاخان هیچ پیشنهادی را قبول نمی‌کند از رساندن پیشنهاد سید به شاه امتناع کردند؛ بنابراین خود آیت الله قمی با فرزندانش راهی طهران شد تا با شاه گفتگو کند اما رضاخان او و فرزندش را در شهرری حصر کرد. این اهانت به مرجع تقلید شیعیان را می‌توان یکی از دلایل شکل گیری تحصن مسجد گوهرشاد دانست. بعد از قتل عام گوهرشاد رضاشاه سید حسین را به عراق تبعید کرد. او یازده سال در عتبات بود و سر انجام در سال ۱۳۲۵ در شهر نجف درگذشت

۳. شیخ محمدتقی بهلول گنابادی:

خطیب توانایی بود که به دلیل سخنرانی هایش علیه رضا خان تحت تعثیب بود. او دو روز قبل از قیام گوهرشاد وارد مشهد شد و با توانایی در سخنرانی‌ها، جمعیت زیادی را پای منبر خود کشاند که نهایتا ختم به تحصن در مشجد گوهرشاد شد. شیخ بهلول زمان قتل عام توانست به طور مخفیانه از مسجد گوهرشاد خارج شود. او به سمت افغانستان رفت که در آن کشور هم توسط مامورین بازداشت و تبعید شد. او در زمان تبعید به تدریس و کارهای عام المنفعه پرداخت و محبوب مردم منطقه شد. او بعد از سی سال به مصر رفت و در دانشگاه الازهر به تدریس پرداخت. وی با توجه به طول عمر زیادی که داشت، انقلاب اسلامی را هم دید و از این انقلاب حمایت کرد و با آغاز جنگ‌های تحمیلی به جبهه سفر کرد. وی هم چنین از حامیان سرسخت رهبری ایران بود. وی سر انجام در ۷ مرداد ۱۳۸۴ در گذشت و جنازه‌اش در تهران و مشهد تشییع شد.

۴. محمد ولی اسدی:

اسدی نماینده مردم بیرجند در مجلس شورای ملی دوره چهارم بود. او در سال ۱۳۰۵ با حکم رضا شاه و وساطت تیمورتاش تولیت آستان قدس رضوی را برعهده گرفت. به مرور زمان در مشهد قدرت پیدا کرد و حتی استانداران منصوب رضاشاه هم نمی‌توانستند با او مخالفتی داشته باشند و به دلیل قدرت و نفوذش در دربار، حکام وقت خراسان گوش به فرمان او بودند. او از مخالفان قانون لباس متحدالشکل و ممنوعیت حجاب برای زنان بود. در زمان تحصن مردم به فریمان رفته بود و وقتی برگشت تلاش کرد تا به شکلی مسالمت آمیز غائله را ختم کند که البته دیر رسید و موفق نشد. بعد از واقعه مسجد گوهرشاد با گزارشات غلطی که به رضا شاه دادند او را مقصر اصلی معرفی کردند و رضاشاه هم برای او حکم اعدام صادر کرد. محمد ولی اسدی در ۲۹ آذر ۱۳۱۴ در مشهد تیرباران شد.

خبری: اخبار حوادث ایران

۵. محمدعلی فروغی:

از اشراف و نزدیکان رضا خان بود، که در زمان قیام گوهرشاد پست نخست وزیری رضا شاه را بر عهده داشت. در مورد نقش او در این قیام اطلاعات موثقی در دسترس نیست اما عده‌ای او را یکی از محرکین قیام میدانند و عده‌ای نظری کاملا مخالف دارند و معتقدند محمدعلی فروغی با قتل عام مردم مخالف بوده است؛ اما واقعیت این است که چه او را محرک بدانیم چه مخالف، نباید فراموش کرد که محمدعلی فروغی فرنگ رفته بود و مانند غالب اشراف فرنگ رفته او نیز حجاب و مذهب مردم را سبب عقب ماندگی ایران از فرنگی‌ها می‌دانست. بعد از واقعه گوهرشاد و حکم محکومیت اعدامی که رضاشاه برای تولیت آستان (محمد ولی اسدی) داده بود، از آنجایی که یکی از فرزندان محمد ولی داماد فروغی بود، خانواده اسدی از او خواست تا نزد شاه شفیع شود تا شاید شاه حکم پدرشان را ببخشد اما این شفاعت کار دست فروغی داد. رضاشاه با فروغی به سردی برخورد کرد و وقتی پیشنهاد فروغی برای عفو اسدی را شنید عصبانی شد و جلسه با وی را ترک کرد. فروغی روز بعد در حالی که آماده می‌شد تا به دفتر نخست وزیری برود چشمش به تیتر روزنامه اطلاعات خورد: فروغی رییس الوزرا به واسطه علت مزاج، استعفای خود را در پیشگاه اعلی حضرت همایونی تقدیم نمود!

۶. ایرج مطبوعی:

مطبوعی در همان سال ۱۳۱۴ به فرماندهی لشگر خراسان انتخاب شد و تنها بعد از گذشت مدتی از انتصابش واقعه گوهر شاد رخ داد. رضا خان به وی دستور سرکوب متحصنین را داد او از فرماندهان حاضر در میدان بود و به سوی متحصنین شلیک می‌کرد. بعد از این قتل عام و خوش خدمتی مطبوعی، در جه‌اش به سرلشگر ارتقا یافت و فرمانده لشگر سوم تبریز شد. او در دوره پهلوی دوم شش دوره سناتور انتصابی تهران بود.

بعد از انقلاب و درجریان دادگاه‌های انقلاب به اتهام کشتار مردم در مسجد گوهرشاد به اعدام محکوم شد و حکم اعدامش ۲ مهر ۱۳۵۸ اجرا شد

۶. سرهنگ شیخ‌لی:

شیخ‌لی سرهنگی ساده در لشگر خراسان بود و اطلاعات کاملی از گذشته وی در اختیار نیست. اما چرا نام او در لیست افراد موثر آمد؟

رضاخان به همراه فرماندهان لشگر خراسان دنبال کسی بودند تا فرماندهی حمله را بر عهده بگیرد؛ اما هیچ کس حاضر نمی‌شد تا به بارگاه ملکوتی امام هشتم شیعیان جسارت کند. رضاخان و اطرافیان که از فرماندهان ظاهرا شیعه و مسلمان خود قطع امید کرده بودند با جستجوهای فراوان متوجه شدند در لشگر خراسان سرهنگی سنی مذهب در حال خدمت است بنام سر هنگ شیخ لی. او را فراخواندند و پیشنهاد ارتقا درجه در ازای حمله به آستان را دادند اما او نیز مانند بقیه نپذیرفت تا به بارگاه شاه خراسان حمله کند؛ اما همیشه مزدورهایی مثل قادری در این مواقع پیدا می‌شوند که حاضرند برای خودشیرینی هر کاری کنند.

۷. سرهنگ حبیب الله قادری:

قادری در زمان قتل عام گوهرشاد فرمانده تیپ پیاده مشهد بود و نقش اصلی را در کشتار مردم بر عهده داشت. او در این کشتار آنقدر زیاده روی کرد که حتی برخی وابستگان رژیم هم از اینکار اعلام انزجار کردند. او بعد از این خوش خدمتی فرمانده لشگر اردبیل شد و بعد از اینکه در سال ۱۳۲۰ و با حمله متفقین لشگر اردبیل از هم پاشید، فراری شد. به دلیل همین فرار از ارتش اخراج شد و با توجه به منفوریتش در نزد مردم کسی نمی‌توانست کاری به او بسپارد.

حبیب الله قادری سرانجام در اواخر دهه ۱۳۲۰ در فقر و تنگدستی در گذشت.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

تابناکتابناک2 ساعت قبل
زن همسایه که با پیرمرد سه زنه اختلاف داشت وقتی شنید زن سوم این مرد خواستار به قتل رساندن شوهرش است در اقدامی کینه جویانه دست به قتل زد. راز این جنایت پس از دو ماه که سه مظنون در بازداشت بودند با شکسته شدن سکوت زن همسایه و اعتراف به قتل پیرمرد فاش شد. این اعترافات کافی بود تا ماموران به سراغ زن همسایه بروند و او را بازداشت کنند. اما این زن اصرار داشت که در ماجرای قتل نقشی نداشته است و گفت: زن سوم و پسرش عامل قتل مرد همسایه هستند و اختلاف ما به حدی نبود که بخواهم او را به قتل برسانم. سکوت شکسته شددو ماه از ماجرای قتل معمایی پیرمرد سه زنه گذشت تا این که صبح روز گذشته زن همسایه که نازنین نام دارد سکوتش را شکست و به قتل مرد همسایه با همدستی زن سوم اعتراف کرد.
قدس آنلاینقدس آنلاین2 ساعت قبل
رئیس مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا با بیان اینکه از ۱۰ زلزله بزرگ در طول تاریخ در جهان، یکی در ایران اتفاق افتاده است، گفت: ۹۷ درصد مناطق ایران تحت پوشش زلزله قرار دارد. وی با اشاره به روند پیر شدن جمعیت ایران، تصریح کرد: تا «سال ۲۱۰۰» ۹۹٫۵ درصد جمعیت ایران شهر نشین خواهند شد. رئیس مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا از پوشش ۹۷ درصدی مناطق ایران توسط زلزله خبر داد. خانکه با بیان اینکه تا «سال ۲۰۱۸»، ۶۱ درصد حوادث در ایران سیل بوده است، ابراز داشت: در سیل اخیر امسال ۳۲۰۰ مصدوم شدند و ۸۵ نفر جان باخته داشتیم. رئیس مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا یادآور شد: مردان ۱۵ تا ۴۵ ساله بیشترین افراد آسیب دیده در حوادث ترافیکی هستند.
تسنیمتسنیم3 ساعت قبل
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، سردار محمود معین‌پور در نشست فرماندهان حوزه‌ها و شوراهای سازمان بسیج کارگران و کارخانه‌ها در اهواز اظهارداشت: مجموعه ‌های خدمات رسان اهواز بسیجی و جانانه در سیل و بحران برق اهواز کارکردند با سربلندی از آن شرایط عبور نمودند تنها راه برون‌رفت از مشکلات موجود استفاده از تفکر و روحیه بسیجی در انجام امور است. وی تصریح کرد: امروز افتخار داریم که در ارائه خدمات فنی در برق اهواز نماینده فرهنگ و تفکر بسیجی هستیم و با شناخت و استفاده از ظرفیت بالای بسیج و توجه جدی به نقش آن در حل مشکلات، خدمات فنی و زیرساختی خود را به‌منظور رفاه حال همشهریان گسترش داده‌ایم. وی با تقدیر از نقش سپاه و بسیج خاطرنشان کرد: وقتی درخواست کمک کردیم مجموعه سپاه و بسیج تمام امکانات خود از اسکان تا تجهیزات را در اختیار برق اهواز قراردادند تا بتوانیم بحران شبکه برق را رفع کنیم و با استفاده از تفکر بسیجی در عرض دو سال به‌اندازه بیست سال در برق اهواز کاران جام شد. مدیرعامل برق اهواز با اشاره به سیل فروردین ۹۸ گفت: در بحث بحران سیل با استفاده از همه ظرفیت‌های استان از تأسیسات و ایستگاه‌های برق در مقابل هجوم سیل مراقبت کردیم و با بسیج حجم وسیعی از زنان و مردان هرکس به هر نحوی که می‌توانست کمک کرد تا از این سیل نیز با سربلندی عبور کنیم. انتهای پیام/۳۳۱/ ع
اعتمادآنلایناعتمادآنلاین3 ساعت قبل
اهالی مناطق آسیب دیده از توفان دنیس در بریتانیا، از حاضر نشدن مقامات دولتی در این مناطق انتقاد می‌کنند و درخواست‌ها به منظور اعلام شرایط اضطراری ملی، افزایش یافته است. شماری از سیل زدگان در انگلیس گفته‌اند اگر به جای مناطق روستایی، محلات پولدارنشین اطراف لندن آسیب می‌دید، بوریس جانسون، نخست وزیر بلافاصله در آن جا حاضر می‌شد و با مردم آسیب دیده، ابراز همدردی می‌کرد. مارک دریکفورد، وزیر اول منطقه ولز گفته ۵ تا ۱۰ میلیون پوند به منظور کمک به سیل زدگان، اختصاص می‌یابد. در پی وزش باد‌های شدید و نیز بارش باران فراوان، رسانه‌ها در انگلیس اعلام کردند خسارات توفان سیارا (Ciara) و دنیس در مناطقی از اسکاتلند، ولز و انگلیس بسیار زیاد است و هنوز جبران نشده و در شماری از مناطق، به علت ادامه بارش‌ها، هشدار جاری شدن سیل ادامه دارد. در پی توفان دنیس در هفته جاری دست کم ۵ نفر در انگلیس جان باختند، اما میزان خسارات مالی هنوز برآورد نشده است.
آفتاب‌نیوزآفتاب‌نیوز3 ساعت قبل
وی ادامه داد: محل حادثه یک ساختمان چهار طبقه در حال ساخت بود که در قسمت حیاط آن هم یک ساختمان دو طبقه دیگر با اسکلت‌های بتنی در حال ساخت بود. در قسمت حیاط کارگران در حال حفر یک چاه بودند که در عمق بیست متری به یکباره و به دلایل نامشخصی سازه‌های این ساختمان دو طبقه به همراه سقف‌ها تخریب شده و روی دهانه چاه را می‌بندد. ملکی با بیان اینکه این سازه بسیار متزلزل تخریب شده بود و هر لحظه امکان تخریب مجدد سازه نیز وجود داشت گفت: آتش‌نشانان در یک عملیات راپل یا کار با طناب از طبقه دوم این ساختمان چهار طبقه، کارگاه عملیاتی بستند و نجاتگران خود را به ارتفاع دهانه بالای چاه رساندند و با احتیاط کامل دهانه چاه را خلوت کردند. سخنگوی آتش‌نشانی تهران با تاکید بر حساسیت این عملیات گفت: بعد از مدتی تلاش نجاتگران هر دو کارگر جوان که تابعیت افغانستان را داشتند زنده از داخل چاه خارج کردند و به خارج از محوطه خطرناک انتقال دادند. وی با بیان اینکه علیرغم اینکه وضعیت جسمی این افراد نامناسب نبود برای بررسی‌های تکمیلی به عوامل اورژانس تحویل داده شدند افزود: حتما باید ایمنی سازه‌های در حال ساخت رعایت شود و کارگران هم بدون هماهنگی با مسئولان ناظر اقداماتی انجام ندهند.

نظرها

اخبار بیشتر