فرجام نقش آفرینان در قیام گوهر شاد
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. الف
  4. حوادث
فرجام نقش آفرینان در قیام گوهر شاد

فرجام نقش آفرینان در قیام گوهر شاد

الفخبرگزاری الف |
در ٢١ تيرماه سال 1314 در مشهد اتفاقی بزرگ رخ داد؛ قتل عام متحصنین در مسجد گوهرشاد. متحصنین براي لغو قانون لباس متحدالشکل دست به تحصن زده بودند که با فرمان رضاخان سرکوب شدند.

به گزارش الف، افراد موثری در این قیام و سرکوب قیام نقش داشتند که در ادامه به سرگذشت آنان می‌پردازیم:

۱. رضاخان پهلوی:

بدون شک مقصر اصلی قتل عام گوهرشاد، خود شخص رضاخان بود. طراح اصلی قانون کشف حجاب و لباس متحد الشکل، هیچ گاه نصیحت اطرافیان را مبنی بر تعدیل یا لغو این قانون نپذیرفت. او حتی علما و مراجعی را که برای گفتگو به طهران می‌آمدند را با بی محلی رد می‌کرد و حتی یکی از معروفترین آنها (سید حسین طباطبایی قمی) را در باغی در شهر ری حصر کرد. وی روز قبل قتل عام به حکام وقت خراسان حکمی با متن زیر داد: همه متحصنین محکوم به اعدامند و مسجد و شبستان باید امشب فتح شود حتی اگر ده هزار نفر کشته شوند. رضا خان شب واقعه هم خود شخصا پای تلگراف امد تا از نزدیک در جریان حوادث باشد.

رضاخان بعد از قتل عام گوهرشاد با جدیت تمام قانون کشف حجاب را پیگیری کرد اما عمر این قانون تنها شش سال بود. در سال ۱۳۲۰ و با حمله متفقین به ایران و فتح چند ساعته ایران رضاشاه پهلوی از سلطنت خلع شد و به شکلی تحقیر آمیز به هند سفر کرد و قصد سکونت در شهر بمبئی را داشت که دولت هند (که تحت استعمار انگلستان بود) اجازه سکونت را به شاه سابق ایران نداد و وی مجبور شد در جزیره‌ای در هند (جزیره موریس) ساکن شود که البته این پایان سردرگمی وی نبود و او بعد از مدتی مجبور شد تا به ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی سفر کند. رضا خان سرانجام ۹ سال بعد از قتل عام گوهرشاد در ژوهانسبورگ مرد.

۲. آیت الله سید حسین طباطبایی قمی:

وی از علمای بزرگ تشیع بود که چند سالی در مشهد زندگی می‌کرد. با وجود اینکه در آن زمان شیخ ابوالحسن اصفهانی مرجع عامه شیعیان بود اما برخی از مردم مشهد از وی تقلید می‌کردند. بعد از قانون لباس متحدالشکل او به حکام وقت خراسان خبر می‌دهد: به شاه بگویید لباس متحدالشکل طرح خوبی است اما این لباسی که به عنوان لباس متحدالشکل انتخاب شده همان لباس مسیحیان است و در دین اسلام تشبه به کفار حرام است. لباس دیگری را به عنوان لباس متحدالشکل انتخاب کنید تا هم خودم بپوشم و هم خانواده و مردم را به پوشیدن این لباس تشویق کنم. حکام خراسان که می‌دانستند رضاخان هیچ پیشنهادی را قبول نمی‌کند از رساندن پیشنهاد سید به شاه امتناع کردند؛ بنابراین خود آیت الله قمی با فرزندانش راهی طهران شد تا با شاه گفتگو کند اما رضاخان او و فرزندش را در شهرری حصر کرد. این اهانت به مرجع تقلید شیعیان را می‌توان یکی از دلایل شکل گیری تحصن مسجد گوهرشاد دانست. بعد از قتل عام گوهرشاد رضاشاه سید حسین را به عراق تبعید کرد. او یازده سال در عتبات بود و سر انجام در سال ۱۳۲۵ در شهر نجف درگذشت

۳. شیخ محمدتقی بهلول گنابادی:

خطیب توانایی بود که به دلیل سخنرانی هایش علیه رضا خان تحت تعثیب بود. او دو روز قبل از قیام گوهرشاد وارد مشهد شد و با توانایی در سخنرانی‌ها، جمعیت زیادی را پای منبر خود کشاند که نهایتا ختم به تحصن در مشجد گوهرشاد شد. شیخ بهلول زمان قتل عام توانست به طور مخفیانه از مسجد گوهرشاد خارج شود. او به سمت افغانستان رفت که در آن کشور هم توسط مامورین بازداشت و تبعید شد. او در زمان تبعید به تدریس و کارهای عام المنفعه پرداخت و محبوب مردم منطقه شد. او بعد از سی سال به مصر رفت و در دانشگاه الازهر به تدریس پرداخت. وی با توجه به طول عمر زیادی که داشت، انقلاب اسلامی را هم دید و از این انقلاب حمایت کرد و با آغاز جنگ‌های تحمیلی به جبهه سفر کرد. وی هم چنین از حامیان سرسخت رهبری ایران بود. وی سر انجام در ۷ مرداد ۱۳۸۴ در گذشت و جنازه‌اش در تهران و مشهد تشییع شد.

۴. محمد ولی اسدی:

اسدی نماینده مردم بیرجند در مجلس شورای ملی دوره چهارم بود. او در سال ۱۳۰۵ با حکم رضا شاه و وساطت تیمورتاش تولیت آستان قدس رضوی را برعهده گرفت. به مرور زمان در مشهد قدرت پیدا کرد و حتی استانداران منصوب رضاشاه هم نمی‌توانستند با او مخالفتی داشته باشند و به دلیل قدرت و نفوذش در دربار، حکام وقت خراسان گوش به فرمان او بودند. او از مخالفان قانون لباس متحدالشکل و ممنوعیت حجاب برای زنان بود. در زمان تحصن مردم به فریمان رفته بود و وقتی برگشت تلاش کرد تا به شکلی مسالمت آمیز غائله را ختم کند که البته دیر رسید و موفق نشد. بعد از واقعه مسجد گوهرشاد با گزارشات غلطی که به رضا شاه دادند او را مقصر اصلی معرفی کردند و رضاشاه هم برای او حکم اعدام صادر کرد. محمد ولی اسدی در ۲۹ آذر ۱۳۱۴ در مشهد تیرباران شد.

خبری: اخبار حوادث ایران

۵. محمدعلی فروغی:

از اشراف و نزدیکان رضا خان بود، که در زمان قیام گوهرشاد پست نخست وزیری رضا شاه را بر عهده داشت. در مورد نقش او در این قیام اطلاعات موثقی در دسترس نیست اما عده‌ای او را یکی از محرکین قیام میدانند و عده‌ای نظری کاملا مخالف دارند و معتقدند محمدعلی فروغی با قتل عام مردم مخالف بوده است؛ اما واقعیت این است که چه او را محرک بدانیم چه مخالف، نباید فراموش کرد که محمدعلی فروغی فرنگ رفته بود و مانند غالب اشراف فرنگ رفته او نیز حجاب و مذهب مردم را سبب عقب ماندگی ایران از فرنگی‌ها می‌دانست. بعد از واقعه گوهرشاد و حکم محکومیت اعدامی که رضاشاه برای تولیت آستان (محمد ولی اسدی) داده بود، از آنجایی که یکی از فرزندان محمد ولی داماد فروغی بود، خانواده اسدی از او خواست تا نزد شاه شفیع شود تا شاید شاه حکم پدرشان را ببخشد اما این شفاعت کار دست فروغی داد. رضاشاه با فروغی به سردی برخورد کرد و وقتی پیشنهاد فروغی برای عفو اسدی را شنید عصبانی شد و جلسه با وی را ترک کرد. فروغی روز بعد در حالی که آماده می‌شد تا به دفتر نخست وزیری برود چشمش به تیتر روزنامه اطلاعات خورد: فروغی رییس الوزرا به واسطه علت مزاج، استعفای خود را در پیشگاه اعلی حضرت همایونی تقدیم نمود!

۶. ایرج مطبوعی:

مطبوعی در همان سال ۱۳۱۴ به فرماندهی لشگر خراسان انتخاب شد و تنها بعد از گذشت مدتی از انتصابش واقعه گوهر شاد رخ داد. رضا خان به وی دستور سرکوب متحصنین را داد او از فرماندهان حاضر در میدان بود و به سوی متحصنین شلیک می‌کرد. بعد از این قتل عام و خوش خدمتی مطبوعی، در جه‌اش به سرلشگر ارتقا یافت و فرمانده لشگر سوم تبریز شد. او در دوره پهلوی دوم شش دوره سناتور انتصابی تهران بود.

بعد از انقلاب و درجریان دادگاه‌های انقلاب به اتهام کشتار مردم در مسجد گوهرشاد به اعدام محکوم شد و حکم اعدامش ۲ مهر ۱۳۵۸ اجرا شد

۶. سرهنگ شیخ‌لی:

شیخ‌لی سرهنگی ساده در لشگر خراسان بود و اطلاعات کاملی از گذشته وی در اختیار نیست. اما چرا نام او در لیست افراد موثر آمد؟

رضاخان به همراه فرماندهان لشگر خراسان دنبال کسی بودند تا فرماندهی حمله را بر عهده بگیرد؛ اما هیچ کس حاضر نمی‌شد تا به بارگاه ملکوتی امام هشتم شیعیان جسارت کند. رضاخان و اطرافیان که از فرماندهان ظاهرا شیعه و مسلمان خود قطع امید کرده بودند با جستجوهای فراوان متوجه شدند در لشگر خراسان سرهنگی سنی مذهب در حال خدمت است بنام سر هنگ شیخ لی. او را فراخواندند و پیشنهاد ارتقا درجه در ازای حمله به آستان را دادند اما او نیز مانند بقیه نپذیرفت تا به بارگاه شاه خراسان حمله کند؛ اما همیشه مزدورهایی مثل قادری در این مواقع پیدا می‌شوند که حاضرند برای خودشیرینی هر کاری کنند.

۷. سرهنگ حبیب الله قادری:

قادری در زمان قتل عام گوهرشاد فرمانده تیپ پیاده مشهد بود و نقش اصلی را در کشتار مردم بر عهده داشت. او در این کشتار آنقدر زیاده روی کرد که حتی برخی وابستگان رژیم هم از اینکار اعلام انزجار کردند. او بعد از این خوش خدمتی فرمانده لشگر اردبیل شد و بعد از اینکه در سال ۱۳۲۰ و با حمله متفقین لشگر اردبیل از هم پاشید، فراری شد. به دلیل همین فرار از ارتش اخراج شد و با توجه به منفوریتش در نزد مردم کسی نمی‌توانست کاری به او بسپارد.

حبیب الله قادری سرانجام در اواخر دهه ۱۳۲۰ در فقر و تنگدستی در گذشت.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

فیلمی از نجفی بعد از قتل میترا استاد

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز1 روز قبل
دومین جلسه رسیدگی به پرونده قتل میترا استاد همسر دوم شهردار پیشین تهران صبح امروز چهارشنبه ۲۶ تیرماه به صورت علنی در سالن اجتماعات امام خمینی (ره) به ریاست قاضی محمدی کشکولی برگزار شد.

فیلم/ عاقبت جوگیرشدن جلوی ماشین عروس

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز1 روز قبل

فیلمی از رد کردن قتل عمد توسط نجفی

مهرمهر1 روز قبل
دومین جلسه دادگاه محمدعلی نجفی شهردار سابق تهران، به جرم قتل همسر دومش درحال برگزاری است. وی با قرار گرفتن در جایگاه متهم، قتل عمد را رد کرد.

نجفی: قتل عمد را قبول ندارم! / وکیل خانواده میترا حق توهین به من را ندارد!

رکنارکنا1 روز قبل
به گزارش رکنا، محمدعلی نجفی در ادامه جلسه رسیدگی به پرونده قتل عمد میترا استاد با اجازه قاضی کشکولی رئیس شعبه نهم دادگاه کیفری یک استان تهران برای ارائه دفاعیات در جایگاه قرار گرفت. رئیس دادگاه در ابتدا اتهامات نجفی دائر بر قتل عمد میترا استاد ۳۶ ساله، حمل و نگهداری غیرمجاز سلاح و مهمات مربوطه و ایراد جنایات عمدی غیرمنتهی به فوت به واسطه شلیک گلوله به کف دست چپ مقتوله را عنوان کرد و خطاب به متهم گفت: ‌ آیا اتهامات خود را قبول دارید؟ نجفی در ابتدا با قرائت آیه‌ای از قرآن کریم گفت: آنچه اتفاق افتاده را قبول دارم اما اتهام قتل عمد را به هیچ عنوان قبول ندارم و از این حادثه دردناک و جانسوز بسیار متأسف هستم و مجددا به خانواده محترم استاد تسلیت می‌گویم و امیدوارم خداوند به آنها صبر بدهد. نجفی افزود: ‌آنچه در کیفرخواست آمد، بخشی نادرست بود. نجفی در ادامه به اشاره به اظهارات وکیل اولیای دم گفت: در ابتدا از رئیس دادگاه تشکر دارم که براساس قانون به وکیل اولیای دم تذکر داد زیرا وکیل حق توهین ندارد و استفاده از الفاظی ناجوانمردانه درباره من و صحبت کردن درباره دوران وزارت من در آموزش و پرورش با طعنه درست نیست. وی همچنین با اشاره به اظهارات مهیار صفری فرزند میترا استاد گفت: شرایط روحی و روانی مهیار را درک می‌کنم و به مطالبی که اشاره شد زیاد وارد نمی‌شوم زیرا شرایط روحی و روانی او را درک می‌کنم اما در هیچ زمانی همسر مرحومه خود را به قتل تهدید نکردم. برای ورود به کانال تلگرام ما کلیک کنید.

لحظه خطرناک سقوط جنگنده عمودپرواز در نزدیکی ساحل دریا + فیلم

باشگاه خبرنگارانباشگاه خبرنگاران2 روز قبل
به گزارش گروه فیلم و صوت باشگاه خبرنگاران جوان، جنگنده هریر، یک جنگنده عمودپرواز ساخت بریتانیا است و در یک نمایش هوایی با سانحه مواجه شده و در نزدیکی مردم در دریا سقوط کرد. خلبان این جنگنده به سرعت اجکت کرده و جان خود را نجات داد. این حادثه تلفات جانی در پی نداشت. بیشتر بخوانید: ورود نخستین محموله سامانه موشکی S۴۰۰ به ترکیهانتهای پیام/سانحه حین پرواز + فیلم

انتشار اولین فیلم از لحظه فرار نجفی از صحنه قتل میترا استاد + جزییات

رکنارکنا1 روز قبل
هنگام انتشار این فیلم نجفی دست به زیر چانه به تماشای آن پرداخت و عجیب اینکه هم در فیلم و هم در جلسه دادگاه ایشان خیلی خونسرد بوده است. برای ورود به کانال تلگرام ما کلیک کنید.

نظرها

اخبار بیشتر