افزایش سرمایه اجتماعی؛ مبارزه با فساد و قبول مشارکت جامعه مدنی
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. خبرآنلاین
  4. سیاسی
افزایش سرمایه اجتماعی؛ مبارزه با فساد و قبول مشارکت جامعه مدنی

افزایش سرمایه اجتماعی؛ مبارزه با فساد و قبول مشارکت جامعه مدنی

خبرآنلاینخبرگزاری خبرآنلاین |
طی چهارده سال اخیر بسیار خوانده و شنیده ایم که اختلاس ها و غارتگری های بزرگی در سیستم اداری و اخیرا قضایی کشورمان رخ داده و صرفا پس ازافشا شدن به عمق ترفندها و میزان بالای گردش مالی آنان پی برده ایم.

کاهش اعتماد مردم در نتیجه تکرار مفاسد اداری، اقتصادی و قضایی، موجب کاهش مشروعیت نظام سیاسی و مآلا از هم گسیختگی اجتماعی می‌شود. نگارنده در این یادداشت با تشریح مؤلفه‌های مشروعیت نظام سیاسی به عوامل بروز و پیشگیری از فساد سیستماتیک می‌پردازد.

مشروعیت، اعمال قدرت یا حق حکمرانی عده‌ای بر قاطبه مردم معنای فرمان دادن از سوی آنان و اطاعت کردن از سوی مردم است. بدین گونه است که باورمندی مردم به نظام سیاسی حاکم را مشروعیت نظام سیاسی می‌نامند.

امروزه اندیشمندان علوم سیاسی، مشروعیت را مفهومی چند لایه می‌دانند. رضایت مندی مردم، قانونمداری تصمیمات و اقدامات حاکمان، کارآمدی و سودمندی نظام و پایبندی به عدالت، لایه‌های امروزین مشروعیت یک نظام سیاسی را تشکیل می‌دهند. پیشترها، کارکرد دولت‌ها منحصر به ایجاد نظم و امنیت بود اما با تعریف تازه و روی کار آمدن دولت‌های رفاه، کارآمدی و سودمندی جزو اصلی مشروعیت و کارکرد دولت‌ها، به حساب می‌آید.

تجربه تاریخی نشان داده که نظام‌های سیاسی حاکم با زور می‌توانند مردم را از انجام کاری بازدارند اما نمی‌توانند آنان رابه همکاری وادارند. دولت‌ها از طریق تلقین، آموزش و کنترل رسانه‌ها می‌توانند برای خود مشروعیت ایجاد کنند.

البته که تحقق مشروعیت تام نظام‌های سیاسی، امری آرمانی است و ما همواره با درجاتی از مشروعیت ناقص روبروییم. اما به هر حال میزانی کمینه از لایه‌های پیش گفته مشروعیت، برای ادامه‌ی نظام سیاسی، حیاتی است. این نکته را هم نباید از نظر دور داشت که تن دادن به نظام سیاسی به معنای رضایت نیست. بلکه بالا بودن هزینه تغییر یا مخالفت، موجب تن دادن شهروندان به نظام سیاسی نامطلوب شان، به حساب می‌آید.

فساد هنگامی رخ می‌دهد که نفع حاصل از انجام آن بیش از احتمال مجازات یا اعمال مجازات باشد. فساد به معنای سوء استفاده فردی از قدرتی که در اختیار دارد برای کسب نفع شخصی، است. فساد سیستمیک به فسادی گفته می‌شود که به دلیل ضعف ساختار یا بسته بودن نظام تصمیم گیری و نبود فرهنگ قوی مجازات مفسدان به طور مرتب رخ می‌دهد.

در وبسایت خبری بخوانید: اخبار سیاسی روز ایران و جهان

فساد سیستماتیک اداری و اقتصادی کاهنده‌ی همبستگی اجتماعی است و این امر به راحتی می‌تواند مشروعیت نظام سیاسی را با بحران مواجه سازد. بی شک همبستگی اجتماعی موجب افزایش کیفیت زندگی می‌شود. یاری، همدردی و دوستی از کارکردهای انسانی همبستگی اجتماعی است.

در میان مشاغل نظام‌های سیاسی؛ پلیس، قوه قضاییه، دستگاه‌های صادر کننده انواع مجوزها نظیر گمرک، شهرداری‌ها، بنگاه‌های مالی یعنی بانک‌ها و در نبود سامانه شفاف مالیات، سازمان وصول کننده مالیات بیشتر از سایر بخش‌های اداره کننده جامعه، در دام فساد سیستمی می‌افتند. البته در نهادهای خصوصی و مدنی نیز مراتبی از فساد برای کسب منافع شخصی و ضایع کردن حقوق عامه وجود دارد.

عواملی چند از جمله؛ طمع زود هنگام برای داشتن زندگی لوکس، سازمان اداری سنگین، نگرش دولت حداکثری با تورم مقررات و صدور مجوز کسب و کار، دارا بودن ذخایر طبیعی و نبود آزادی بیان، موجب بروز فساد سیستماتیک می‌شود.

اما برای مقابله با فساد سیستمیک، دو گونه اقدامات پیشینی نظیر؛ کاهش مقررات، دسترسی عموم و برخط بودن اطلاعات و تصمیمات حاکمیت، قبول مشارکت جامعه‌ی مدنی در تصمیم گیری‌ها، کاهش مجوزها، اجرای دولت الکترونیک و پرداخت حقوق شایسته به کارکنان نظام، پیش بینی و توصیه شده است. اما برخورد قاطع و سخت گیرانه با مفسدان بدون وجود خط قرمز، بمنظور بالا بردن هزینه ارتکاب به فساد را از اقدامات پسینی مبارزه با فساد سیستماتیک بر می‌شمارند.

از اقدامات پیشینی موثر در مبارزه با فساد، رسمیت بخشیدن به حضور مؤثر جامعه‌ی مدنی است. جامعه‌ی مدنی به مجموعه‌ی انجمن‌ها و نهادهای مردم بنیادی گفته می‌شود که به صورت داوطلبانه خارج از محدوده بازار (بخش خصوصی) و دولت، برای نفع و خیر عمومی می‌کوشند. کار ویژه این نهادهای مدنی، دیدبانی تصمیمات و اقدامات حاکمیت و اطلاع رسانی به افکار عمومی است. قبول حضور موثر این نهادهای مدنی می‌تواند سهم بزرگی در پیشگیری از فساد و افزایش کارآمدی نظام، ایفا کند.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

یک جو غیرتی که در وجود رضاخان نبود!

مهرمهر1 روز قبل
‌۲۵ شهریور ۱۳۲۰، سالروز تعویض پادشاهی در حکومت پهلوی توسط انگلیسی‌ها بود. رهبر انقلاب در این باره فرمودند: انقلاب آمد کشور را از زیر پای این انسانهای حقیر و پست و ظالم بیرون کشید.

فیلم | بخشی از دادگاه شبنم نعمت زاده را ببینید

همشهریهمشهری3 ساعت قبل

این موشک‌ها ۱۸۰۰ تا بوده آقای نتانیاهو نه ۱۰۰ تا!

مهرمهر1 روز قبل
مجری از نتانیاهو می‌پرسد: شما می‌گویید حماس تضعیف شده در حالیکه تعداد زیادی موشک‌ در یک سال و نیم گذشته به سمت اسرائیل شلیک شده است. آیا تعداد این موشک‌ها را می‌دانید؟

فیلم/ بیانات منتشر نشده رهبری در پی حذف نام شهدا از معابر

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز15 ساعت قبل

فیلم/ جزئیات عملیات خارق‌العاده یمن علیه آل‌سعود

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز1 روز قبل

موسوی: نمی‌توان روی دیدارهای تبلیغاتی حساب کرد

مهرمهر1 روز قبل
سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به برخی گمانه زنی‌ها درباره دیدار رئیس جمهور ایران و امریکا در نیویورک گفت: چنین برنامه‌ای در دستور کار جمهوری اسلامی ایران نیست و این دیدار انجام نخواهد شد.

نظرها

اخبار بیشتر