نگاهی به زندگی و آثار مداحان تهران قدیم+صوت
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. ایلنا
  4. فرهنگ

نگاهی به زندگی و آثار مداحان تهران قدیم+صوت

ایلناخبرگزاری ایلنا |
طی سال‌ها و دهه‌های اخیر، سبک‌ها و گونه‌های نوظهور جای روضه‌خوانی و نوحه‌خوانی سنتی را گرفته‌اند؛ با این حال نامی از نوحه‌خوانان امروزی در میان نیست و این مداحان و روضه‌خوانان نسل‌های پیشین هستند که با پرداخت درست به واقعه عاشورا و مصائب امام حسین (ع) و یارانش،‌ نام خود را در لیست ماندگاران این گونه مذهبی ثبت کرده‌اند.

نگاهی به زندگی و آثار مداحان تهران قدیم+صوت - 1

به گزارش خبرنگار ایلنا، از آن زمان که عزاداری ماه محرم به روالی هر ساله تبدیل شد، روضه‌خوانی و مداحی جای خود را در میان مردم باز کرد. در دهه‌های قبل روضه‌خوانی بیش از نوحه‌خوانی و مداحی عمومیت داشت و حال چند دهه‌ای است روضه‌خوانی جای خود را به نوحه‌خوانی داده است. در حال حاضر کمتر تکیه‌ای را می‌توان سراغ داشت که طی شب‌های محرم صرفا به روضه‌خوانی بپردازد.

رمز ماندگاری نوحه‌خوانان تهران قدیم

در گذشته‌ای نه چندان دور، مداحان از محضر اساتید هم عصر خود کسب فیض می‌کردند و به دور از کپی‌کاری‌های نابجا و غلط، به عزاداری و اجرای درست می‌اندیشیدند و صرفأ امام حسین (ع) و یارانش را مدنظر داشتند. در آن مقاطع نوحه‌خوانی و مداحی برای برخی هنوز جنبه اقتصادی پیدا نکرده بود و در این زمینه رقابتی میان نوحه‌خوانان و مداحان وجود نداشت. شاید به همین دلایل است که نام مداحان امروزی در مدت زمانی کوتاه به فراموشی سپرده می‌شود و پس از چندی هیچ‌کس نام آنها را به یاد نمی‌آورد. کم نیستند مداحانی که از دهه هفتاد به بعد به نوحه‌سرایی پرداخته‌اند و با وجود مطرح شدن در مدت زمانی کوتاه، حال نامی از آنها به جا نمانده است.

نوحه‌خوانی امروزی/ سبک‌های نوظهور و ارتباط آنها با موسیقی پاپ

نوحه‌خوانی در دنیای امروز از کاستی‌های بسیاری برخوردار است و همواره از سوی مردم، مسئولان و نیز نوحه‌خوانان نسل‌های گذشته مورد انتقاد قرار گرفته است. با نگاهی به اجراهای مداحان سال‌های اخیر در خواهیم یافت که حال این گونه مذهبی، شکل و شمایل دیگری پیدا کرده و تا حدودی از اصل خود دور شده است.

متاسفانه، نوحه‌خوانی و مداحی حال حاضر بیش از هرچیز تحت تاثیر موسیقی پاپ و ملودی‌‌های ریتیمک آثاری است که در این سبک تولید می‌شوند.

طی سه دهه اخیر، سبک‌های نوظهور بسیاری رواج یافته است. به طور مثال نوحه‌خوانی دوصدایی یکی از همین سبک‌های نوظهور است که در مقطعی طرفداران بسیاری پیدا کرده بود. مداحان این شیوه، طی عزاداری با تولید اصوات و آواهایی خاص برای اجرایی گرم و متفاوت تلاش می‌کردند و با این شیوه به همراهی مداح اصلی (که خوانش اشعار را به عهده داشت) می‌پرداختند. البته این شیوه همچنان وجود دارد و هستند مداحانی که طی ایام محرم با این شیوه به نوحه‌سرایی می‌پردازند. برای ارزیابی روند نوحه‌خوانی و مداحی طی دهه‌های اخیر کافی است آثار قدما و پیشکسوتان این عرصه را با اجراهای برخی نوحه‌خوانان جدید مقایسه کنیم تا به ارزش و اهمیت آثار به جا مانده از مداحان و روضه‌خوانان قدیم بیشتر پی ببریم.

مداحان مطرح تهران قدیم چه کسانی هستند؟

بی‌شک تهران قدیم از گذشته‌های دور، روضه‌خوانان و نوحه‌سرایان مطرح و کاربلدی را به خود دیده است. افرادی که به عزاداری سنتی اعتقاد داشتند و تلاششان این بود با تاثیر گرفتن از مداحان و روضه‌خوانان پیش از خود رویه درست آنها را ادامه دهند و در تکایا و حسینیه‌های قدیمی شهر همراه با مردم به عزاداری بپردازند.

علی‌اصغر خراط‌ها، عزیزالله مبارکی، سیدمصطفی هاشمی‌دانا، احمد شیشه‌گران و محمد کوثری‌زاده برخی از مداحان مطرح تهران هستند که حال جای آنها را اشخاصی گرفته‌اند که به ملودی‌های معروف می‌اندیشند و گاه دغدغه طرفدار و فالور هم دارند.

علی‌اصغر خراطها

علی‌اصغر خراط‌ها یکی از مداحان تهران قدیم است که در زمان حیاتش خود را غلام عبدالله (ع) می‌دانست. روانشاد علی‌اصغر خراط‌‌ها سال ۱۳۱۰ در محله بازار آهنگرهای تهران متولد شد. او که تحصیلات خود را تا مقطع ابتدایی ادامه داده بود همزمان با مداحی در شغل آهن‌فروشی نیز مشغول به کار بود و به طور معمول در هیئت‌هایی چون صنف آهن فروشان تهران، جوانان اسلامی و محبان الفاطمه (س) به اجرای برنامه می‌پرداخت.

زیارت‌نامه حضرت ام‌البنین (س)، ذکر مصیبت امام حسین (ع)، دعای کمیل و ذکر مصیبت حضرت عباس (ع) و ذکر مصیبت حضرت عباس (ع) از جمله آثار زنده‌یاد علی‌اصغر خراط‌ها هستند. علی‌اصغر خراط‌ها به دلیل نارسایی کلیوی ناشی از دیابت بیستم دیماه ۱۳۷۳ از دنیا رفت و در قطعه ۲۰ بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

در خبری بخوانید: اخبار فرهنگی هنری جهان

احمد شیشه‌گران

احمد شیشه‌گران معروف به «شمشیری» یکی دیگر از مداحان قدیمی تهران است که در زمان حیاتش میان مردم محبوبیت بسیاری داشت. احمد شیشه‌گران زاده سال ۱۳۰۷ است و در محله گذر لوطی صالح تهران به دنیا آمده است. او تا مقطع سیکل درس خوانده و پس از آنکه فعالیت در عرصه مداحی را آغاز کرده، از محضر شاعرانی چون خوشدل تهرانی، پرتو بیضایی، مشفق کاشانی و هادی رنجی بهره برده است. احمد شیشه‌گران طی سال‌های حیاتش به طور مستمر و سالانه برای سالار شهیدان و یارانش مداحی کرده است.

زنده‌یاد شیشه‌گران در هیئت مهدیون، فاطمیون قائم آل محمد (عج)، حضرت رقیه (س) و ابوالفضلی‌های غرب تهران به طور ثابت برنامه اجرا کرده و ذکر مصیبت‌های حضرت رقیه (س)، حضرت عباس (س)، ذکر مصیبت پیامبر (ص) و امام حسین (ع)، ذکر مصیبت امام هادی (ع) و امام حسین (ع) از جمله آثار مطرح اوست.

احمد شیشه‌گران پس از ۶۳ سال زندگی در روز پنجم مردادماه ۱۳۷۰ به علت سکته مغزی از دنیا رفت و در آرامگاه ابن بابویه شهرری به خاک سپرده شد.

سیدمصطفی هاشمی‌دانا

سیدمصطفی هاشمی‌دانا، یکی دیگر از مداحان قدیم تهران است که نامش در لیست ماندگاران این عرصه ثبت شده است. شادروان هاشمی‌دانا زاده سال ۱۲۹۹ است و در خیابان ادیب‌الممالک زاده شده است. تحصیلات این مداح قدیمی قرآنی است و در بزرگسالی به مشاغلی چون سراجی، پیج و مهره سازی و کاروان‌داری زیارتی پرداخته است. او که مداحی را از حاج مرزوق حائری آموخته طی سال‌های حیاتش در هیئت‌هایی چون جامعه مداح شرق، صنف آهن فروشان، اتفاقیون و مسجد انصار واقع در خیابان هدایت به مداحی پرداخته است.

سیدمصطفی هاشمی‌دانا در سال ۱۳۸۴ به دلیل ضایعه مغزی دار فانی را وداع گفت و در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) به خاک سپرده شد.

عزیزالله مبارکی

عزیز‌الله مبارکی (مداح و شاعر آیینی) یکی دیگر از نوحه‌خوانان و مداحان مطرح تهران قدیم است. او سال ۱۳۱۰ در محله مبارک‌آباد تهران دیده به جهان گشوده و تحصیلات حوزوی داشته است. عزیزالله مبارکی که طی سال‌های حیاتش به مشاغلی چون کشاورزی و خواروبار فروشی پرداخته، از محضر شاعرانی چون باقر قادریون و خوشدل تهرانی فیض برده است.

عزیزالله مبارکی طی سال‌های فعالیتش در عرصه مداحی و نوحه‌سرایی در هیئت‌های مطرحی چون جامعه مداح، پیرعطا، افجه‌ای‌های مقیم تهران مداحی کرده است. عزیزالله مبارکی پس از ۷۵ سال زندگی در سال ۱۳۸۵ به دلیل عرضه مغزی دیده از جهان فروبست و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

محمد کوثری‌زاده

محمد کوثری‌زاده یکی دیگر از مداحان مطرح عاشورایی است که اغلب مردم او را با روضه‌هایش نزد امام خمینی (ره) در جماران به یاد می‌آورند. محمود کوثری‌زاده، سال ۱۳۰۷ در قم زاده شد و در سال‌های پیش از انقلاب به مبارزه علیه رژیم ستم شاهی پرداخت. زنده‌یاد کوثری‌زاده، طی سال‌های حیاتش در بسیاری از هیئت‌های تهران به روضه‌خوانی و مداحی پرداخت که تکیه «شاه خراسان»، ‌ «تکیه شادقلی قم» ‌، حسینیه «دلریش»، برخی از آنها هستند. محمد کوثری‌زاده در سال ۱۳۷۷ درگذشت و در بقعه شهید عراقی بارگاه حضرت معصومه (س) به خاک سپرده شد.

دیگر مداحان مطرح

البته مداحان و روضه‌خوانان مطرح قدیمی، محدود به چند نفر نامبرده نیستند. سید زریباف، حاج اکبر نظام، حاج احمد دلجو، اسماعیل چاووش، شاه حسین بهاری، حسن ذوالفقاری، غلامعلی جندقی، جعفر شعبان خمسه، علامه ملامحمد و محمدعلی چمنی برخی دیگر از مداحانی هستند که به مدد خوانش و اجرای نوحه‌های مختلف در تکیه‌ها و حسینیه‌های تهران در یاد و خاطر مردم مانده‌اند.

مداحی شادروان علی‌اصغر خراطها در حرم سیدالشهدا (ع)؛

بخشی دیگر از مداحی شادروان علی‌اصغر خراطها؛

روضه امام حسین (ع) اجرا شده توسط شادروان احمد شیشه‌گران ملقب به شمشیری؛

نوحه‌خوانی حضرت عباس (ع) توسط شادروان احمد شیشه‌گران؛

روضه‌خوانی شادروان عزیزالله مبارکی؛

روضه یزید اجرا شده توسطه شادروان سیدمصطفی هاشمی‌دانا؛

بخشی از نوحه‌خوانی گروهی از زبان حضرت مسلم (ع) که زنده یاد سیدمصطفی هاشمی‌دانا آن را هدایت کرده است؛

روضه کربلا که توسط زنده‌یاد کوثری‌زاده خوانده شده است؛

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

جریان فناوری کشور در مسیر خدمت رسانی

صدا و سیماصدا و سیما13 ساعت قبل
جریان فناورانه در فضای علمی کشور روان است و با شتاب فراوان در مسیر خودکفایی و خود اتکایی ادامه دارد. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما؛ استفاده از شبکه ملی اطلاعات و اجرای ساختارهای کسب و کارهای نوپا در بسته‌های بومی و داخلی راهبردی است که فناوران کشور پیش گرفتند تا از خروج اطلاعات به شبکه‌های خارجی جلوگیری کنند.
صدا و سیماصدا و سیما8 ساعت قبل
وی با اشاره به کتابخانه‌های فاطمه‌ها که در منطقه‌ای محروم با تعداد معدودی کتاب حالا کتابخانه عظیمی ساخته‌اند افزود: اگر امروز ویلدورانت اینجا بود و این موفقیت را می‌دید پاسخ خود را می‌گرفت که فقر علت جهل نیست! و از درون جامعه فقیر و مستمند، مغز‌های متفکری بیرون می‌آید که قافله جهل را در هم می‌پیچد. آیت الله محقق داماد گفت: آنچه موجب جهل است توجه نداشتن است، بازگشت به خویشتن، جهل را از بین می‌برد مجدد در خویش بیندیشید و نگویید این هست و جز این نیست، فکر و مطالعه کنید کتاب بنویسید گاهی یک جزوه یک مقاله، یک جامعه را دگرگون می‌کند. آیت الله محقق داماد با تاکید بر اینکه من یقین ندارم به حقیقت رسیده‌ام، اما یقین دارم که در مسیر پیدا کردن حقیقت هستم افزود: این کار را من نویسنده، شمادانشجو، اساتید و رسانه‌ها وظیفه داریم انجام دهیم و جامعه را به جستجوی حقیقت ببریم. وی گفت: ما در جامعه متحرک و پویایی زندگی می‌کنیم که خون شهیدان آن را ساخته و ما این خون‌ها را گرامی می‌داریم و دستشان را می‌بوسیم و در راه حقیقت قدم به پیش بر می‌داریم.

تولد نوزادان نارس

صدا و سیماصدا و سیما8 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ این مراسم با هدف شناسایی علل و عوامل بروز تولد زودرس ترتیب داده شده است تا نوزدان خاصی که زودتر از ۴۰ هفتگی به دنیا می‌آیند تحت مراقبت‌های ویژه قرار گیرند.
صدا و سیماصدا و سیما9 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، هجدهمین جشنواره کتاب و رسانه با معرفی برگزیدگان تندیس درخت معرفت و تقدیر شوندگان به کار خود پایان داد. در بخش دیداری هجدهمین جشنواره کتاب و رسانه تندیس درخت معرفت به آقای علی رئیسی از صدا و سیمای مرکز اصفهان برای پویانمایی‌ها و خانم محبوبه معافی از صدا و سیمای مرکز کرمان برای گزارش خبری «مردی که غریبه نیست» رسید. همچنین در این مراسم از خانم زهرا شفیعی خبرنگار حوزه کتاب خبرگزاری صدا و سیما در تهران برای گزارش‌های خبری «بحران کاغذ» و «نمایشگاه کتاب» قدردانی شد. از آقای امین طرفی جلالی بعنوان صاحب تندیس درخت معرفت برای برنامه‌های ترکیبی صدا و سیمای مرکز خوزستان تجلیل شد. در بخش گزارش رسانه‌های نوشتاری از آقای سیدمهدی موسوی تبار از روزنامه فرهیختگان و خانم‌ها مهسا کلانکی از خبرگزاری کتاب ایران و زهرا جعفری از روزنامه فرهیختگان و آقای شهاب دارابیان از خبرگزاری کتاب ایران تقدیر شد.
صدا و سیماصدا و سیما11 ساعت قبل
به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از روابط عمومی و امور بین الملل موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس؛ جلسه تعامل و همکاری موزه سینما و سینمای دفاع مقدس موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس با حضور عباسی رئیس موزه سینما، علی اصغر جعفری مدیر عامل، نرگس معدنی پور معاون فرهنگی و هنری، امیر محمد خانی معاون موزه داری و امیر مسعود احمدی مدیر روابط عمومی و امور بین الملل موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد. در این جلسه مقرر شد، موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در زمینه به روز رسانی بخش سینمای دفاع مقدس در موزه سینما تعامل و همکاری داشته باشد و در به روز رسانی بخش سینمای دفاع مقدس به موزه سینما کمک کند. همچنین مقرر شد این دو نهاد، در زمینه تولید فرهنگی و تولیدات سینمایی با یکدیگر تعامل و همکاری داشته باشند.

دستان بخشنده

صدا و سیماصدا و سیما10 ساعت قبل

نظرها

اخبار بیشتر

تازه‌ترین خبرها

همه

اخبار قیمت‌های روز بازار - دوشنبه ۲۷ آبان‌ماه

خبری1 روز قبل

صحبت‌های امروز روحانی درباره وضعیت کشور پس از گرانی بنزین

خبری1 روز قبل

مدارس و دانشگاه‌ها در برخی شهرها تعطیل شدند

خبری1 روز قبل

به دلیل اختلال در اینترنت سراسری کشور، پوشش لحظه به لحظه اخبار و فعالیت سرویس‌های دیگر طرفداری مانند نتایج زنده دچار مشکل شده است. همکاران هر لحظه که بتوانند فعالیت‌های معمول خود را از سر خواهند گرفت. البته بخش شبکه اجتماعی طرفداری در دسترس است.

آخرین وضعیت طرفداری در روزهای اختلال اینترنت: سرویس نتایج زنده و جدول‌ها در اپلیکیشن و سایت قابل دسترسی شد (بهبودها انجام خواهد شد)، وضعیت پوشش اخبار بهبود یافت، بخش گفتگو (در فهرست قابل دسترسی است) در سایت راه اندازی شد. ادامه در مشروح: …

طرفداریچند ثانیه قبل

خانم بازیگر: دستمزد‌های نجومی بیشتر گریبان سینما را گرفته

فردا نیوز13 دقیقه قبل

شکست تلاشهای نتانیاهو برای تشکیل دولت ائتلافی

صدا و سیما14 دقیقه قبل

تمدید قرارداد مدافع یوونتوس

عصر ایران17 دقیقه قبل

محققان آمریکایی: «روزه» بگیرید

فارس20 دقیقه قبل

فروش زن جوان به‌خاطر باخت در قمار

خبر فوری21 دقیقه قبل