تکوین و تشریع در الاهیات بالفعل و بالقوه؛ تفسیری از نسبت علم و دین
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. مهر
  4. فرهنگ
تکوین و تشریع در الاهیات بالفعل و بالقوه؛ تفسیری از نسبت علم و دین

تکوین و تشریع در الاهیات بالفعل و بالقوه؛ تفسیری از نسبت علم و دین

مهرخبرگزاری مهر |
حکومت دینی هم بایستی مبتنی بر باید و نبایدهای فقه و اخلاق اسلامی باشد و هم این احکام باید به نحوی فهم و تبیین و تطبیق عینی بیابد که در عمل و خارج به عدالت ختم شود.

خبرگزاری مهر، گروه دین و اندیشه _ محمد علی میرزایی: چیزی در عالم نیست؛ مگر اینکه الهی است یا تکوینا یا تشریعا یا بالفعل والتکوین الهی است و یا بالقوه الهی است و می‌تواند الهی شود.

تمام قوانین عالم طبیعت الهی است. اینکه از بداهت سرچشمه دارد. کشف در گزاره‌های علمی عالم در واقع سیر در علم و فعل الهی است. در گزاره‌های قطعی طبیعت، دینی بودن و الهی بودن وصف حال و تکوین آنهاست. ما نقشی در الهی سازی نداریم، زیرا به اختیار و کنش انسانی چنین تکوینی نیافته‌اند. سرشت وجودی آنها الهی و دینی است، اما دسته دوم به اعمال انسان بازمی‌گردد صرف نظر از حوزه‌های آن. در کنشهای انسانی در تمام عرصه‌ها، انسان یا در روند و مسیر الله است که کنش و حاصل فعل و منظومه‌های نظری و عملی او الهی و دینی است و یا در مسیر الله نیست که البته آن نگاه یا کنش غیر الهی است.

گاهی این الهی بودن در یک حوزه خاصی ممکن است الاهیتی دوگانه یابد. هم در تطابق با گزاره‌های تکوینی الهی است و هم در گزاره‌های تشریعی. هم مطابق هستی شناسی درست و واقعی سرشت و تکوین انسان است و هم کنش‌های انسانی در تطابق با احکام فقه و اخلاق است. در اینجا ما با دینی بودن یا الهی بودنی دو بعدی مواجه هستیم؛ الاهیت تکوینی و تشریعی.

در چنین حالتی، شریعت متکفل بیان گزاره‌های رفتاری، اخلاقی و ارزشی انسان و حاکمیت آن بر کشش‌ها و کنش‌های اوست و عقل متکفل کشف الهیات تکوینی در آن رشته است. این شریعت و اعمال عقل برای کشف قوانین تکوینی عالم هر دو از دین و الهیات دینی بر می‌خیزد.

با این وصف الهی سازی طب و طبابت دو ساحتی است: ساحت اول ضرورت انطباق گزاره‌های آن با تکوین است. هر قدر آنها به احکام واقعی طبیعی و تکوینی نزدیکتر باشند فرصت ما برای الهی سازی طب بیشتر است. در نتیجه الاهیت و اسلامیت و دینی بودن طب در این بخش به کار علمی و عقلی و تجربی برای شناخت قوانین سرشته در ذات عالم تکوین است. شناخت بدن و کارکردها و قوانین حاکم بر بخشهای کلی و جزئی آن به صورت تجربی راه منحصر به فرد برای تحقق الاهیت و اسلامیت این بخش از طب است. بدون تطابق گزاره‌های ادعایی هستی شناختی توصیفی طب و بدن اصولا اسلامیت در آن ممکن نیست.

ساحت دوم: گزاره‌های اخلاقی و رفتاری حرفه پزشکی است. در اینجا نیز بخش دوم الاهیت و اسلامیت طب محقق می‌شود. با قدری تسامح می‌توان گفت در ساحت اول، علم طب چهره الاهی پیدا می‌کند و در بخش دوم طبیب به عنوان فرد دارای جهت‌های صدور رفتار و اخلاق و عمل در حین حرفه، اسلامی و الهی عمل می‌کند. طب اسلامی می‌شود و طبیب مسلمان.

در وبسایت خبری بخوانید: مهم ترین اخبار فرهنگی و هنری جهان

با این حساب، طبی اسلامی است که: هم گزاره‌های توصیفی آن با قوانین طبیعی عالم و آدم و سرشت الهی تکوین آفرینش همساز و همراه است و هم رفتار انسانی (طبیب و تمام کنشگران انسانی در حوزه طب) با نرم‌ها و ترازها و باید و نبایدهای اخلاقی و فقهی سازگاری و تطابق داشته باشد.

در تمام علوم دیگر چنین است، حتی در فقه به میزان حضور دو بال هستی شناسی و رفتاری می‌توان به فقه اسلامی و الهی رسید. مفهوم عدالت که از کانونی‌ترین مفاهیم ساحت باور، فقه و اخلاق است یک مفهوم بریده از تکوین نیست. عدالت در بیرون معنایی دارد. وضعیتی دارد. ما غالبا به حکم تکلیفی آن توجه داریم و از حکم وضعی آن غفلت می‌ورزیم.

اهمیت و ضرورت و وجوب آن از نظر فقه را گوشزد می‌کنیم در حالی که عدالت هم دو وجهی است. در ساحت تکوین و وضع ونیز ساحت رفتار و توصیه ارزشی هر دو متصور است. ممکن است کسی به روایت یا آیه‌ای عمل کند اما در بیرون و عینیت اجتماعی نتوان حاصل آن را عدالت نامید. فرض کنید که حکومت دینی را لازمه حکومت بدانیم و با هدف تحقق آن دست به ایجاد حکومت دینی بزنیم. حال اگر به دستورات دینی عمل کردیم و تشکیل دادیم آیا عدالت تحقق می‌یابد؟ البته که پاسخ، ضرورتا مثبت نیست. در اینجا حکومت دینی هم بایستی مبتنی بر باید و نبایدهای فقه و اخلاق اسلامی باشد و هم این احکام باید به نحوی فهم و تبیین و تطبیق عینی بیابد که در عمل و خارج به عدالت ختم شود.

چنین اتفاقی زمانی می‌افتد که نگرش تکلیف و وضع در باب حکومت و عدالت همزمان و در کنار هم وجود داشته باشد. این همان اسلامیت حکومت در دو بعد تکوین (وضع سننی) و تشریع (باور، فقه و اخلاق) است. هیچ اسلامیت، الاهیت و دینیتی بدون همراهی عینی و ذهنی و توصیف تکوینی و توصیه تشریعی در هیچ عرصه‌ای تحقق پذیر نیست. چنانکه هیچ دانش و رفتاری در عالم زیست انسانی فاقد امکان بالقوه الاهی شدن و دینی سازی تکوینی و یا تشریعی نیست. در واقع هر آنچه در عالم است یا الاهی است و یا می‌تواند الهی شود. هر آنچه خارج از اراده و تصمیم عالم انسانی است (عالم طبیعت) الهی است و هر آنچه به رفتار آدمی باز می‌گردد می‌تواند الهی باشد. چیزی در دنیای ما خارج از این دو نیست.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

رنگی کردن ویدئو و نقشینه نگاری آن

صدا و سیماصدا و سیما5 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ رنگی کردن عکس‌های سیاه و سفید قدیمی ابتدا به صورت دستی و این روز‌ها با نرم افزار‌های مخصوص میسر شده است، اما رنگی کردن فیلم‌ها و ویدئو‌های قدیمی فرایند پیچیده‌تری است. در آزمایشگاه مخابرات امن پردیس فنی دانشگاه تهران، محققان جوان روی نوآوری کار کرده‌اند که در صنعت سینما و فیلمسازی کاربرد وسیعی دارد.
صدا و سیماصدا و سیما6 ساعت قبل
سازمان بسیج جامعه پزشکی، با آغاز هفته بسیج، ۷۰۰ تیم تخصصی و تک تخصصی پزشکی را برای ارائه خدمات ویزیت رایگان به مناطق محروم سراسر کشور اعزام می‌کند. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، روابط عمومی بسیج جامعه پزشکی اعلام کرد: خدمات بهداشتی-درمانی به مردم مناطق محروم در هفته بسیج که از ۲۹ آبان آغاز شده -تا پنجم آذر- ادامه دارد، بر این اساس قرار است چندین بیمارستان صحرایی در مناطق محروم کل کشور، مانند مناطق محروم استان اردبیل، گلستان و مناطق مرزی تاسیس شود. همچنین در طول هفته بسیج، حدود ۲۰۰ ایستگاه سلامت در کشور دایر می‌شود.
عصر ایرانعصر ایران1 روز قبل
اگر امکان قطع و پارازیت فرستادن بوده و این کار انجام نشده باشد می‌توان چند احتمال را مطرح کرد:۱. تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای بخشی از حس کنجکاوی در دست یابی به خبر را فرو می‌نشانند. تصور کنید تلویزیون ماهواره‌ای اوضاع محله سکونت بیننده را ناآرام نشان دهد و مشاهدات شخص از موضوع دیگری حکایت کند. شبکه ماهواره‌ای اما از اجتماعی خبر می‌دهد که هنوز تشکیل نشده یا شاید هرگز تشکیل نشود. استفاده غالب از شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان در جنبه‌های سرگرمی و تماشای سریال است.
صدا و سیماصدا و سیما7 ساعت قبل
استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ اسلام گفت: اغتشاشگران و برهم زنندگان امنیت جامعه بر اساس آیات قرآن محارب هستند و جنگ با خدا انجام داده‌اند. رجبی دوانی گفت: این یک رفتار و تعامل دوسویه است، مردم با همراهی و اطاعت و حکومت با اجرای عدل و حق و حقوق آن‌ها و رهنمون شدن آن‌ها به سوی خیر و سعادت حرکت می‌کند. وی گفت: بنا بر آیات و احادیث کسی که امنیت جامعه اسلامی را بهم بزند محاربه و جنگ با خداست و حکم اعدام، تبعید و هر مجازاتی، بنا بر جنایت آن‌ها در نظر می‌گرفتند. رجبی دوانی با بیان اینکه هر حکومتی برای امنیت خود و جامعه خود حساس است، افزود: مثلا در فرانسه که به ما ایراد گرفتند که وزارت امور خارجه ما باید به آن‌ها تو دهنی بزند، یا در آمریکا که ۸۰ نفر را زنده زنده سوزاندند برای امنیت کشور خود شدید‌ترین برخورد‌ها را داشته‌اند. وی در پاسخ به اینکه هم اکنون باید با محاربان چه کرد، گفت: فرقی ندارد حکومت اسلامی در هر زمان و مکانی همان حکم محارب را باید با برهم زننده امنیت جامعه داشته باشد.

«منطقه پرواز ممنوع» در شهر‌های بدون سینما

صدا و سیماصدا و سیما8 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ در کلاکت این هفته خواهید دید: >> پس از یکی دو روز تعطیلی، بالاخره پاییز سرد با استقبال گرم از سینما به پایان رسید>> استقبال از فیلم‌های طنز روی پرده؛ «مطرب» و «چشم و گوش بسته» >> نمایش فیلم سینمایی «منطقه پرواز ممنوع» حتی در شهر‌های بدون سینمای ایران>> مجید مجیدی، ابراهیم حاتمی کیا، مسعود کیمیایی کمال تبریزی حمید نعمت الله هاتف علیمردانی سعید ملکان محمدحسین مهدویان و بهروز شعیبی فرم حضور در جشنواره فیلم فجر را پر کرده اند>> پردیس ملت به احتمال زیاد محل برگزاری جشنواره فیلم فجر امسال>> نو نوار شدن مجموعه تئاتر شهر با مهندسان ایرانی>> واقعیت‌های موسیقی از زبان مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مهرمهر23 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار مهر، شنیده‌ها حاکی از آن است که شبکه اینترنت در برخی نقاط کشور برقرار شده است و کاربران می‌توانند به اینترنت بین الملل متصل شوند. پیگیری خبرنگار مهر نشان می‌دهد که در برخی شهرها دسترسی کاربران به اینترنت خانگی و ای دی اس ال ممکن شده است و به صورت محدود و تدریجی این شبکه در حال اتصال در نقاط مختلف است. همچنین خبرها حاکی از آن است که از ظهر امروز برخی دانشگاههای بزرگ کشور در تهران و سایر شهرها به اینترنت دسترسی دارند. دسترسی به اینترنت بین الملل در کشور از ابتدای هفته جاری محدود شده بود و کاربران تنها به شبکه ملی اطلاعات دسترسی داشتند.

نظرها

اخبار بیشتر

پربازدیدترین خبرها

همه

کابوسی که از سوی اردوغان به جان اروپایی‌ها افتاد

خبرآنلاین1 روز قبل

فیلم/ خسارت‌هایی که آشوبگران به تهران وارد کردند

مشرق‌نیوز1 روز قبل

مسئولان درتصمیمات خود مردم را نادیده نگیرند

مهر5 ساعت قبل

افزایش قیمت بنزین؛ بحران تازه در بازار خودرو

زومیت21 ساعت قبل

گزارش ‌وزیر اطلاعات به اعضای خبرگان از ‌اغتشاشات اخیر / ‌اعضای خبرگان عضو سامانه ثبت دارایی‌ها شدند

تسنیم1 روز قبل

مردم ایران با بصیرت و بینش بالای سیاسی صف خود را آشوبگران جدا کردند

فارس5 ساعت قبل

نظر اهالی ورزش در مورد اتفاقات این هفته/ برقراری امنیت در کشور با وحدت و بصیرت ملی/ تمایز اعتراض از اغتشاش/ تخریب و آشوب‌گری راه وصول مطالبات نیست

برنا1 روز قبل

خوش‌بینی کارشناسان به آینده تداوم عرضه پسته در بورس

تسنیم8 ساعت قبل

سید جلال دوباره فیکس شد

روزنو20 دقیقه قبل

امنیت و آرامش حق مردم است/ نیروی انتظامی از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد

ایسنا1 روز قبل

تازه‌ترین خبرها

همه

حسن روحانی در مورد اعتراض مردم به گرانی بنزین چه گفت؟

خبری2 روز قبل

اخبار قیمت‌های روز بازار - دوشنبه ۲۷ آبان‌ماه

خبری4 روز قبل

صحبت‌های امروز روحانی درباره وضعیت کشور پس از گرانی بنزین

خبری4 روز قبل

به دلیل اختلال در اینترنت سراسری کشور، پوشش لحظه به لحظه اخبار و فعالیت سرویس‌های دیگر طرفداری مانند نتایج زنده دچار مشکل شده است. همکاران هر لحظه که بتوانند فعالیت‌های معمول خود را از سر خواهند گرفت. البته بخش شبکه اجتماعی طرفداری در دسترس است.

آخرین وضعیت طرفداری در روزهای اختلال اینترنت: سرویس نتایج زنده و جدول‌ها در اپلیکیشن و سایت قابل دسترسی شد (بهبودها انجام خواهد شد)، وضعیت پوشش اخبار بهبود یافت، بخش گفتگو (در فهرست قابل دسترسی است) در سایت راه اندازی شد. ادامه در مشروح: …

طرفداریچند ثانیه قبل

واکنش سوشا به عملکرد درخشانش مقابل پرسپولیس

خبرآنلاین9 دقیقه قبل

سوشا مکانی: مقابل هواداران پرسپولیس حرفی برای گفتن ندارم

آفتاب‌نیوز11 دقیقه قبل

پری ملکی: دوست دارم حضور زن در موسیقی ایران را به دنیا نشان دهم

ایسنا11 دقیقه قبل

دومین اشتباه مهلک نادری؛ از تیم ملی و عراق تا پرسپولیس و نفت

مهر12 دقیقه قبل

عکس/ وضعیت کالدرون در روز محرومیت

مشرق‌نیوز12 دقیقه قبل