خشونت یک «طبقه جدید» در واقعه کربلا
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. خبرآنلاین
  4. اجتماعی
خشونت یک «طبقه جدید» در واقعه کربلا

خشونت یک «طبقه جدید» در واقعه کربلا

خبرآنلاینخبرگزاری خبرآنلاین |
در دهه 50 شمسی به موازات رواج ادبیات کمونیستی و شبه کمونیستی حتی گاهی با رنگ و لعاب مذهبی، ادبیات نقد کمونیسم و مارکسیسم هم گاهی دیده می‌شد.

بخصوص اگر نویسنده یکی از صاحبنظران اردوگاه شرق می‌بود، بیشتر جلب توجه می‌کرد. زیرا او از مارکسیسم تجربه عملی داشت و نقد او شاید بیش از هر فیلسوف و نظریه‌پرداز دیگر مورد توجه واقع می‌شد. البته نشر این‌گونه نقدها هم با توجه به فضای روشنفکری آن دهه هزینه‌هایی داشت که هنوز هم آثاری از آن را می‌توان کم و بیش در انواع و اقسام رویدادهای فرهنگی دید. از جمله کتاب‌های خوب که هنوز هم خواندنی است کتاب «طبقه جدید» نوشته میلوان جیلاس، ترجمه دکتر عنایت‌الله رضا از زبان روسی و جالب آن که نویسنده و مترجم هر دو تجربه عمیقی از زندگی در فضای کمونیستی داشتند. به این معنا که مارکسیسم را با گوشت و پوست و استخوان خود درک کرده بودند. نه آنکه فقط آثار مارکس و لنین را بخوانند و به دیگران توصیه کنند و بر اساس آن‌ها حزب تشکیل دهند.

ایده آن کتاب این است که مارکسیسم علیرغم ادعای نظریه‌پردازان آن، دست کم در شوروی موجب بروز و ظهور طبقه جدیدی شد که سرنوشت حزب و کشور و یک ابر قدرت و اردوگاه جهانی را در اختیار دارند. طبقه‏‌ای که در هیچ جایی از نظرات مارکسیستی برای آن جایی نیست. یعنی طبقه‌ای که نه فئودال است، نه کارگر، نه تولیدکننده، نه جزو ابزار تولید و هیچ یک از مناسبات طبقاتی و اجتماعی فئودالی در آن نیست ولی این طبقه از زمین‌داران بزرگ و صاحبان صنایع بزرگ گرفته تا طبقه کارگر و کشاورز را مورد طعن و ستم خود می‌گیرد. اینان از همه امکانات اعم از ویلاها و کاخ‌ها و اتومبیل‌ها و زنان و مردان بهره می‌کشند و مخالفان و حتی غیرموافقان را با قدرت و قوت و شدت هرچه تمام‌تر از بین می‌‏بردند و این اقدامات را با عبارات خاص خود یعنی عامل امپریالیسم، دشمن طبقه کارگر و … مشروع جلوه می‌دادند. این طبقه جدید در دوران استالین پا را فراتر نهاد و مردم را از کارگر و غیر کارگر و حتی کمونیست و یار نزدیک لنین، از دم گلوله گذراند. درباره قتل عام و اعدام‌ها در این دوره هنوز هم کتاب‌های جدیدی منتشر می‌شود.

برای فهم ظهور این طبقه جدید به انواع و اقسام مطالعات تاریخی و اجتماعی و اقتصادی نیاز است. جورج اورول در کتاب «قلعه حیوانات»، تصویری نمادین از جامعه کمونیستی پس از تغییر قدرت سیاسی ارائه می‌دهد که شباهت‌هایی با مفهوم طبقه جدید جیلاس دارد. اورول، تصویری از طبقه‌ای از حیوانات- خوک‌ها- را به صورت نمادین ارائه می‌کند که ناپلئون- سردمدار متصرفان انقلاب- در فضایی گلخانه‌ای و بدون هویت و آرمان و ارزش، پرورش می‌دهد که برای هرگونه فرمانبرداری و نمایش سبوعیت و خشونت، آماده‌اند.

این‌ها نه ریشه‌ای درخاک دارند و نه آرمانی در آسمان. به هیچ جغرافیا و هنجاری هم متعلق و وفادار نیستند. این‌ها همان‌هایی‌اند که هر چیزی از ایشان برمی‌آید و ارتکاب سخت‌ترین رذالت‌ها و بی‌رحمی‌های ددمنشانه در موردشان، دور از انتظار نیست. ظهور اسلام هم به عنوان یک نگاه و نظام معرفتی وقتی به خلافت رسید، آبستن شکل‌گیری چنین طبقه‌ای بود. اگر خواسته باشیم علل وقوع واقعه کربلا را بکاویم، ناچاریم نقبی به تاریخ سال‌های قبل از آن بزنیم تا ببینیم که چطور ظهور طبقه جدید موجب شد نواده پیامبر به ناپسندیده‌ترین و وحشیانه‌ترین وضع ممکن به شهادت برسد. فهم این قضیه در گرو فهم ظهور آن طبقه جدید است که برای مال و مقام در پوشش اسلام به هر کاری دست می‌زد و هر کاری و هر اقدامی را مشروع جلوه می‌داد. واقع این است که ریشه واقعه کربلا را می‌باید در جریان فتوحات وحوادث پس از آن جست وجو کرد.

نقطه انحراف از آنجا شروع شد که شماری از اصحاب تصمیم گرفتند عقیده خود را با فتح سرزمین‌های دیگر گسترش دهند. اما این فکر در عمل به غارت‌کردن و اسیر گرفتن به عنوان برده منجر شد. از یک سو اموال منقول و غیرمنقول و از یک طرف ورود فوج فوج اسیر و برده چهره جامعه اسلامی را به کلی تغییر داد. گذشته از اموال که بسیار هنگفت بود و صحابه پیامبر را که گاهی گفته‌اند به خرمایی در روز اکتفا می‌کردند و حتی جایی برای زندگی نداشتند به جایی رساند که به یکی- دو قصر اکتفا نمی‌کردند و انواع و اقسام بردگان در خدمت‌شان بودند.

اغلب زنان و مردانی که به عنوان اسیر به حجاز آورده می‌شدند، از ایران و روم در سرزمین خود اشخاص آزاده‌ای بودند و حالا از بد حادثه باید در جایی غیر از وطن خود به سرداران و سربازان فاتح خدمت می‌کردند. از این اشخاص نسلی پدید آمد که نه عرب خالص بود و نه ایرانی و نه رومی. نه عقیده و تربیت ایرانیان را داشت و نه انگیزه‌ای برای تربیت اسلامی یافته بود.

فردوسی در نامه‌ای از قول رستم فرخزاد به برادرش که آن را بخوبی به نظم درآورده، ظهور این طبقه جدید را پیش‌بینی کرده بود:

خبری: اخبار اجتماعی روز ایران و جهان

از ایران وز ترک وز تازیان نژادی پدید آید اندر میان

نه دهقان، نه ترک و نه تازی بود سخن‌ها به «کردار بازی» بود

و بالاخره به واقعیتی اشاره می‌کند که «خلاصه تاریخ» است و از نسلی سخن می‌گوید که در ادب و تربیت و فرهنگ به هیچ چیز پایبند نیست. مثلا این نسل که پدران آنها عرب بودند، در فتوحات شرکت داشتند و از منافع آن برخوردار شده بودند و مادر آنها کنیزی اسیر شده از این سو و آن سوی عالم بود، می‌دیدند که در کوفه عده‌ای از شیعیان قدیمی برای شخصی به نام حسین بن علی نامه می‌نویسند و او را به کوفه دعوت می‌کنند. این‌ها دست به نوشتن نامه می‌بردند تا از قافله عقب نمانند و وقتی در کربلا امام دستور داد تا خورجین مملو از نامه‌های آنان را پیش پای سپاه کوفه بریزند نه فقط ابن سعد و سران سپاه انکار کردند بقیه هم ترجیح دادند سکوت کنند و حتی برخی از سران لشکر با وجود تأکید سیدالشهدا بر انکار خود ادامه دادند. اصلا حوادث قرن اول هجرت را بدون شناخت این طبقه جدید نمی‌توان تحلیل کرد و شناخت.

طبقه‌ای از سرداران فتوح و اشخاص سطح بالای خلافت تصمیم گرفتند ثروت هنگفت و خیره کننده از بابت فتوحات را میان خود تقسیم کنند و اندکی هم به طبقات پایین‌تر بدهند. اساس اختلاف طبقاتی از همین جا شروع شد. فرماندهان اصلی سپاه خلافت در کربلا همگی برآمده از طبقه سران فتوح بودند مانند فرزند سعد وقاص فاتح ایران مشهور به ابن سعد و محمد بن اشعث فرزند اشعث بن قیس که در فتح آذربایجان شرکت داشت و در اوایل خلافت علی امیرالمومنین عامل آذربایجان بود و اموال مردم را غارت می‌کرد و حضرت با عتاب و خطاب او را به کوفه خواند.

دیگر از فرماندهان شبث بن ربعی بود که نامه‌ای هم به حضرت نوشته بود و او نیز در فتوحات ایران نقش داشت و از منافقان مشهور این قرن است.

البته در کنار این طبقه جدید باید از عامل اجتماعی آنها یعنی طبقه اوباش یاد کرد که شاید در حالت عادی هیچ گاه این دو در یک حادثه در کنار هم قرار نمی‌گرفتند یعنی از یک سو فرماندهان و شیوخ متمول کوفه مثل ابن سعد، ابن اشعث و شبث به دیگری صاحب انواع ضیاع و عقار بودند و از طرفی اوباشی همچون شمر و خولی که سر سیدالشهدا را برید و آن را با خود به خانه برد و جالب این که با آن که زنش توقع غنیمتی قیمتی داشت، وقتی شنید که او سر امام حسین (ع) را با خود آورده است برآشفت و او را ملامت کرد و از خانه خارج شد. به واقع خولی بیشتر با همین رفتار زنش شناخته می‌شود جالب آن که در پرده خوانی مجلس مختار هم «زن خولی» و نه خود خولی جایگاه قابل توجهی دارد، زیرا با اعتراض به «غنیمت خولی» از جنگ با سیدالشهدا از آن جرگه خارج شده است و سنان بن انس که از پیراهن پاره پاره سیدالشهدا و اصحاب او هم نمی‌گذشتند، آن قدر بی اهمیتند که فقط در این حادثه و قیام مختار نامی از آنها آمده است. این اوباش در واقع عامل دست همان طبقه جدید بودند که حسین سیدالشهدا را به واسطه خروج بر «خلیفه خدا» و خارج شدن از دین به شهادت رساندند. به هر حال طبقه جدید خلافت با آنکه از ثروت و مکنت برخوردار بود اما از تبار و شأن نیکویی برخوردار نبودند. حسین نواده پیامبر و فرزند فاطمه بود اما زیاد کسی بود که مردانی ادعای پدری او را داشتند و از این رو به او زیاد بن ابیه یعنی پسر پدرش می‌گفتند و سیدالشهدا در خطاب به سپاه خلافت در اشاره به او فرمود: دعی بن دعی یعنی کسی که درباره خود او و پدرش ادعاهایی از حیث اصل و نسب است و بر خلاف تلقی بعضی کلمه زنازاده را که ناسزاست و از نظر شرعی بیان آن الزاماتی به همراه دارد به کار نبرد.

بعد از سیدالشهدا ائمه شیعه به ویژه حضرت سجاد نزاع فکری با این طبقه و منشأ فکری آنها داشتند و آن را در قالب روایات و دعا عرضه کردند. مضامین این دعاها در درجه نخست حمله به فکر اموی و اندیشه خلافت و تباریابی انحراف در اسلام است و به همین دلیل در تمام این موارد بر مقام و شخصیت پیامبر اکرم رسول الله (ص) و فرزندان او تأکید شده و از نگاه مبتنی بر «اسلام خلافت» فاصله معناداری گرفته.

اگر حقیقت ماجرای کربلا را دریابیم، بایستی مراقب طبقه جدید باشیم.

*عضو شورای شهر تهران

* منتشر شده در روزنامه ایران پنج شنبه ۲۵ مهر ۹۸

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

شورای شهر

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، حالا باید منتظر ماند و دید آیا دولت نظرات شورای شهری‌ها را درخصوص تامین منابع مالی برای توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی بویژه اتوبوس جدی خواهد گرفت یا همچنان در بر پاشنه بی توجهی به این خواهد چرخید.
عصر ایرانعصر ایران1 روز قبل
مشاهدات خبرنگار عصر ایران در محمد شهر کرج، حاکی از آن است که افرادی با سوء‌استفاده از فضای اعتراض به سهمیه‌بندی و افزایش قیمت بنزین به شعب چند بانک در این منطقه حمله و اقدام به تحریب آنها کردند. گزارش‌های دیگر از کرج، حاکی از غارت یکی از شعب فروشگاه‌های زنجیره‌ای «افق کورش» در کیان‌مهر است. همچنین یکی از شعب فروشگاه‌های رفاه در این منطقه به همراه اتومبیل «برلیانس» که برای جایزه گذاشته شده بود به آتش کشیده و غارت شد. شنیده‌ها از غارت یکی از شعبه‌های فروشگاه‌های زنجیره‌ای «امیران» نیز حکایت می‌کند. به گفته یکی از مأموران حاضر در صحنه، مادام که اعتراض‌ها محدود به موضوع و در حد شعار بود تحمل می‌شد اما غارت فروشگاه‌ها و شعبه‌های بانک‌ها قابل قبول و تحمل نیست و مواجهه خواهد شد.
ایلناایلنا1 روز قبل
معاون اجتماعی پلیس فتا ناجا با هشدار به مردم در خصوص پیامک‌هایی با عنوان «دریافت رمز یک‌بار مصرف» گفت: این پیامک‌ها جعلی بوده و به قصد کلاهبرداری ارسال می‌شود. به گزارش ایلنا، ‌ سرهنگ رامین پاشایی معاون اجتماعی پلیس فتا ناجا درباره پیامک‌هایی با عنوان «دریافت رمز یک‌بار مصرف» گفت: این پیامک‌ها جعلی هستند و یک سری افراد سودجو از این موقعیت سوءاستفاده کرده و با ارسال پیامک به افراد خود را نماینده بانک معرفی می‌کنند. وی ادامه داد: این افراد سودجو با ارسال یک لینک به مردم از آنها می‌خواهند برای دریافت رمز یکبار مصرف در لینک مورد نظر ثبت‌نام کنند. معاون اجتماعی پلیس فتا ناجا با تاکید براینکه مردم برای دریافت رمز به بانک عامل خود مراجعه کنند، خاطرنشان کرد: سرشماره‌های بانکی کاملا مشخص است و بانک‌ها از این طریق برای مشتریان خود پیامک ارسال می‌کنند. هیچگاه بانک‌ها از طریق شماره‌های شخصی و از طریق سیم‌کارت‌های همراه اول، ایرانسل و رایتل برای مشتریان خود پیامک ارسال نمی‌کنند.

آمبولانس هایی که در ترافیک ماندند

رکنارکنا1 روز قبل
به‌ گزارش روابط عمومی اورژانس کشور، به‌خاطر شرایط جوی دیروز نیروها در آماده باش کامل بودند. اما عجیب‌ترین اتفاق صبح دیروز برای خودروهای امدادی، گرفتار شدن چند ساعته آمبولانس‌های اورژانس بود که برای مأموریت اعزام می‌شدند و در حالی که باید بیماران را در اسرع وقت به بیمارستان می‌رساندند در ترافیک نامتعارف گرفتار شدند. همچنین اوایل صبح دیروز، گزارش تصادف یکی از عوامل هلال احمر با مانعی در ابتدای خیابان دربند اعلام شد. امدادگران مصدوم را برای انتقال به بیمارستان سوار آمبولانس کردند اما ترافیک شدید میدان تجریش مانع از حرکت آمبولانس شد و حتی صدای آژیر نیز سبب نشد که شهروندان مسیر حرکت را باز کنند و خودروی حامل بیمار ساعت‌ها در محل باقی ماند. در بسیاری از مسیرها نیز به‌دلیل وجود برف روی سطح زمین، رانندگان خودروها را در وسط راه رها کردند که این امر بر میزان ترافیک اضافه کرد.
صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ آقای احد وظیفه درخصوص ارزیابی‌ها از بارش‌های اخیر در سراسر کشور افزود: با اینکه تنها دو ماه از سال آبی گذشته است، بارش‌های چند روزه در حد مناسبی بوده، اما در مقایسه با سال گذشته میزان آن کمتر است. وی ضمن تاکید بر اینکه در خصوص بارش‌ها نسبت به نرمال سالانه عقب ماندگی وجود ندارد، گفت: پیش بینی می‌شود در دو روز آینده که بارش‌ها در جنوب، مرکز و شرق کشور تداوم می‌یابد، کمبود بارش‌ها تا حدی جبران شود. رئیس مرکز خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی اضافه کرد: بارش‌های کردستان، آذربایجان‌های شرقی و غربی، کرمانشاه و ایلام نسبت به میانگین پایین‌تر است. وی وضعیت بارش‌های دو ماه گذشته سیستان و بلوچستان را در وضعیت مناسب‌تری نسبت به استان‌های غرب و شمال‌غرب کشور عنوان کرد و گفت: در سیستان و بلوچستان بویژه به دلیل خشکسالی‌های ممتد، فشار فراوانی به منابع آب‌های زیرزمینی آمده است و هم اکنون سطح آب چاه‌ها پایین است که می‌تواند شرایط نامطلوب را ادامه بدهد. وظیفه تاکید کرد: با یک سال باران خوب نباید انتظار داشته باشیم تا تمام آب‌هایی که طی سالیان گذشته به دلیل برداشت بی‌رویه مصرف شد، جبران شود. رئیس مرکز خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی در بخشی از ارزیابی‌ها، وضعیت استان‌های چهارمحال و بختیاری، لرستان و فارس را نامطلوب برشمرد و گفت: از سال آبی، دو ماه گذشته با این حال به نظر می‌رسد که طی ماه‌های آینده به ویژه دی ماه به بعد در جنوب غرب کشور بارش‌ها کمتر از حد نرمال شود.

برخورد با ناامن کنندگان

صدا و سیماصدا و سیما1 ساعت قبل
اشرار و ناامن کنندگان جامعه در چند نقطه از تهران آسایش و آرامش پایتخت نشینان را برهم ریختند و در برخی از موارد موجب تخریب اموال عمومی و شخصی شهروندان شدند. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، در چند روز گذشته حدود ۳۰۰ نفر از ناامن کنندگان توسط پلیس دستگیر شدند. پلیس بلافاصله بعد از دستگیری اشرار و تهیه تحقیقات مقدماتی، آن‌ها را به دستگاه قضا معرفی کرد.

نظرها

اخبار بیشتر

تازه‌ترین خبرها

همه

اخبار قیمت‌های روز بازار - دوشنبه ۲۷ آبان‌ماه

خبری5 ساعت قبل

صحبت‌های امروز روحانی درباره وضعیت کشور پس از گرانی بنزین

خبری6 ساعت قبل

مدارس و دانشگاه‌ها در برخی شهرها تعطیل شدند

خبری6 ساعت قبل

به دلیل اختلال در اینترنت سراسری کشور، پوشش لحظه به لحظه اخبار و فعالیت سرویس‌های دیگر طرفداری مانند نتایج زنده دچار مشکل شده است. همکاران هر لحظه که بتوانند فعالیت‌های معمول خود را از سر خواهند گرفت. البته بخش شبکه اجتماعی طرفداری در دسترس است.

راه اندازی اداره کل دامپزشکی در سواحل مکران الزامی است

مهر3 دقیقه قبل

ترس تیم قطری از رویارویی با استقلال

روزنو4 دقیقه قبل

دست‌کم ۳ کشته در جریان تیراندازی در مقابل فروشگاهی در آمریکا

تسنیم5 دقیقه قبل

دستگیری ۱۵ نفر از اعضای یک باند حرفه‌ای سرقت موتورسیکلت در سراوان

مهر7 دقیقه قبل

وزارت رفاه، هیچ پیامکی در خصوص یارانه ارسال نمی‌کند

الف9 دقیقه قبل

راهپیمایی خودجوش مردم زنجان در محکومیت اغتشاشات اخیر

مهر10 دقیقه قبل