«دیپلماسی نامه‌نگاری» ایران با اعراب/ «روحانی» معمار نوین روابط با عربستان؟
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. خبرآنلاین
  4. سیاسی
«دیپلماسی نامه‌نگاری» ایران با اعراب/ «روحانی» معمار نوین روابط با عربستان؟

«دیپلماسی نامه‌نگاری» ایران با اعراب/ «روحانی» معمار نوین روابط با عربستان؟

خبرآنلاینخبرگزاری خبرآنلاین |
زمزمه‌هایی در روزهای اخیر توسط رسانه‌های خبری مبنی بر ارسال نامه حسن روحانی، رئیس جمهور ایران به رهبران کشورهای عربی عضو در شورای همکاری خلیج‌فارس مطرح شدند؛ خبری که در نهایت عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه را دست به‌کار کرد تا بر صحت این خبر مهر تایید بزند.

پوریا فیروزنژاد: نامه مستقیم شخص حسن روحانی به همتایان عرب خود در منطقه را در چنین برهه حساسی بی‌شک باید گامی مهم در راستای سیاست نظام برای افزایش صلح و ثبات در منطقه و به دست گرفتن ابتکار عمل این مهم دانست. راهبردی که حسن روحانی و محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه سکان‌داران آن هستند و همزمان شده با پیغام و پسغام‌های ریاض برای گفت‌وگو با ایران. راهبرد «کمپین صلح هرمز» که دولت روحانی در آخرین دور از تلاش‌ خود برای عملیاتی ساختن آن، دیپلماسی نامه‌نگاری را بکار گرفته است می‌تواند رویای دیرینه کشورهای منطقه برای تامین امنیت منطقه خلیج‌فارس به دست خودشان را تحقق بخشد.

«دیپلماسی نامه‌نگاری» روحانی با رهبران عرب

اما با خاتمه یافتن سفر هیئت ایرانی به نیویورک پیشبرد «کمپین صلح هرمز» پایان نیافت و رئیس‌جمهوری و وزیر خارجه در سفرهای منطقه‌ای خود و دیدار با رهبران کشورهای همسایه تلاش کردند تا این برنامه تحت لوای یک شعار باقی نماند و رنگ و بوی عملیاتی شدن به خود بگیرد. اکنون در تازه‌ترین فاز کمپین صلح هرمز، حسن روحانی که یکبار پیشتر نیز در سال ۸۴ زمانی که دبیر شورای عالی امنیت ملی بود با ملک عبدالله، پادشاه پیشین سعودی در عربستان دیدار کرده بود، این‌بار دست به قلم شده است تا پیام جمهوری اسلامی ایران برای ارتقا صلح و ثبات منطقه‌ای را با «دیپلماسی نامه‌نگاری» به گوش رهبران منطقه‌ای عرب برساند.

در ماه‌های اخیر و پس از مخابره پیام صلح هرمز روحانی در سازمان‌ملل بود که کشور امارات یک هیئت دیپلماتیک را برای کاهش تنش با ایران روانه تهران کرد و عربستان نیز پالس‌های مثبتی را برای گفت‌وگو با ایران فرستادند تاجایی که عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان نیز برای میانجی‌گری بین تهران و ریاض به ایران سفر کرد.

«دیپلماسی نامه‌نگاری» ایران با اعراب/ «روحانی» معمار نوین روابط با عربستان؟ - 5

نامه فرصت‌ساز برای ایران

بدون تردید یکی از مهم‌ترین دستاوردهای تداوم دیپلماسی منطقه‌ای ایران به روش دیپلماسی نامه‌نگاری آن است که تعهد و التزام مقامات ایران را به ارتقا صلح و کاهش تنش در منطقه نشان می‌دهد حتی اگر باب گفت‌وگوی رسمی با کشوری نظیر عربستان به دلیل قطع روابط مسدود باشد. اما ارسال این نامه ضمن خنثی‌سازی تلاش برخی برای ترسیم تصویر جنگ‌طلبانه از ایران در منطقه، می‌تواند حسن‌نیت کشورمان را برای گشایش‌های دیپلماتیک نشان دهد. از سوی دیگر این طرح چه در همین چارچوب یا در مقیاسی گسترده‌تر می‌تواند رویای دیرینه کشورهای منطقه برای تامین امنیت منطقه خلیج‌فارس به دست خودشان را تحقق بخشد.

روابط پرفراز و نشیب تهران-ریاض

ایران و عربستان سعودی حدود چهار دهه است که رقبای منطقه‌ای هستند؛ به‌نظرمی رسد نقطه عطف این رقابت پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بود. تشکیل یک جمهوری آن هم در از نوع اسلامی در منطقه از همان ابتدا بذر نگرانی را در دل حکام سعودی که پایه‌های مشروعیت خود را بر خلافت اسلامی بنا کرده بودند، کاشت.

ماهانه یک میلیارد دلار برای صدام

از همین‌رو سعودی‌ها احساس می‌کردند که تسلط آن‌ها با وجود جمهوری اسلامی در منطقه روبه افول خواهد گذاشت و عزم خود را جزم کردند تا آن را تضعیف کنند. از همین رو ریاض تصمیم گرفت از موقعیتی که در جنگ بین ایران و عراق حاصل شده نهایت استفاده را ببرد و با کمک‌های مالی به صدام، هدف خود را در تضعیف جمهوری اسلامی عملی سازد. در همین زمینه گزارش‌های متعددی از کمک ماهیانه یک میلیارد دلاری سعودی‌ها به صدام وجود دارد.

یک سال بیشتر از آغاز جنگ ایران و عراق نگذشته بود، که عربستان به همراه کشورهای قطر، عمان، بحرین، کویت و امارات شورای همکاری خلیج‌فارس را تشکیل دادند که یکی از دلایل عمده آن واکنش امنیتی اعراب منطقه به جنگ و انقلاب در ایران تعبیر می‌شد.

در روز نهم مرداد ۱۳۶۶، ۲۷۵ تن از حجاج ایرانی که برای موسم حج در مکه بودند و شعارهایی را در جهت برائت از مشرکان سر دادند مورد هجوم نیروهای سعودی قرار گرفتند و به شهادت رسیدند. به همین دلیل برای نخستین‌بار، روابط دوجانبه قطع و اعزام حجاج ایرانی برای چهار سال متوقف شد.

استارت بهبود روابط در دوره هاشمی

با این‌حال پس از توقف اعزام حجاج ایرانی و کمک انسان‌دوستانه سعودی‌ها به زلزله‌زدگان رودبار و منجیل در سال ۱۳۶۹، یک سال بعد تهران و ریاض روابط دیپلماتیک را از سر گرفتند.

در همین زمان بود که اکبر هاشمی رفسنجانی در ایران رئیس‌جمهور شد و از همان ابتدا موضع نرم‌تری را در قبال سعودی‌ها اتخاذ کرد. در همنی زمان بود که روایت‌های زیادی از نامه‌نگاری بین هاشمی و عبدالله بن عبدالعزیز که آن زمان به جای ملک فهد بیمار، عهده‌دار امور عربستان بود به گوش می‌رسید. آن‌ها دو بار در کنفرانس یران کشورهای اسلامی یک‌بار در سنگال و نوبت دوم در پاکستان دیدار کردند. در سال ۱۳۷۶ عبدالله بین عبدالعزیز نخستین مقام ارشد سعودی بود که پس از انقلاب به ایران سفر کرد تا در کنفرانس سران کشورهای اسلامی حضور یابد. هاشمی علاوه بر سفرهای متعددی که به عربستان داشت و در ابن کشوریک چهره شناخته شده بود، اما پس از اتمام دوران ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۷ توسط ملک عبدالله رای شرکت در کنفرانس سران کشورهای اسلامی به عربستان دعوت شد و در این سفر دروازه‌های باغ فدک برای نخستین‌بار به سوی زوار ایرانی باز شد.

در خبری بخوانید: پربازدیدترین خبر های سیاسی در ایران و جهان

«دیپلماسی نامه‌نگاری» ایران با اعراب/ «روحانی» معمار نوین روابط با عربستان؟ - 18

خاتمی؛ نخستین رئیس‌جمهور ایرانی در عربستان

روی کار آمدن سید محمد خاتمی نیز که سیاست منطقه‌ای خود را بر تداوم کاهش تنش با کشورهای عربی منطقه نظیر عربستان قرار داد ادامه یافت. او نیز به نخستین رئیس‌جمهور ایرانی بدل شد که پس از پیروزی انقلاب در سال ۵۷، برای گفت‌. ‌گ. با شاهزاده عبدالله وارد ریاض شد. در ادامه روند بهبود روابط بود که دو طرف در سال ۲۰۰۱ تفاهمنامه همکاری را پیرامون مبارزه علیه تروریسم و قاچاق موارد مخدر به امضا رساندند.

سراشیبی روابط در دوره احمدی‌نژاد

با این حال محمود احمدی‌نژاد که رئیس‌جمهور شد، روابط دو طرف به سرعت روبه تیرگی رفت و البته دو عامل مهم این شیفت ژئوپلتیکی، سرنگونی صدام و تحولات عراق، و البته موضع سرسختانه‌تر احمدی‌نژاد در سیاست‌خارجی بود. وی البته تلاش‌هایی را در ابتدا برای بهبود روابط انجام داد. خبرگزاری سعودی در سال ۸۵ خبری را پیرامون ارسال نامه رئیس‌جمهور ایران به ملک عبدالله منتشر می‌کند: «نامه مستقیم محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران به همراه سلام مقام معظم رهبری ایران و ریاست مجلس خبرگان رهبری امروز توسط منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران در دفتر ملک عبدالله به ایشان تقدیم شد.» با این حال روند تحولات منطقه‌ای روز به روز طرف‌ها را به سوی رقابت بیشتر سوق داد.

«دیپلماسی نامه‌نگاری» ایران با اعراب/ «روحانی» معمار نوین روابط با عربستان؟ - 23

جنگ‌طلبی که بازی روابط را برهم زد

مرگ ملک عبدالله در سال ۹۴ موجب شد تا تنش‌های بین دو کشور به‌طور فزاینده‌ای گسترش یابد. ملک سلمان، برادر کوچکتر عبدالله که به دلیل کهولت سن توان حکومت را نداشت از همان سال‌های ابتدایی عنان امور را به محمد بن‌سلمان، پسر جاه طلب خود و اندکی بعد نیز بردار کوچکتر خود را از ولیعهدی خلع، و محمد بن‌سلمان جوان را به جای او ولیعهد قرار داد. او در چشم به هم زدنی به قدرت کامل رسید و نشان داد که رویای تبدیل عربستان به قدرت برتر اعراب را در سر می‌پروراند و تجاوز نظامی در یمن و تشدید حمایت از گروه‌های سنی تندرو در سوریه در همین راستا به دستور او انجام شد.

همانطور که انتظار می‌رفت بن‌سلمان از همان ابتدا بنای عناد و خصومت را با ایران برپا کرد. تحت رهبری او و اقداماتش در منطقه و به‌ویژه در یمن، اظهارات تند و ضد ایرانی، روابط تهران و ریاض بار دیگر به اوج تیرگی بازگشت. همین بن‌سلمان که این روزها پیغام و پسغام‌های متعددی را در دست رهبران منطقه‌ای نظیر نخست‌وزیران پاکستان و عراق قرار می‌دهد و برای میانجی‌گری به تهران می‌فرستد، روزگاری در کسوت وزیر دفاع هرگونه مذاکره با ایرانی‌ها که تلاش می‌کنند زمینه را برای ظهور «حضرت مهدی عج» را فراهم کنند قویا رد کرده بود. او همچنین تاکید کرده بود که ریاض تلاش می‌کند تا جنگ را به داخل ایران می‌کشاند. این درحالی است که تدبیر دولت در چارچوب سیاست‌های کلان نظام موجب شده است که این شهزاده جنگ‌طلب اندکی قبل در مصاحبه‌ای با شبکه «سب‌بی‌اس» بی‌میلی برای ورود به جنگ را ابراز کند و خواستار حل مشکلات با ایران از طریق راهکار سیاسی شود.

اینک طرح ابتکاری صلح هرمز فضای خصومت و دشمنی را از جنگ طلبان منطقه گرفته و طنین همکاری و همگرایی با هدف خروج بیگانگان را نوید می‌دهد و در چنین شرایطی این حکام کشورهای عربی هستند تا در گام اول با تغییر ذهن و نگاه خود سنگ زیرین همکاری منطقه‌ای را بنیان گذاری کنند تا مردم این جغرافیای همیشه بحرانی بتوانند چند صباحی را در ارامش و امنیت سپری نمایند.

۲۳ /۲۳۷ ۳۱۰

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

افشاگری امام‌جمعه قزوین درباره زمین‌خواری هفت‌سنگان

الفالف18 ساعت قبل
افشاگری امام‌جمعه قزوین درباره زمین‌خواری هفت‌سنگانگروه سیاسی الف، ۲۳ آبان ۱۳۹۸، ۱۴:۲۶ ۳۹۸۰۸۲۳۰۵۹حجت‌الاسلام عابدینی، امام‌جمعه قزوین در برنامه ثریا درباره زمین‌خواری جمعی از مسئولین استان قزوین افشاگری کرد.

حضور شیر در تظاهرات عراق! +فیلم

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز16 ساعت قبل
به گزارش مشرق به نقل از سایت روزنامه مصری الیوم السابع، طبق گفته فعالان عراقی در شبکه‌های اجتماعی، این جوان بعد از شنیدن خبری مبنی بر کمک گرفتن نیروهای ضد شورش از سگ‌های پلیس در استان بابل در جنوب عراق شیر را به میدان تظاهرات آورده است. عراق از ابتدای اکتبر گذشته شاهد اعتراضات گسترده با درخواست برای بهبود اوضاع معیشتی، مبارزه با فساد، انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام است. مرورگر شما از ویدئو پشتیبانی نمی‌کند. فایل آن‌را از اینجا دانلود کنید: video/mp۴دانلودکمیسیون حقوق بشر عراق نیز اعلام کرده، آمار تلفات اعتراضات به بیش از ۳۱۹ کشته رسیده که ۱۳ تن آنها نیروهای امنیتی هستند. این نهاد وابسته به پارلمان عراق همچنین آمار زخمی‌ها را بیش از ۱۵ هزار تن اعلام کرد.
برنابرنا22 ساعت قبل
آشنایی و خوش و بش صمیمانه بازیکنان تیم ملی ایران و عراق بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های کشور همسایه داشت. به گزارش گروه ورزشی خبرگزاری برنا؛ برخلاف انتظارها از آشنایی بشار رسن با چند ملی پوش ایران تصاویر خوش و بش و در آغوش گرفتن سردار آزمون و صفا هادی بازتاب زیادی در رسانه‌های کشور عراق داشت. بر اساس این خبر به غیر از عکس مربوط به آزمون عکس صحبت کردن رامین رضاییان با یک ملی پوش دیگر تیم ملی عراق نیز هم پای تصاویر پایین در سایت‌های عراقی از جمله سایت و شبکه تلوزیونی السومریه نیوز و سایت عراق اسپورت داشت. پایگاه شبکه تلوزیونی السومریه در این باره این تصاویر نوشت: دوستی از تنش بازی تیم ملی عراق و ایران می‌کاهد. اما رابطه این دو بازیکن در حالی است که هادی در پلیس عراق و آزمون در زنیت سن پترزبورگ بازی می‌کند.
ایلناایلنا8 ساعت قبل
رئیس مجلس نمایندگان آمریکا اعلام کرد که رئیس‌جمهوری این کشور، به رشوه دادن در زمینه پرونده اوکراین اعتراف کرده است. به گزارش ایلنا به نقل از خبرگزاری رویترز، «نانسی پلوسی»، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، روز گذشته -‌پنج‌شنبه- اعلام کرد که «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری این کشور، به رشوه دادن در زمینه پرونده اوکراین اعتراف کرده است. پلوسی گفت: «رشوه‌ای که ترامپ پیشنهادش را داده شامل تعلیق کمک نظامی در عوض تحقیقات دروغین برای انتخابات می‌شود. این مصداق رشوه دادن است.» وی در ادامه افزود: «رئیس‌جمهور به این اقدام اعتراف کرده و آن را عالی خوانده. این رشوه دادن است.» پلوسی در ادامه عنوان کرد که ترامپ و دولتش در مسیر تحقیقات کنگره «سنگ‌اندازی» کرده‌اند و جلوی شهادت مقام‌های رسمی در این تحقیقات را گرفته‌اند.
ایسناایسنا20 ساعت قبل
وی خطاب به امت اسلامی گفت: به وحدت بازگردید؛ چراکه با بازگشت به وحدت کل زمین زنده می‌شود و انسان‌ها به پویایی می‌رسند. عجیب است که امت اسلامی می‌داند قدرتش در وحدت و یکپارچگی است اما به آن عمل نمی‌کنند. رهبر شیعیان بحرین خاطر نشان کرد: امت اسلامی باید به وحدت بازگردند و با موضوع قدس همراهی کنند. این رویارویی تلاش امت اسلامی در غلبه بر توطئه دولت‌های غربی در منطقه است. ما بخشی از محور مقاومت هستیم و مقاومت به شکل مردمی نمادی از وحدت امت اسلامی است.
رکنارکنا15 ساعت قبل
آغاز توزیع بلیت دیدار ایران و عراق در اردنسایت «الکره العراقیه» خبر داد که توزیع بلیت‌های دیدار ایران و عراق در میان هواداران عراقی به صورت رایگان لحظاتی پیش در بیرون از ورزشگاه امان آغاز شد. محمود اسلامیان، عضو هیات رییسه فدراسیون فوتبال در سفر به اردن برای دیدار تیم ملی مقابل عراق ملی پوشان را همراهی کرد و امروز این مسابقه را از نزدیک نظاره خواهد کرد. درهای ورزشگاه امان باز شددرهای ورزشگاه امان حدود ساعت ۱۵٫۳۰ به وقت ایران باز شد تا هواداران زیاد عراقی مقیم وارد ورزشگاه شوند و تیم کشورشان را مقابل ایران حمایت کنند. لیدر تیم ملی فوتبال اردن نیز در ورزشگاه حضور پیدا کرد تا تیم عراق را در این بازی حمایت کند. ترکیب جالب عراق و سیستم منتخب کاتانچ با ۳ مدافعسرچکو کاتانچ ۱۱ بازیکن ابتدایی تیم ملی عراق در دیدار با ایران را معرفی کرد که در این ترکیب به نظر می‌آید سرمربی عراق با سیستم ۳ دفاعه مقابل تیم ملی ایران به میدان خواهد رفت.

نظرها

اخبار بیشتر