فیشته متکی به رمانتیسم فلسفی بود
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. ایلنا
  4. فرهنگ

فیشته متکی به رمانتیسم فلسفی بود

ایلناخبرگزاری ایلنا |
فیشته می‌گوید: بیایید با معرفت به خویشتن، خودانگیختگی و «من می‌اندیشم» را آغاز کنیم و ببینیم بنابر ضرورت چه محدودیت‌هایی بر خود می‌گذارد تا در خلاء نظری به دور خود نچرخد.

فیشته متکی به رمانتیسم فلسفی بود - 1

به گزارش خبرنگار ایلنا، اگر بشود برای تاریخ سیاسی اندیشه و البته تاریخ اندیشه سیاسی دو نقطه عطف و گرانیگاه تاریخی برشمرده شود، باید انقلاب کبیر فرانسه را به عنوان انقلابی در عمل و ایدئالیسم آلمانی را به مثابه انقلابی در نظر، به شمار آورد. این جنبش درواقع در دوران خلاء وجودی کلیت واحدی به نام آلمان شکل گرفت در حالی‌که زبان آلمانی و فلسفه آلمانی به وجود آمده بود و آلمانی‌ها به مدد نظام زبانی در هنر و فلسفه، توانستند وحدت ملی خود را بازیابی کنند و آلمانی یک‌پارچه را برسازی کنند. این نظام فلسفی استعلایی در اواخر سده هجدهم میلادی با اندیشه‌های ایمانوئل کانت، زاده شد و با مرگ فریدریش ویلهم هگل، به پایان عصر استعلایی خود رسید. هرچند که بزرگترین آبشخورهای این دیدگاه همچنان در انحصار فلاسفه تترائیکا (چهارگانه) باقی ماند، با این حال تمام افرادی نظیر مارتین هایدگر، فریدریش نیچه، آرتور شوپنهاور، لودویگ ویتگنشتاین، کارل اشمیت، کارل مارکس، فردریش انگلس، مکتب فرانکفورت و متاخرینی نظیر هابرماس، آرنت، گادامر، نولته نیز، از خوان اندیشه‌های استعلایی کانت، فیشته، شلینگ و هگل بهره‌ها بردند و نظام سوژگی اندیشه‌هایشان را بر زیربنای این اندیشه استوار ساختند. البته محدود کردن دامنه اثرگذاری ایده‌آلیسم آلمانی به مرزهای جغرافیایی یا حتی فرهنگی آلمان، نشانه گسسته‌خردی در پی‌جویی تاریخ فلسفه در سده‌های اخیر است، خاصه آنکه در سرزمین‌های فلاسفه روشنگری و فلاسفه تحلیلی و قاره‌ای نیز، نسبت‌هایی ژرف در تباین و تفسیر با این اندیشه برقرار کردند. پدیدار شدن نشانه‌های جهان‌گیر شدن این اندیشه در افق ذهن بشری، نوید آینده‌ای مبهم در نظام مناسبات انسانی را به تمامی متفکران و روشنفکران جهان مخابره کرد. گفتگوی ایلنا با پروفسور «تری پینکارد» نگارنده آثار مشهوری نظیر «فلسفه آلمانی» و «روح تاریخ» و استاد دانشگاه جورج تاون، پیرامون بررسی این میراث بزرگ فکری تاریخ بشری گذشت که مشروح آن را از نظر می‌گذرانید.

تاریخ تکوین ذهن متکی به ایده‌آلیسم آلمانی از کجا آغاز شد؟

پس از تصویب معاهده وستفالیا میان کشورهای اروپایی در نیمه دوم سده شانزدهم، کشور آلمان تجزیه نسبی شده بود و سرزمین‌های آلمانی‌زبان هرکدام، دولت‌-شهرهای خودشان را بدون ارتباط عرضی با یکدیگر تاسیس کردند. چیزی که آلمان آن زمان را از همسایه‌های یکپارچه و قدرتمندش فرانسه و همچنین دولت پرقدرت بریتانیا متمایز می‌کرد، شکاف جغرافیایی و فرهنگی میان دولت ‌شهرهای آلمانی بود که درواقع آلمان را بسیار به یونان باستان و شهرهایی نظیر آتن اسپارت، تسالونیک و غیره، شباهت داشت تا یک دولت متحد ملی! آلمانی‌ها در آن زمان، پروژه‌های نظری جاه‌طلبانه‌ای را در دستور کار خود قرار داه بودند که بیشتر آن‌ها را به عنوان یونانی‌های جدید تثبیت می‌کرد! این فیلسوفان آلمانی، شکاف بسیار ژرفی را میان زندگی سابجکتیو (ذهنی) و واقعیت‌های اجتماعی مشاهده می‌کردند و این ایده استعلایی، هنگامی که با روشنگری انگلیسی و دیدگاه‌های سوئیسی فرانسوی روسو آمیخته شد، به عناون یک چاشنی انفجاری در ساحت اندیشه ظهور کرد و ایده‌آلیسم آلمانی متولد شد. ظهور گوته و جریان‌سازی ادبی استعلایی او هم البته اثرات فراوانی را بر شکل‌گیری ایده‌آلیسم آلمانی داشت.

در وبسایت خبری بخوانید: بهترین اخبار فرهنگی ادبی ایران و جهان | تازه ترین اخبار سیاسی ایران و جهان از سراسر وب

انقلاب کبیر فرانسه، آزادی‌خواهی در نظر میان آلمانی‌ها را تا چه اندازه‌ای بسط داد که به شکل‌گیری ایدة‌آلیسم آلمانی منجر شود؟

چشم‌انداز استعلایی کانت از ایده‌آلیسم آلمانی به هیچ وجه در ذیل فلسفه تجربی نمی‌گنجد که بخواهیم از این موضع، نتیجه‌گیری مستقیم یا حتی ضمنی داشته باشیم! چیزی که ایده‌آلیست‌های جوان آلمانی را بر سر ذوق می‌آورد این بود که در نظام متافیزیک نظری کانت، متافیزیک سنتی درهم شکسته و هیچ معرفت تامی از اشیا و مفاهیم و موضوعات وجود ندارد و این معرفت با توجه به زمینه و زمانه خودش، قابلیت سیال بودن و تفسیرپذیری دارد و با این وجود از نظرگاه کانت، هنوز راه برای شکل‌گیری نظام متافیزیکی جدید بسته نشده است! پدیدارشناسی هگل و پدیدارشناسی از سنخ هایدگر و هوسرل در نسبت با این دو انقلاب در تاریخ اروپا تکوین پیدا کرده‌اند که به طور مستقیم در ذیل ایده‌آلیسم آلمانی دسته‌بندی نمی‌شوند ولی به شدت از نحوه تکوین نظام‌های ذهنی، هم از انقلاب فرانسه و هم از ایده‌آلیسم آلمانی به شدت تاثیر پذیرفته‌اند.

ایده‌های فیشته چه نقشی در برجسته‌سازی این صورت تداوم فلسفه تاریخ از دریچه متافیزیک داشت؟

فلسفه فیشته از دو یا سه صافی عبور می‌کند! فیشته معتقد بود که اگر صورت‌بندی ایده‌آلیستی کانت را در رابطه با نظام مفهومی معرفت‌شناختی اشیا بپذیریم، باید مفاهیم عام‌تری نظیر خودانگیختگی و پذیرندگی را در نظر داشته باشیم. بنابراین فیشته می‌گوید: بیایید با معرفت به خویشتن، خودانگیختگی و «من می‌اندیشم» را آغاز کنیم و ببینیم بنابر ضرورت چه محدودیت‌هایی بر خود می‌گذارد تا در خلاء نظری به دور خود نچرخد. غرق در محدودیت‌های غلط شهودهای پیشینی زمان و مکان به عنوان محدودیت‌هایی برای اندیشه بیرون از اندیشه. همیشه این طور به نظر رسیده است که منظور فیشته این است که «من» همه اشیاء را به وجود می‌آورد. اما منظور او این نبوده است.

آیا نگاه فیشته به استعلاء، منجر به تولید نظام مفاهیم رمانتیک در ساحت فلسفه و تاریخ خواهد شد؟

بله کاملا درست است. از نظام اندیشه‌های فیشته استعلای رمانتیکی بیرون می‌آید. فیشته به شدت از نظام ذهنی و پشتوانه اندیشه‌ای ایده‌آلیستی و بسیار جدی برخوردار بود که هرگز نمی‌توان پروژه‌های اندیشه او را غیرجدی توصیف کرد! فیشته هنگامی که در کسوت ریاست دانشگاه برلین نامه یا حکمی را امضا می‌کرد، می‌نوشت: «این، من به عنوان یک فرد نیستم که با شما صحبت می‌کنم بلکه این یک ایده است است که با شما سخن می‌راند.» البته باید یادآوری کنم که تصور حاضر از فیشته‌ رمانتیک، مربوط به برداشت‌های دانشجویان فیشته از ایده «من آنچه می‌خواستم» او برداشت شده و این نسبت که فیشته متکی به رمانتیسیم است را، نخستین بار، اشلیگل (شلگل)، پس از شنیدن سخنرانی او در پایان قرن هجدهم و در دانشگاه ینا، به او داده است.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

تصاویر جدید از لحظه غارت فروشگاه‌ها توسط آشوبگران

مهرمهر1 روز قبل
این تصاویر مربوط به اعتراضات اخیر است که طی آن عده‌ای سواستفاده‌گر و فرصت‌طلب این اعتراضات را به کام خود کرده و این اعتراضات را به اغتشاش و آشوب کشانده‌ند.

رژیم صهیونیستی آزمایش موشکی انجام داد+فیلم

الفالف11 ساعت قبل
گروه جهان الف، ۱۵ آذر ۱۳۹۸، ۱۰:۵۸ ۳۹۸۰۹۱۵۰۲۲به گزارش فارس، ارتش رژیم صهیونیستی امروز (جمعه) یک سامانه پیشرانه جدید برای شلیک موشک و راکت را در مرکز فلسطین اشغالی آزمایش کرد. وزارت جنگ رژیم صهیونیستی با صدور بیانیه‌ای درباره این آزمایش موشکی گفت: «دستگاه نظامی دقایقی پیش یک سامانه موتور راکت را از پایگاهی در مرکز این سرزمین آزمایش کرد». به نوشته وبگاه «تایمز اسرائیل» طبق این بیانیه، آزمایش مذکور از پیش‌برنامه ریزی شده بوده اما ماهیت راکت آزمایش شده یا سیستم پیشران افشا نشده است. تصاویری از رد موشک آزمایش شده در آسمانسیستم پدافند هوایی رژیم صهیونیستی مشتمل بر سه لایه است. البته رژیم صهیونیستی چند سامانه پاتریوت ساخت آمریکا نیز دارد که برای نابود کردن اهداف میان تا دور برد و موشک‌های بالستیک ساخته شده است.

نانو شیشه زیست فعال

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما‏، محققان دانشکده مهندسی پزشکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر‏ نانو مواد شیشه زیست فعالی را به دست آوردند که خواص بیولوژیک دارد.

همکاری با همسایگان از اولویت‌های ایران است

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
وی با بیان اینکه موضوع مورد بحث اجلاس ملی شورای حکام مرکز منطقه‌ای مدیریت آب یکی از اصلی‌ترین مسایل منطقه ماست، تصریح کرد: آب در گذشته محور اصلی تمدن شکل گرفته توسط بشریت در کل دنیا بوده و تمام تمدن‌هایی که در مناطق مختلف خاورمیانه شکل گرفته نیز با محوریت آب ایجاد شده است. معاون اول رییس جمهور افزود: متأسفانه امروز یکی از منازعات مهمی که در بین اقوام در مناطق مختلف و نیز در سطح ملی و منطقه‌ای شکل گرفته پیرامون مسأله آب است. آقای جهانگیری با تأکید بر این که یکی از مهمترین و دقیق‌ترین راهکار‌ها برای حل منازعات منطقه‌ای و بین المللی تعامل و گفتگو است، خاطرنشان کرد: مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری و دیگر مراکز از این دست می‌تواند بر اساس پیش بینی‌هایی که نسبت به این منازعات دارد راهکار‌های مناسبی پیدا کند. معاون اول رییس جمهور تصریح کرد: کشور‌های ما عمدتا در مناطق خشک و نیمه خشک هستند و همگی با مسایلی نظیر خشکسالی و مخاطرات زیست محیطی روبرو هستیم. علاوه بر مشکلات دخالت‌هایی در این منطقه اتفاق افتاده که مسأله آب را نیز تحت تأثیر خود قرار داده است. وی ادامه داد: جنگ‌هایی که در دهه اخیر در این منطقه رخ داده و گروه‌های تروریستی که درگیری‌هایی را در کشور‌های مختلف به وجود اورده، به زیرساخت‌ها و تأسیسات کشور‌های منطقه آسیب‌های زیادی وارد کرده‌اند و این تغییرات چه آن‌هایی که در اثر دخالت انسان مانند جنگ و یا اجرای طرح‌های غیرعلمی بوده و چه آن‌هایی که در اثر مسایل اقلیمی نظیر پدیده ریزگرد‌ها ایجاد شده، محیط زیست کشور‌های منطقه نظیر ایران، عراق و سوریه را تحت تأثیر قرار داده‌اند. معاون اول رییس جمهور اضافه کرد: دولت ایران با آگاهی نسبت به این مسأله که آب یکی از اصلی‌ترین موضوعات کشور است و در آینده نیز از مهمترین مسایل ایران و منطقه خواهد بود، اقدامات مهمی را در بخش آب به انجام رسانده که در اثر همین اقدامات به توانمندی‌های خوبی از نظر فنی، مهندسی و علمی دست یافته است. جهانگیری ساخت سازه‌های مهم برای آب، احداث سد‌های بزرگ، ایجاد شبکه‌های آبرسانی و تأسیسات آب شرب و فاضلاب از جمله اقدامات اجرایی دولت در اکثر شهر‌ها و روستا‌های ایرانی برشمرد و گفت: دولت فعلی ایران که بیش از شش سال از عمر آن می‌گذرد، در نخستین مصوبه خود به مسایل زیست محیطی و آب توجه کرد و مصوبه‌ای را برای احیاء دریاچه ارومیه به تصویب رساند چرا که این دریاچه تأثیر تعیین کننده‌ای بر زندگی میلیون‌ها انسان در شمال غرب ایران دارد. معاون اول رییس جمهور افزود: با این که در ابتدای کار بسیاری از مردم نگران بودند که آیا دریاچه ارومیه قابل احیا است یا خیر، امروز با تلاش‌های متخصصین و مدیران ذیربط وضعیت دریاچه نسبت به سال‌های گذشته بهبود یافته و امید فراوانی در مسئولین برای احیاء کامل آن ایجاد شده است. اقای جهانگیری با اشاره به تشکیل کارگروه سازگاری با کم آبی به عنوان دیگر مصوبه دولت تصریح کرد: با تصویب این کارگروه موضوع کم آبی برای ایران به یک موضوع جدی تبدیل شد تا برنامه‌ای متناسب با کم آبی برای مدیریت منابع آب تدوین شود. معاون اول رییس جمهور مدیریت مصرف منابع آب را از اصلی‌ترین وظایف کارگروه سازگاری با کم آبی برشمرد و اظهار داشت: انتخاب بهترین روش‌ها و فناوری‌ها که بر اساس آن با مصرف کمتر آب بازدهی بیشتری در مصارف مختلف کشاورزی، صنعت و حتی شرب ایجاد شود از جمله موضوعات در دستور کار این کارگروه است. اقای جهانگیری ادامه داد: ترویج فرهنگ مصرف صحیح آب در میان مردم از دیگر وظایف کارگروه ملی سازگاری با کم آبی و هدف این است که همه مردم قدر منابع آب را بهتر بدانند و استفاده صحیحی از آن داشته باشند. معاون اول رییس جمهور با اشاره به اقدامات دولت در بخش آب شهری و روستایی گفت: در بخش آب شهری کار‌های مهمی انجام شده به گونه‌ای که صد در صد جمعیت شهری ایران و ۷۶ درصد جمعیت روستایی از شبکه آب مطمئن، بهداشتی و سالم برخوردار هستند. جهانگیری اظهار داشت: انتظار ما از سازمان‌های بین المللی و سازمان‌های فعال در حوزه آب این است که حمایت‌ها و پشتیبانی‌های خود را از اجلاس ملی شورای حکام مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری افزایش دهند تا طرح‌های تصویب شده در این اجلاس به نحو مطلوب اجرا شود. وزیر نیرو هم در این مراسم با اشاره به این که ۱۶ کشور در سطوح مختلف در دهمین اجلاس ملی شورای حکام مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری در ایران حضور یافته‌اند گفت: علاوه بر این کشور‌ها تعدادی از نهاد‌های بین المللی، آژانس‌های سازمان ملل و سازمان‌های کمک دهنده و فعال در زمینه آب نیز در این اجلاس حضور دارند. اقای اردکانیان بهبود کیفیت آب در منطقه، استفاده از تکنولوژی‌های جدید برای آب و فاضلاب و موضوع افزایش آگاهی‌های عمومی در ارتباط با سیل و خشکسالی را از جمله محور‌های این اجلاس برشمرد و گفت: تغییرات اقلیمی و بهبود توانایی‌های دست اندرکاران موضوع آب شهری از موضوعاتی بود که مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه این دیدار‌ها وزیر آب و انرژی تاجیکستان و نماینده مدیرکل یونسکو هم هر کدام در سخنانی با قدردانی از میزبانی ایران برای دهمین اجلاس ملی شورای حکام مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری، به بیان دیدگاه‌های خود در خصوص اهمیت مدیریت منابع آب و اهمیت توسعه همکاری‌های عضو شورای حکام مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری پرداختند.

ابطال ۱۲۱ مصوبه دستگاه‌ها در نیمه نخست سال

صدا و سیماصدا و سیما12 ساعت قبل
رئیس دیوان عدالت اداری افزود: خوب است دستگاه‌ها در مرحله نخست و پس از آن مجلس، اشکال‌های قوانین را حل و فصل و برطرف کنند. حجت الاسلام والمسلمین بهرامی افزود: همین شفاف نبودن قوانین، موجب افزایش پرونده‌های ورودی به دیوان و ایجاد سختی برای مردم شده است. وی گفت: برخی قوانین هم ممکن است شفاف باشد، اما ذاتا اشکال دارد که نمونه آن تبصره‌های ماده ۱۰۰ قانون شهرداری است. حجت الاسلام والمسلمین بهرامی افزود: دولت باید هر چه سریعتر این موضوع را به مجلس ارسال کند تا در مجلس به تصویب برسد. حجت الاسلام والمسلمین بهرامی گفت: معاونت نظارت و بازرسی دیوان هم عملکرد قضات و کارمندان را بررسی می‌کند.

یک سوال همیشگی درباره نمایشگاه کتاب

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
کلاکت این هفته به موضوعاتی چون سوال همیشگی درباره نمایشگاه کتاب و یک مرمت و کلی حرف و حدیث پرداخته است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، در کلاکت این هفته خواهید دید: >> این روز‌ها سینمای کودک و نوجوان سهم خواهی کرده است و چند فیلمی را در سینما به نمایش درآورده است البته از بین این آثار «منطقه پرواز ممنوع» پرفروش شده و به باشگاه میلیاردی‌ها پیوسته است>> چرخه نمایش فیلم‌ها همچنان مطلوب نیست و تهیه کنندگان فیلم‌های کودک اعتراض‌هایی دارند>> هادی حجازی فر بازیگر سینما و تلویزیون که در اصل کارگردان تئاتر است به خانه اول خود بازگشته است و این روز‌ها آستین بالا زده و برای جوانان اهل تئاتر جشنواره‌ای به نام «هامون» راه انداخته است>> یک مرمت و کلی حرف و حدیث درباره مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان>> سوال همیشگی درباره نمایشگاه کتاب، مکان برگزاری نمایشگاه کجاست، ‏ مصلی یا شهر آفتاب؟ و خانه به دوشی ناشران>> اعضای هیئت انتخاب فیلم‌های سینمایی جشنواره فیلم فجر انتخاب شدند>> پردیس ملت میزبان اهالی رسانه در جشنواره فیلم فجر سی و هشتم

نظرها

اخبار بیشتر