کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. برترین‌ها
  4. فرهنگ

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند

برترین‌هاخبرگزاری برترین‌ها |
سینما و تئاتر همیشه رابطه‌ای متقابل داشته‌اند. تئاتر، نمایشی آیینی که برای قرن‌ها، میل انسان به ضبط کردن و تسلط یافتن بر طبیعت را پاسخ می‌گفت و سینما، در سوی دیگر هنری نوپا که بیراه نیست آن را شکل تکامل‌یافته تئاتر بدانیم.

وب‌سایت نماوا - ساناز رمضانی: سینما و تئاتر همیشه رابطه‌ای متقابل داشته‌اند. تئاتر، نمایشی آیینی که برای قرن‌ها، میل انسان به ضبط کردن و تسلط یافتن بر طبیعت را پاسخ می‌گفت و سینما، در سوی دیگر هنری نوپا که بیراه نیست آن را شکل تکامل‌یافته تئاتر بدانیم.

آندره بازن در کتاب سینما چیست؟ در باب مقایسه سینما و تئاتر می‌گوید:

«در سینماست که به مفهوم آزادی مکانی رویداد پی می‌بریم و می‌توانیم زاویه دیدمان به رویداد را آزادانه برگزینیم.»

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 4

بازن می‌گوید درجایی که تئاتر تماشاگر را به هیجان می‌آورد، سینما او را آرام می‌کند.

سینما و تئاتر، همیشه راهی برای نفوذ به یکدیگر پیداکرده‌اند. تئاتر، به دلیل شرایط و فضای بسته‌ترش، کمتر میزبان سینمایی‌ها بوده است، اما سینما همیشه با آغوش باز پذیرای تئاتری‌ها بوده است. بازیگران بسیاری ابتدا بر صحنه تئاتر درخشیده‌اند و بعدتر مسیرشان را در سینما ادامه داده‌اند. البته این اواخر، پای سلبریتی‌های سینمایی هم به تئاتر بازشده است و به همین دلیل مخاطبان بیشتری به تماشای نمایش‌های روی صحنه نشسته‌اند.

با این حال کمتر کارگردانی را می‌توان یافت که از سینما به تئاتر راه‌یافته باشد. هنر دراماتورژی، آگاهی بازیگر و بیننده از یکدیگر و سبک اجرا، مانع از آن شده است که سینماگران راهی به تئاتر بیابند.

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 8

مسخره‌باز

از آن‌سو، همین ویژگی‌های سبکی تئاتر، سینما را به محلی برای زورآزمایی تئاتری‌ها تبدیل کرده است. محلی که درام مثل آن جریان دارد، اما با سروشکلی متفاوت.

این روزها، همایون غنی زاده، با «مسخره‌باز» روز‌های خوشی را در گیشه سپری می‌کند. غنی زاده، شناسنامه‌اش تئاتری است. تئاتر‌های کمی لوکس و کمی پر و زرق‌وبرق، اما بی کم‌وکاست تئاتر. به‌جز جنجال‌های شخصی غنی زاده و ایراداتی که برخی به اصالت ایده او می‌گیرند، «مسخره‌باز» سؤالی تکراری را پیش کشیده است. این فیلم یک فیلم سینمایی است یا یک تئاتر فیلم شده؟

چالش اصلی کارگردان‌هایی که از تئاتر می‌آیند، رهایی از میزانسن تئاتری است. سینما ظرفیت‌های دراماتیکی دارد که اگر به کار گرفته نشود، نتیجه یک تئاتر فیلم‌برداری شده بی‌خاصیت خواهد بود. استفاده از عناصر تدوین، فیلم‌برداری و مددجویی از نما‌ها و زاویه‌های مختلف است که به سینما جان می‌بخشد و به طبیعت آن معنا می‌دهد.

غنی زاده اولین تئاتری نیست که به سینما می‌آید و توانایی‌اش را در این وادی محک میزند. قبل از او هم تنی چند از کارگردانان تئاتر وارد سینما شده‌اند و برخی موفق بوده‌اند و برخی خیر. در این یادداشت نگاهی می‌اندازیم به این کارگردان‌ها و دستاوردشان در سینما.

۱. بهرام بیضایی

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 15

سگ‌کشی

بیضایی همان‌قدر که در تئاتر محبوب است، در سینما هم نامی برای خود دارد. بیضایی تلاقی سینما و تئاتر است. مهم‌ترین منبع مهم شناخته شده تئاتر و نمایش ایرانی، کتاب «نمایش در ایران» اوست. بیضایی در الفت با نمایش و تعزیه، تئاتر ایران و ساختار آن را دگرگون کرد. او در سال‌هایی که کار در تئاتر را برایش دشوار کرده بودند به سینما روی آورد و بدعت و خلاقیت تئاتری‌اش را به سینما نیز تزریق کرد.

بیضایی با نگاه ویژه‌ای که به شمایل زن داشت، با دانشش از هنر‌های دراماتیک و پایبندی‌اش به اصول و ساخت حرفه‌ای، در کنار دیگرانی، چون مهرجویی و کیمیایی از یکه تازان سینمای موج نوی ایران است. «رگبار» اولین فیلم بیضایی که با سختی فراوان آن را ساخت، شروع راهی نو در سینما بود که خود بیضایی توانست تا «سگ‌کشی» ادامه‌اش دهد.

بیضایی، از تئاتر و ویژگی‌های دراماتیک قصه‌های تئاتری وام گرفت و با تکنیک‌های سینمایی، سینما آفرید. او نه به محدودیت‌های تئاتر تن درداد و نه زیر سایه آن ماند. بیضایی جز معدود تئاتری‌هایی بود که به تعاملی درست و ظریف میان این دو هنر رسید.

۲. حمید سمندریان

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 22

تمام وسوسه‌های زمین

روزی که سمندریان فوت کرد، بهرام بیضایی یادداشتی درباره او نوشت و آن را این‌چنین به پایان برد: «نمایش داغدار اوست.» حمید سمندریان، با سال‌ها ترجمه و تدریس، نقشی مؤثر در فرهنگ نمایش ایران ایفا کرد و شاگردان بسیاری تربیت کرد.

در وبسایت خبری بخوانید: اخبار فرهنگی و هنری روز | مهم ترین اخبار تفریحی و سرگرمی

تأثیر سمندریان در تئاتر و نمایش ایران انکارپذیر نیست. سمندریان، تئاتر نوین ایران را مستحکم کرد و بادانشی که از ادبیات نمایشی جهان به‌ویژه اروپا داشت، برخی از بهترین اقتباس‌های نمایشی را به مخاطبان ایرانی عرضه کرد. سمندریان، سبک و نگاه خودش را در تئاتر بنیان گذاشت و به‌جای اغراق در اجرا و طبیعت‌گرایی معمول تئاتر، به‌واقع گرایی و بازی‌های روان و جاری میدان داد.

بااین‌حال، سمندریان، در سینما چندان موفق نبود. «تمام وسوسه‌های زمین» تنها فیلم سینمایی سمندریان در سینما بود که دقیقا مصداق تئاتر فیلم شده بود. سمندریان نه از حیث درام در روایت و نه از حیث ساختار به سینما نزدیک نمی‌شود و همین موضوع، «تمام وسوسه‌های زمین» را به یک شکست تبدیل می‌کند. تنها نکته برجسته این فیلم معرفی رضا کیانیان به سینما بود.

۳. علی رفیعی

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 29

ماهی‌ها عاشق می‌شوند

علی رفیعی در تئاتر با نمایش‌هایی که از فدریکو گارسیا لورکا روی صحنه برده است شناخته می‌شود. اما یکی از ماندگارترین آثار نمایشی وی، «شازده احتجاب» است. رفیعی دو فیلم سینمایی بیشتر ندارد. رفیعی، با «ماهی‌ها عاشق می‌شوند» و «آقا یوسف» به‌خوبی از ظرافت‌های یک اثر سینمایی بهره می‌گیرد و از تئاتر، عنصر رنگ را به‌عنوان شکل بیانی و بصری به همراه می‌آورد.

رفیعی در هر دو اثر، گرچه ازلحاظ میزانسن، کاملا به یک فضای سینمایی دست می‌یابد، اما در متن و محتوا، از خلق یک درام قصه‌گو، که نقطه اوج، گره‌گشایی و گره‌افکنی مناسبی داشته باشد بازمی‌ماند.

۴. محمد رحمانیان

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 34

سینما نیمکت

رحمانیان در دنیای اجرای روی صحنه به نمایشنامه‌های دیگران بسنده نکرده و خودش هم به نمایشنامه‌نویسی روی آورده است. اساسا، رحمانیان، هم با سبک ویژه و نوینی که در اجرا دارد شناخته می‌شود و هم با قلمش. همین قلم هم پای او را به سینما باز می‌کند. رحمانیان نگارش فیلم‌نامه «شیرین» عباس کیارستمی و «کتاب قانون» مازیار میری را بر عهده داشته است. علاوه بر این‌ها، رحمانیان چند اثر تلویزیونی هم در کارنامه دارد. آثار تلویزیونی رحمانیان، بیشتر در قالب متن‌های نمایشی هستند که جلوی دوربین فیلم‌برداری شده‌اند.

حضور جدی رحمانیان در وادی فیلم‌سازی، فیلم «سینما نیمکت» است. «سینما نیمکت» نه‌تن‌ها نشانه‌ای از تئاتر ندارد که در ستایش سینما است. فیلم که در سال‌های ممنوعیت ویدیو می‌گذرد، با شگرد خاطره بازی و نوستالژی به آثار مطرح سینمای جهان ارجاع می‌دهد و با بازسازی برخی از ماندگارترین سکانس‌ها، قصه‌اش را شکل می‌دهد.

«سینما نیمکت»، روایت پر افت‌وخیزی ندارد و بیننده را با یک درام واقعی درگیر نمی‌کند، اما رحمانیان با تکنیک‌های سینمایی این قصه ساده را جذاب و دیدنی می‌کند. او با هوشمندی، به سراغ فلش بک می‌رود و از این طریق حس خاطره بازی فیلمش را با چاشنی سینمایی به بیننده عرضه می‌کند.

اما غرق شدن رحمانیان در سینما، به معنی آن نیست که فیلمش در برقراری ارتباط با مخاطب موفق می‌شود. رحمانیان در تنها تجربه کارگردانی‌اش در سینما آشکارا از پرورش درام بازمی‌ماند و فیلمش به‌جز خاطره بازی چیزی برای عرضه ندارد.

۵. رضا گوران

کارگردان‌هایی که از تئاتر به سینما آمدند - 42

سرکوب

‌گوران یکی از تازه‌ترین مهمان‌های تئاتر در سینما است. گوران که با اجرای نمایش‌هایی، چون «یرما» در تئاتر به شهرت رسیده است، با «سرکوب» وارد دنیای سینمایی می‌شود. گوران به‌راستی از امکانات لوکیشن سینمایی استفاده می‌کند و دوربینش را آزادانه در این محیط به گردش درمی‌آورد. از تدوین بهره می‌گیرد و درنهایت با عناصری سینمایی، یک فیلم کاملا سینمایی می‌آفریند.

«سرکوب» به‌واسطه اصلاحاتی که دامن‌گیرش شد، در نسخه نهایی، از حیث روایت، خلأ‌هایی دارد که معلوم نیست به اصل اثر برمی‌گردد یا از این اصلاحات ناشی می‌شود. بااین‌حال، گوران بااینکه توانسته میزانسن سینمایی بچیند، اما در اجرای کلی و بازی گرفتن از بازیگرانش، همچنان به ریشه‌های تئاتری خود پایبند مانده است به اغراق می‌افتد.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

سومین همایش کاردیوانکولوژی

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل

خاطره بازیگر معروف ایرانی از برخورد نژادپرستانه با فرزندش در فرانسه +عکس و فیلم

فردا نیوزفردا نیوز1 روز قبل
داریوش ارجمند، ضمن انتقاد از برخی هنرمندان که به خارج از کشور مهاجرت کرده‌اند، خاطره‌ای را از برخورد نژادپرستانه زنی فرانسوی با فرزندش، بازگو کرد. خبرگزاری فارس: داریوش ارجمند، ضمن انتقاد از برخی هنرمندان که به خارج از کشور مهاجرت کرده‌اند، خاطره‌ای را از برخورد نژادپرستانه زنی فرانسوی با فرزندش، بازگو کرد. داریوش ارجمند، بازیگر پیشکسوت کشورمان، در گفت‌وگویی با نادر طالب‌زاده در شبکه افق، ضمن انتقاد از برخی هنرمندان گفت: «ما جان‌مان را برای این مملکت گذاشته‌ایم. مثل آن‌هایی که از اینجا بلند می‌شوند می‌روند در آغوش آمریکایی‌ها تئاتر می‌گذارند، بعد می‌آیند می‌گویند ما در نیویورک تئاتر اجرا کردیم. روزی که زن و بچه‌ام از ایران آمده بودند فرانسه، وقتی سوار آسانسور شدیم، پیرزنی با سگش وارد شد.

ماجرای بخاری‌ها

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
حضورش در مدرسه‌ها حادثه ساز شده است، سالهاست صحبت خداحافظی با توست. در این دوسال، اما فقط۴۲ هزار بخاری از کلاس‌ها رفتند. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، عوارضی که اگر در بودجه سال آینده آموزش و پرورش افزایش، و بطور کامل هم اختصاص پیدا کند، سال ۹۹ سال خداحافظی با بخاری‌های غیر استاندارد مدارس خواهد بود.

مرمت میراث مکتوب

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
در آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مرمت آثار تاریخی باید شرایط نور و دما و رطوبت در وضعیت استاندارد باشد تا در مراحل مختلف مرمت، آسیبی به این آثار تاریخی وارد نشود. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ ایران جزء آن‌ دسته از کشورهایی است که بیشترین کتب تاریخی و خطی را در اختیار دارد، که نیازمند حفاظت و مرمت دقیق است. برای مرمت کتاب‌های تاریخی از آزمایشگاه تشخیص و درمان بیماری‌های قدیمی و خطی استفاده می‌کنند که در آن نمونه‌برداری‌های میکروسکوپی انجام می‌شود.

طرز تهیه دمی بلغور

تابناکتابناک1 روز قبل
طرز تهیه دمی بلغور دمی بلغور از غذاهای خراسان جنوبی و منتسب به شهرستان بشرویه است که پایه …طرز تهیه دمپختک دمپختک یا دم‌پختک، یک خوراک سنتی ایرانی است که پایه آن برنج است و در …طرز تهیه پلو شوشتری پلو شوشتری یکی از انواع پلوهای ایرانی است و همانگونه که از نامش مشخص …طرز تهیه دوغ محلی گازدار و آبدوغ خیار دوغ نام گونه‌ای نوشیدنی لبنی است که از ترکیب آب و ماست به دست می‌آید …. طرز تهیه یتیمچه «یتیمچه» غذایی ساده است که از سبزیجات با پایه بادمجان استفاده می‌کنند …طرز تهیه تره کباب تره کباب یکی از غذاهای سنتی مناطق کردنشین است که با مرغ تهیه می‌شود و از …طرز تهیه ترشی لیته و دلمه بادمجان ترشی لیته یا ترشی بندری یکی از انواع ترشیجات است. در این ترشی از هویج، …طرز تهیه عدس پلو عدس‌پلو یکی از انواع پلوها در آشپزی ایرانی است که برنج، عدس و نمک و روغن …طرز تهیه خورش تره خورش تره یکی از غذاهایی است که در مناطق کردنشین تهیه می‌شود و هم‌خانواده …طرز تهیه قلیه بادمجان قلیه بادمجان رو به عنوان یه غذای گیلانی میشناسند اما این غذا در نقاط …طرز تهیه زیره پلو با مرغ «زیره پلو» یک غذای سنتی کرمانی است که همانگونه که از نامش مشخص است با …طرز تهیه سه نوع ته دیگ با برنج کته ته دیگ یکی از ته دیگ به قسمتی از پلو که به ته دیگ چسبیده و برشته شده …دستور پخت خورش آلو اسفناج خورش آلو اسفناج یکی از خورش‌هایی است که به واسطه ترکیبش، برخلاف برخی …طرز تهیه تاس کباب تاس کباب یکی از غذاهای ایرانی است که به واسطه تهیه در ظرف سفالی تاس به …طرز تهیه پاکوره با سس تمبر هندی «پاکوره» یک غذایی فوری هندی و در اصل از گجرات است که به صورت گلوله‌های …طرز تهیه شامی برنج شامی یا شامی کباب یکی از غذاهایی است که در ایران، هند و افغانستان تهیه و …دستور پخت رشته پلو «رشته پلو» رشته‌پلو یکی از انواع پلوها در آشپزی ایرانی است که بیش‌تر با …دستور پخت قنبرپلو قنبرپلو نام یکی از غذاهای شیرازی است که طرفداران خاص خود را دارد و …طرز تهیه کاچی کاچی یک دسر ایرانی است که به عنوان واسطه اصلی غذا با نان نیز سرو می‌شود ….

بصیرت رمز موفقیت جامعه اسلامی در برابر دسیسه‌های دشمنان

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، گفتگوی ویژه اخبار قرآنی با کارشناسی دکتر حشمت الله قنبری استاد دانشگاه و پژوهشگر مسائل دینی درباره موضوع «بصیرت رمز موفقیت جامعه اسلامی در برابر دسیسه‌های دشمنان» فردا جمعه ساعت ۱۰ صبح برگزار می‌شود.

نظرها

اخبار بیشتر