جهاد علیه سوداگری «جامعه بازار»
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. قدس آنلاین
  4. سیاسی

جهاد علیه سوداگری «جامعه بازار»

قدس آنلاینخبرگزاری قدس آنلاین |
فضای مجازی و ظهور و بروز فناوری‌های نوین ارتباطی، بدون شک مدل‌های حکمرانی را با چالش روبه‌رو کرده است. مردم‌سالاری دینی نیز به عنوان یک مدل حکمرانی از این قاعده مستثنا نیست؛ مدلی که با پیوند و تلفیق الگوی امام - امت اسلامی و دولت - ملت مدرن شکل گرفت.

نقوی، فاطمی‌نژاد/

فضای مجازی و ظهور و بروز فناوری‌های نوین ارتباطی، بدون شک مدل‌های حکمرانی را با چالش روبه‌رو کرده است. مردم‌سالاری دینی نیز به عنوان یک مدل حکمرانی از این قاعده مستثنا نیست؛ مدلی که با پیوند و تلفیق الگوی امام - امت اسلامی و دولت - ملت مدرن شکل گرفت. رسیدن به جواب این سؤال که آیا این تلفیق می‌تواند همچنان ذیل نظریه مردم‌سالاری دینی کارآمد باشد، زمینه گفت‌وگوی ما با حجت‌الاسلام حسین مهدی‌زاده، پژوهشگر فقه اجتماعی فرهنگستان علوم اسلامی قم شد که در ادامه می‌خوانید.

* جناب مهدی‌زاده! فضای مجازی و نهاد جامعه بازار چه اندازه مدل‌های حکمرانی را تحت تأثیر قرار داده است؟

چالش اصلی از آنجایی کلید می‌خورد که نهاد قانون اساسی ما و اکثریت قاطع روشنفکران مذهبی و غیرمذهبی و حتی برخی فقهایی که ابتدای انقلاب بودند، مدرنیته را جامعه قانون می‌دانستند؛ از این رو تعادل و پویایی جامعه را با تکیه بر تکنیک‌های قانون‌گرایی تأسیس کردند. آن‌ها همه قدرت‌های اجتماعی را تنها در سه قوه قضاوت، تقنین و اجرا تجمیع کردند و آن‌ها را ذیل ولایت فقیه که (مظهر عقل و تدبیر اسلامی بود) قرار دادند. خیلی مهم است که هم جریان اسلام‌گرا و فقاهت ما و هم جریان به اصطلاح غرب‌گرای ما که نگاه مثبتی به مدرنیته دارند (مثل آن‌هایی که اصلاح طلب شناخته می‌شوند) به لحاظ نظری، هر دو تحلیلشان از جامعه مدرن، جامعه قانون است؛ از این رو اصلاح طلب‌ها در دوره دولتشان سخن از تقدم توسعه سیاسی بر توسعه اقتصادی و فرهنگی می‌راندند. در پروژه‌های فقهی بسیاری از فقهای حوزه نیز حرف از این است که چطور حکم شرعی را به قانون اسلامی بدل کنیم؛ بنابراین تجدد و پیشرفت اجتماعی در فکر خیل کثیری از متفکران ما، تبدیل نهادهای سنتی اسلامی به نهاد قانون است. یکی از دلایل ضریب دادن به بحث‌های علوم سیاسی و به حاشیه رفتن مسائلی چون اقتصاد سیاسی در سال‌های پس از انقلاب هم همین نگاه است.

* مدل مردم سالاری دینی در کجای این بحث قرار می‌گیرد؟

به اعتقاد من، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌خصوص در فرایند تدوین قانون اساسی، کل ثروت و دارایی شیعه که مسئله «ولایت» بوده را پشت نظام جامعه قانون قرار دادیم و همان‌طور که پیشتر هم گفتم آن را در قانون اساسی منعکس کردیم. در حالی که اگر از دریچه نظریه جامعه بازار نگاه می‌کردیم، جامعه همواره در حال توسعه دادن نهادهای اجتماعی دیگری بود که قوای سه گانه دولت سیاسی را لاغرتر و لاغرتر می‌کرد. از آغاز قرن ۲۱ و به واسطه ظهور و بروز فضای مجازی و توسعه جامعه بازار در این قالب، حرکت جامعه در حال سرپرستی شدن توسط نهادی است که ما هیچ طرح و برنامه‌ای برای اینکه آن‌ها را ذیل ولایت فقیه بیاوریم، نداریم. قانون نمی‌تواند این کار را انجام دهد. ما اگر هنوز می‌خواهیم در دنیای مدرن زندگی کنیم و مسلمان بمانیم، باید بگوییم با چه مدلی می‌شود بازار اجتماعی را به بازار اسلامی بدل کرد. در جامعه قانون، احکام را تبدیل به قانون کردیم و قانون تسلیم اسلام شد. جامعه بازار را با قانون نمی‌شود مسلمان کرد؛ چرا که روش حرکت اجتماعی در جامعه بازار، قانون نیست بلکه روشی به اسم دست نامرئی است.

در وبسایت خبری بخوانید: تازه ترین اخبار سیاسی ایران و جهان از سراسر وب

* با تأکید بر اخلاقی کردن انسان مدرن نمی‌شود این فضا را کنترل کرد؟

این نگاه خوشبینانه است و بسیاری از دغدغه‌مندان غرب نیز تنها راه باقی‌مانده را همین می‌دانند. یعنی ما آنچنان در این نوع رابطه فرو رفته‌ایم و به آن دلبسته شده‌ایم که دیگر امکان دست زدن به نهاد جامعه نیست، تنها راه باقی‌مانده این است که از انسان بخواهیم کمی اخلاقی‌تر شود. ما به سرعت در حال ورود به جامعه بازار هستیم و جالب اینجاست که شناختی از ماهیت آن نداریم. یکی از سؤال‌های مهم اخیر این بود که چرا دولت در مقابل سوداگری‌ها نمی‌ایستد؟ چون دولت ما به شدت جامعه بازاری است. آقای آخوندی نمونه کامل آن بود که بخش مسکن را نه تنها مدیریت نکرد، بلکه آن را به جامعه بازار تحویل داد و با صدای بلند گفت دولت حق ندارد به کاری که به عهده‌اش نیست بپردازد. چنین جامعه‌ای اصلا مشکلاتش را به کمک دولت و قانون حل نمی‌کند که شما با زبان قانون از وزیر دولت آن بخواهید بحران مسکن را حل کند. یعنی زبان قانون، محرک یا بازدارنده او نیست بلکه همه چیز در اختیار بازار است و شما باید از بازار بخواهید مشکل را حل کند.

* مواجهه ما با شیوع این سوداگری در مناسبات جامعه انسانی چگونه باید باشد؟

نخستین مرحله، حساس شدن نسبت به این موضوع است. فعلا چنین حساسیت‌هایی حداقل در حوزه علمیه بسیار حداقلی است؛ البته بعضی از حرکت‌های حوزوی در حال مقابله با این نگاه هستند اما چون خودآگاهی علمی به کار خود ندارند نیروی آن‌ها به بهره‌وری کامل نمی‌رسد؛ مثلا حضور طلبه‌ها و هیئتی‌ها در اردوهای جهادی از این جمله است و به اعتقاد من دیری نخواهد گذشت که این حرکت‌های ناخودآگاه به خودآگاهی در مقابله با نگاه بازاری در روابط اجتماعی خواهد انجامید. باز هم تکرار می‌کنم که جامعه امروز ما خودآگاه و ناخودآگاه دارد به این سمت حرکت می‌کند و کاری که باید کرد این است که به این حرکت شتاب داد و وجه خودآگاه آن را تقویت کرد.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

ایرناایرنا1 روز قبل
ترکیه و لیبی ششم آذر ماه و در جریان سفر «فایز السراج» رییس دولت وفاق ملی لیبی به آنکارا و دیدار با رجب طیب اردوغان رییس جمهوری ترکیه، دو قرارداد مهم امضا کردند. توافق نخست در مورد حریم دریایی ترکیه و لیبی در دریای مدیترانه و قرارداد دیگری در مورد توسعه همکاری‌های امنیتی و نظامی میان دو طرف امضا شد. طبق توافق نظامی ترکیه می‌تواند در صورت درخواست طرابلس به ارتش و پلیس لیبی کمک نظامی کند؛ این اقدام جدید ترکیه در شرق مدیترانه باعث ایجاد تنش میان این کشور با یونان، مصر و سایر کشورها شده است. همچنین قرار است کنفرانس بین المللی برلین با موضوع بحران لیبی روز ۱۹ ژانویه (یکشنبه هفته آینده) در آلمان برگزار شود. کشورهایی همچون آمریکا، روسیه، ترکیه و مصر و سازمان‌های منطقه‌ای و جهانی ازجمله اتحادیه اروپا، اتحادیه آفریقا، اتحادیه عرب و سازمان ملل در این نشست شرکت خواهند کرد.

جهانگیری: تضعیف نیروهای نظامی در هیچ شرایطی به مصلحت ما نیست (فیلم)

عصر ایرانعصر ایران1 روز قبل

انتشار کتابی با موضوع جهل تاریخی ترامپ

صدا و سیماصدا و سیما23 ساعت قبل
به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما به نقل از شبکه تلویزیونی العالم، اخیرا کتابی در آمریکا منتشر شد که در آن به رفتارهای ناشی از ناآگاهی‌های تاریخی و جغرافیایی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا پرداخته شده است. این کتاب در بردارنده مطالبی از ناآگاهی آمریکایی‌ها از اطلاعات تاریخی دیگر ملت‌ها و همچنین جهل خجالت آور از تاریخ خودشان است. در این کتاب از کودکان آمریکایی خواسته می‌شود مثل رئیس جمهور کشور، از تاریخ کشورشان بی خبر نباشند. نویسنده می‌افزاید, درباره پیامد جهل تاریخی, تبعاتی رسواتر از جهل ترامپ را نمی‌توان مشاهده کرد, ترامپ وعده داد آمریکا را به دوران طلایی اش باز می‌گرداند در حالی که از گذشته کشور خود هیچ اطلاعی ندارد. در این کتاب از کودکان آمریکایی خواسته می‌شود مثل رئیس جمهور کنونی کشور, به تاریخشان ناآگاه نباشند, زیرا جهل جامعه به تاریخ کشور, دموکراسی را از درون به مخاطره می‌افکند.

تریبون مقاومت

صدا و سیماصدا و سیما21 ساعت قبل
پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI. IR به مناسبت چهلمین سال امامت جمعه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، نماهنگ «تریبون مقاومت» را منتشر کرد. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI. IR به مناسبت چهلمین سال امامت جمعه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، نماهنگ «تریبون مقاومت» را منتشر کرد.

لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد

صدا و سیماصدا و سیما21 ساعت قبل
لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد

سومین سالگرد رحلت آیت الله هاشمی رفسنجانی

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ در این مراسم اقای جهانگیری با اشاره به حوادثی، چون به شهادت رساندن سردار سلیمانی، جان باختن تعدادی از مردم کرمان در مراسم تشییع سردار شهید، سقوط هواپیمای اوکراینی و حادثه اتوبوس سوادکوه گفت: برآوردن خواست ملت ایران و انتظار مقام معظم رهبری در تحقق انتقام سخت از دولت جنایتکار آمریکا که اعلام کرده بود اگر ایران عکس العملی انجام دهد ما ۵۲ نقطه ایران را مورد هدف قرار می‌دهیم، با حمله موشکی به پایگاه عین الاسد ثمره شیرین و ماندگاری به جای ماند.

نظرها

اخبار بیشتر

پربازدیدترین خبرها

همه

سلیمانی اگر نبود تو عروس داعشی‌ها می‌شدی، نه مردمکان سیاست!

سینماپرس1 روز قبل

استفاده از روش جدید پزشکی برای مادرشدن دختر عرب جنجال به پا کرد +عکس

فردا نیوز1 روز قبل

لحظه تلخ وداع با خانواده جان‌باخته در پرواز مرگ

برترین‌ها1 روز قبل

هلال احمر برای ما دو چادر آورد و لحظه‌ای هم نایستادند که بگوییم چه می‌خواهیم

سلامت نیوز1 روز قبل

شلیک تیرخلاص به برادر در خودروی لوکس! +عکس

فردا نیوز1 روز قبل

جان باختن هموطنان در حادثه‌ی کرمان ناشی از بی‌تدبیری مسؤولان بود/ مسؤولان با بررسی دلایل سقوط هواپیما، صادقانه به مردم گزارش دهند

ایلنا2 روز قبل

توافق ستاره آژاکس با مادریدی‌ها

افکارنیوز2 روز قبل

ویدیو؛ تمام گل‌های هفته ۱۹ سری آ (۲۰۱۹/۲۰)

طرفداری2 روز قبل

خبرگزاری آلمانی: دستور ترور سردارسلیمانی پذیرش این واقعیت بود که تحریمها موثر نبوده

جام نیوز1 روز قبل

سه دلیل گرانی خودرو پس از سهمیه‌بندی بنزین

اقتصاد آنلاین1 روز قبل

تازه‌ترین خبرها

همه

دیشب ۲۱ دی‌ماه مردم در مقابل دانشگاه امیرکبیر و شریف به یاد کشته‌شدگان هواپیمای اوکراین تجمع کرند

خبری5 روز قبل

انصراف جمعی از هنرمندان از شرکت در جشنواره فجر

خبری5 روز قبل

واکنش‌ها به قربانی شدن هموطنانمان در حادثه شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی

خبری5 روز قبل

پرسپولیس آماده اجرای سیستم جدید؛ ارتش یحیی با استوکس کامل می‌شود؟

نود21 ساعت قبل

سیگنال‌های ارزی در اظهارات رئیس جمهور / قرار است دلار ارزان شود؟

تجارت‌نیوز21 ساعت قبل

لحظات وحشت و ترس از زبان نظامیان آمریکایی مستقر در عین الاسد

صدا و سیما21 ساعت قبل

سریال خواب زده سیروس مقدم را در نت پاک تماشا کنید

فردا نیوز21 ساعت قبل

شرکت ۶۵۰۰ نفر در برنامه‌های قرآنی بناب/ ۲۷ خانه قرآن فعال است

مهر21 ساعت قبل

دستیابی اینتر و رم به توافقی جدیدی برای معاوضه پولیتانو و اسپیناتزولا

طرفداری21 ساعت قبل

حرف روحانی درباره انتخابات مجلس چه بود که جنجالی شد

همشهری21 ساعت قبل