ریشه بی‌اعتمادی به نتایج طرح‌های توجیهی
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. دنیای اقتصاد
  4. اقتصادی

ریشه بی‌اعتمادی به نتایج طرح‌های توجیهی

دنیای اقتصادخبرگزاری دنیای اقتصاد |
اشکان کربلائی‌فر موسس و مدیر گروه مطالعات سرمایه‌گذاری‌های صنعتی با وجود اینکه هدف امکان‌سنجی پروژه‌ها، بررسی توجیه‌پذیری آنها است، اما در بسیاری از موارد، سرمایه‌گذاران، صرفا جهت اخذ مجوزها و استفاده از تسهیلات، به تدوین طرح‌های توجیهی رو می‌آورند. در واقع، این دسته از سرمایه‌گذاران، با موضع‌گیری قبلی، صرفا به‌دنبال گذر از بوروکراسی‌های اداری هستند و در این مسیر، خود را ناچار به استفاده از خدمات مشاوران می‌بینند.

موضوع دیگر، بی‌اعتمادی ذی‌نفعان پروژه‌ها به نتایج طرح‌های توجیهی است. این جمله بسیار شنیده شده است که «نتایج طرح‌های توجیهی، صرفا تئوری‌های روی کاغذ است.»

اما ریشه این بی‌اعتمادی کجاست؟

فرآیند ارزیابی طرح‌های سرمایه‌گذاری، توسط ذی‌نفعان متعدد یک طرح مثل شرکت سرمایه‌گذار، تیم مدیریت پروژه، وزارتخانه متولی، بانک‌ها، شرکت‌های تامین سرمایه و شرکت‌های مشاور انجام می‌شود.

در این میان، شرکت مجری، به‌عنوان یک بنگاه اقتصادی، معمولا انگیزه‌ای جز اندیشیدن به منافع خود ندارد و جهت نیل به حداکثر منافع، از تمام پتانسیل‌ها و نقاط ضعف قوانین استفاده خواهد کرد. برهمین اساس، بعضا جهت استفاده از تسهیلات، فرآیند دفاع از طرح و اخذ مجوزها را با چشم‌پوشی بر ریسک‌های طرح پیش می‌برد. در این مسیر، بعضا هدف شرکت مجری، صرفا اخذ مجوزها و استفاده از تسهیلات است. بنابراین، در مواردی که شرکت مجری، موضع از پیش تعیین شده درخصوص توجیه‌پذیری طرح دارد، صرفا به‌دنبال یک طرح توجیهی با نتایج مثبت است که به‌عنوان ابزاری جهت اخذ مجوزها یا گرفتن وام از آن استفاده کند.

وزارتخانه‌ متولی، به‌عنوان ذی‌نفع دوم، به‌دنبال ماموریت‌های تعریف شده برای اوست که می‌توان به مواردی چون اشتغال‌زایی و افزایش سرمایه‌گذاری‌ها اشاره کرد. در این میان، شاخص حجم سرمایه‌گذاری‌های مصوب سالانه که به نوعی کارنامه دوران مدیریتی مسوولان است، بیشترین انگیزه را به تصمیم‌گیرندگان دولتی درخصوص تصویب طرح خواهد داد. بر این اساس، مدیر مسوول، با هدف کسب کارنامه قابل دفاع برای دوره مدیریتش، تصویب طرح‌ها را در اولویت قرار خواهد داد. بر این اساس، جلوگیری از اجرای پروژه‌ها، منجر به تضعیف گزارش‌های عملکرد سالانه مسوولان خواهد شد. در این خصوص، جذابیت ماموریت‌های احتمالی مرتبط با پروژه‌ها، انگیزه را برای تسهیل روند تصویب پروژه‌ها بیشتر می‌کند. بنابراین، تصویب پروژه‌ها، براساس نتایج مثبت طرح‌های توجیهی تهیه شده توسط مشاوران، حالت مطلوبی برای منافع شخصی افراد مسوول در این سازمان‌ها خواهد بود.

دسته سوم ذی‌نفعان، بانک‌ها هستند که در پروسه ارزیابی طرح‌ها، دغدغه تضمین بازگشت سرمایه‌ خود را خواهند داشت. در واقع، با توجه به انتظار صاحبان سهام، کارشناسان و مدیران بانک‌ها، چاره‌ای جز اندیشیدن به راهکارهای تضمینی بازپرداخت تسهیلات نخواهند داشت. بنابراین به سراغ اخذ تضامین معتبر خارج از پروژه رفته و ریسک بازگشت سرمایه را محدود به ریسک نقد شدن وثیقه ملکی اخذ شده می‌کنند. در این حالت، ارزیابی‌های بانک، بیش از آنکه روی پروژه متمرکز باشد، روی سند ملکی تمرکز خواهد داشت.

دسته چهارم ذی‌نفعان، شرکت‌های مشاور تهیه طرح توجیهی هستند. مشاوران، موظف به مطالعه و تحلیل بی‌طرفانه طرح بوده و در این میان، آنها هستند که چارچوب کلی تصمیم‌گیری‌های ذی‌نفعان را پایه‌ریزی می‌کنند. مشکل از آنجا شروع می‌شود که مفهوم موفقیت برای شرکت‌های مشاور، اخذ مجوزها و مصوبه‌ها تعریف شود؛ چراکه این نگاه، به‌صورت ناخودآگاه، رویکردی موافق درخصوص توجیه‌پذیری طرح به شرکت‌های مشاور در فرآیند مطالعات، ارائه نتایج و دفاع از طرح می‌دهد. این رویکرد ناخودآگاه، زمانی به حالت خودآگاه تغییر خواهد کرد که بخشی از دستمزد، مشروط به اخذ مصوبه از وزارتخانه و بانک شود. در این حالت، شرکت مشاور که فرمان لکوموتیو را در فرآیند تصمیم‌گیری درخصوص پذیرش یا رد طرح در دست دارد، تمایلی جهت ارائه ابعاد منفی طرح نخواهد داشت؛ چراکه هر عاملی که مانعی جهت تایید طرح باشد، منافع شرکت مشاور را به خطر خواهد انداخت. از نگاه دیگر باید گفت، از آنجاکه شرکت‌های مشاور، دستمزد خود را از شرکت‌های سرمایه‌گذار می‌گیرند، نمی‌توانند گزارشی ارائه کنند که نتایجی بر خلاف منافع سفارش‌دهنده داشته باشد. بر این اساس، به نظر می‌رسد شرکت‌های مشاور، استقلال کافی را برای ارائه گزارش بی‌طرفانه ندارند و ناگزیرند که نتایج گزارش را مطابق با خواست سرمایه‌گذار که پرداخت‌کننده دستمزد آنها هستند، طراحی کنند.

در سایت خبری بخوانید: اخبار اقتصادی امروز در بازار تهران

دسته پنجم ذی‌نفعان، تیم مدیریت پروژه است. تیمی متشکل از افرادی که قرار است در فاز ساخت واحد تولیدی مورد مطالعه، مشغول باشند و برخی نیز در فاز بهره‌برداری، پست‌ خواهند داشت. عدم تایید پروژه، به معنای کنسل شدن پست‌های تعریف شده خواهد بود. در واقع، چنانچه مطالعات، رای به عدم توجیه‌پذیری پروژه دهد و منتج به عدم تصویب پروژه شود، منافع آتی افراد تیم مدیریت پروژه به خطر خواهد افتاد. بنابراین، کلیه افراد تیم مدیریت پروژه نیز، با هدف نیل به منافع خود، امیدوار به تصویب پروژه خواهند بود. در حقیقت، حتی اگر فرض کنیم تیم مدیریت پروژه به‌صورت مستقیم در تدوین طرح توجیهی دخالت نداشته باشند، انگیزه‌ای برای افزودن ابعاد منفی به گزارش نخواهند داشت.

دسته ششم، شرکت‌های تامین سرمایه هستند که انتشار اوراق را جهت تامین مالی طرح انجام می‌دهند. این شرکت‌ها، ذی‌نفع موفقیت طرح نیستند و بابت طراحی و انتشار اوراق دستمزد می‌گیرند. بنابراین، منافع این گروه نیز در گرو تصویب پروژه است. در این خصوص در بسیاری از مواقع، تهیه طرح توجیهی نیز توسط خود شرکت‌های تامین سرمایه و حتی بدون هزینه انجام می‌شود.

تنها گروهی که دغدغه شناخت ابعاد منفی پروژه‌ها را دارند، آن دسته از شرکت‌های سرمایه‌گذاری هستند، که به‌عنوان سرمایه‌گذار دوم، به‌دنبال کسب آگاهی از وضعیت حقیقی توجیه‌پذیری پروژه هستند. البته از آنجا که در بسیاری از پروژه‌ها، مجری پروژه نیازی به حضور سایر سرمایه‌گذاران ندارد، بنابراین حضور این دسته از ذی‌نفعان که بی‌طرفانه فرآیند ارزیابی پروژه‌ها را انجام می‌دهند، در همه پروژه‌ها موضوعیت ندارد. توضیحات ارائه شده، حکایت از سیستمی دارد که چیدمان اجزای آن، به‌گونه‌ای است که منافع شخصی و سازمانی اکثر افراد فعال در مجموعه‌های ذی‌نفع پروژه‌ها، در گرو تصویب پروژه‌ها است. در چنین شرایطی است که بی‌اعتمادی به نتایج طرح‌های توجیهی ایجاد خواهد شد و ذهنیت غیرواقعی بودن مطالعات انجام شده توسط مشاوران، گسترش می‌یابد.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

فیلم دیده نشده از تلاش آتش‌نشانان برای خروج از پلاسکو

اقتصادنیوزاقتصادنیوز1 روز قبل

نصیحت جدی زنگنه به مردم

آخرین خبرآخرین خبر1 روز قبل

رسیدگی به بزرگترین پرونده تخلف ارزی در تعزیرات تهران

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
وی گفت: این یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های مربوط به انجام ندادن تعهدات ارزی در تعزیرات تهران در سال‌های اخیر بوده است. اسفنانی افزود: در پرونده‌ای دیگر نیز متهمی ۲۸ میلیون یورو ارز دریافتی از بانک را ملزم شد، برگرداند. مدیرکل تعزیرات حکومتی تهران گفت: در پرونده‌ای دیگر نیز ۵ کانتینر کالا‌های قاچاق شامل لوازم و تجهیزات رایانه‌ای به ارزش ۱۴۵ میلیارد ریال کشف شد که پرونده در تعزیرات در حال رسیدگی است. وی همچنین به پرونده‌ای دیگر با عنوان تقلب در کسب و کار تحت عنوان عرضه روغن گریس تقلبی اشاره کرد و گفت: برای متهمان این پرونده نیز رای قطعی و جریمه‌ای معادل ۷۳ میلیارد ریال صادر شده است. وی گفت: البته نانوایان باید نان مورد نیاز مردم را به اندازه‌ای که مکلف هستند تحویل دهند و اگر مازادی داشتند می‌توانند به سفارش مشتری تنوعی در نان داشته باشند.

فیلم/ دلایل تغییرات ناگهانی قیمت میوه چیست؟

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز1 روز قبل
عصر ایرانعصر ایران1 روز قبل
فروش فوری و اقساطی «پژو پارس» و «پژو ۴۰۵ دوگانه سوز» و «۴۰۵ اس ال ایکس» در جدیدترین طرح فروش ایران خودرو قرار گرفت. به گزارش عصر ایران، بر اساس اعلام ایران خودرو جدیدترین طرح فروش این شرکت از ساعت ۱۰ صبح در روز سه شنبه ۱ بهمن ماه ۹۸ برای «پژو ۴۰۵ اس ال ایکس» و چهارشنبه ۲ بهمن برای خودروهای «پژو پارس» و «پژو ۴۰۵ دوگانه سوز» آغاز می‌شود. دریافت کد کاربری و کلمه عبور قبل از ثبت نام از الزامات ذکر شده و در صورت عدم دریافت کد کاربری امکان ثبت نام وجود ندارد. همچنین کلیه افرادی که در ۱۸ ماهه گذشته خودرو ثبت نام کرده‌اند امکان ثبت نام در این شرایط فروش را ندارند.

پیشرفت ۵۰ درصدی برخورد با پرونده‌های کلان اقتصادی

صدا و سیماصدا و سیما10 ساعت قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ سردار سرتیپ پاسدار حسین اشتری در حاشیه نخستین همایش نقش امنیت اقتصادی به بحث مبارزه با قاچاق سازمان یافته اشاره کرد و افزود: پلیس امنیت اقتصادی از ابتدای امسال به طور رسمی کار خودش را شروع کرده و تاکنون نیز توفیقات خوبی در رسیدگی به پرونده‌های بزرگ و کوچک داشته است. کد ویدیو دانلود فیلم اصلیسردار اشتری ادامه داد: با حمایت دستگاه قضایی در بحث مبارزه و مقابله با مفاسد اقتصادی به صورت جدی، هوشمندانه و مقتدرانه به حرکت خود ادامه می‌دهیم. فرمانده ناجاگفت: در ورودی‌های کشور بویژه در حدود ۱۳ گمرگ کشور نیروی پلیس امنیت اقتصادی و پلیس گمرک مستقر است و طی ماه‌های آینده نیز بر تعداد آن‌ها افزوده خواهد شد. کد ویدیو دانلود فیلم اصلیسردار اشتری با بیان اینکه اولویت ما برخورد با باند‌های سازمان یافته و بحث فساد اقتصادی است، گفت: البته این کار‌ها کفایت نمی‌کند و باید بیشتر از این حمایت شویم ضمن اینکه دستگاه‌های مختلف نیز از ظرفیت‌های خود برای مقابله با مفاسد اقتصادی به کمک ما بیایند. فرمانده ناجا درباره همکاری دستگاه‌های اقتصادی با پلیس امنیت اقتصادی نیز افزود: دستگاه‌های مربوطه تاکنون با پلیس امنیت اقتصادی همکاری کرده‌اند، اما توقع داریم بیشتر از این با ما همکاری و پلیس را در انجام وظایف خود یاری کنند.

نظرها

اخبار بیشتر

تازه‌ترین خبرها

همه

دیشب ۲۱ دی‌ماه مردم در مقابل دانشگاه امیرکبیر و شریف به یاد کشته‌شدگان هواپیمای اوکراین تجمع کرند

خبری1 هفته قبل

انصراف جمعی از هنرمندان از شرکت در جشنواره فجر

خبری1 هفته قبل

واکنش‌ها به قربانی شدن هموطنانمان در حادثه شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی

خبری1 هفته قبل

بررسی اپلیکیشن دکتر زیتون؛ اپلیکیشن رژیم درمانی و مدیریت رژیم غذایی

تکراتوچند ثانیه قبل

انتخاب لیست ۳۰ نفره اصولگرایان در تهران از پنجشنبه وارد مرحله‌ بعدی می‌شود

ایسنا4 دقیقه قبل

جنگ نیروهای آمریکایی و روسی بر سر نفت سوریه

اقتصادنیوز6 دقیقه قبل

گاردین: انگلیس بازپرداخت بدهی به ایران در قالب اقلام دارویی و غذایی را بررسی می‌کند

الف7 دقیقه قبل

رسانه کوبایی: ایران و ونزوئلا روابط همکاری را تقویت می‌کنند

ایرنا9 دقیقه قبل

بیش از ۱۸ هزار کیلومتر از محورهای لرستان برف‌روبی شد

مهر10 دقیقه قبل

المالکی درخصوص سنگ‌اندازی در انتخاب نخست وزیر جدید عراق هشدار داد

ایرنا11 دقیقه قبل