مسخره‌بازها به بهشت نمی‌روند
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. الف
  4. فرهنگ

مسخره‌بازها به بهشت نمی‌روند

الفخبرگزاری الف |
کودک کار را هُل می‌دهد در سطل  بزرگ زباله، کودک با سر می‌افتد داخل آشغال‌ها، صدای خنده جوانی که از این صحنه فیلم می‌گیرد؛ مثل سرب داغ از گوش‌هایت عبور کرده و در مغزت می‌ریزد.

پسربچه برای چند لحظه از نگاه‌ها محو می‌شود. نگرانش می‌شوی. بعد از چند لحظه سرش را از میان آشغال‌ها بیرون می‌آورد؛ بدون حرکت. هیچ نمی‌گوید فقط به دوربین خیره می‌شود. قاه‌قاه خنده جوان‌ها ادامه‌دار است. خونت به جوش آمده. بغض راه گلویت را سد کرده. نه می‌توانی گریه کنی نه می‌توانی از این صحنه دهشتناک چشم برداری. مرگ انسانیت را به چشم می‌بینی.

کات …

جدی‌ نگیرید، اینها شوخی است. البته شوخی‌هایی که به جای خنده و لذت، زخم‌های عمیق در جان شما به جا می‌گذارد.

مسخره‌بازها به بهشت نمی‌روند - 4مسخره‌بازها به بهشت نمی‌روند - 5

اینها لمپن هستند. یا به قول قدیمی‌ترها، جاهل. افرادی که برای شوخی و التذاذ روانی، به آزار و اذیت دیگران دست می‌زنند. قشر و لایه‌ای گویا جدایی‌ناپذیر از یک جامعه. شاید بیشتر ما خاطراتی از دوران مدرسه داریم که یک یا چند نفر از هم‌مدرسه‌ای‌های شرور و مردم‌آزارمان از ترساندن بقیه، یا مسخره کردن دیگران لذت می‌بردند. خوشحال‌کننده نیست اما این مسئله در لایه‌هایی از جامعه ریشه دوانیده است.

لمپنیسم گریبانگیر فقیر و غنی

بر اساس طرحواره‌های شکل‌گرفته در فیلم‌ها، شاید این طور تصور شود که لمپن‌ها تنها متعلق به طبقات پایین اقتصادی هستند؛ در حالیکه بنا به گفته حسین روحانی پژوهشگر حوزه جامعه‌شناسی، لمپنیسم فرهنگی الزاما متعلق به اقشار تهیدست نیست بلکه ممکن است بین طبقات ثروتمند جامعه و حتی تحصیل‌کرده هم به شکل پررنگ دیده شود؛ بنابراین این پدیده ارتباط مستقیمی با طبقه مالی و اجتماعی فرد ندارد.

به هر حال شوخی پدیده‌ای است مرتبط با ساختارهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی یک جامعه، اما آنچه روحیه‌ها را جریحه‌دار می‌کند؛ ناهنجاری است که به غلط به اسم شوخی خوانده می‌شود. برای چنین پدیده‌ای هم نمی‌توان علت‌العللی در نظر گرفت. به هر حال واضح است که حتما باید بین شوخی با آنچه که لمپن‌ها با هدف لذت شخصی بدون در نظر گرفتن آسیب‌های جسمی و روحی به دیگران انجام می‌دهند؛ تفاوت قائل بود.

شوخی‌های زننده، مسخره کردن و دست انداختن دیگران و درآوردن ادای بقیه به یک پدیده اپیدمیک در کشور تبدیل شده است. این نظر محمدرضا ایمانی روانشناس عمومی است. او به ایسنا می‌گوید: اینها خصلت بدی است که درون ما ایرانی‌ها شکل گرفته، به‌تدریج تبدیل به عادت و رفتار شده است و به شکل‌های مختلف بروز می‌کند. گاه ویدئوهایی مثل پرتاب کردن کودک در سطل زباله، جامعه را شوکه می‌کند درحالیکه این تصاویر، چهره واقعی از رفتار ما ایرانی‌ها را نسبت به همدیگر نشان می‌دهد.

برخلاف این دیدگاه، روحانی به عنوان یک جامعه‌شناس معتقد است که نمی‌توانیم ادعا کنیم که شوخی‌های نابهنجار و تحقیر کردن به یک پدیده فراگیر و اپیدمیک در کشور تبدیل شده است. من تعمیم دادن‌ها را خیلی نمی‌پذیرم. به نظرم هر پدیداری باید در بستر زمانی و مکانی آن مورد بررسی قرار گیرد. با این حال شوخی‌های آزاردهنده ناشی از لمپنیسم حتما باید مورد تأمل پژوهشگران قرار گیرد.

دوگانه فرد و جامعه در بروز ناهنجاری‌ها

حسین روحانی درباره چرایی بروز ناهنجاری‌هایی اجتماعی مثل آزار و اذیت دیگران با هدف شوخی و خنده، دلیل فرهنگی و تربیتی را مطرح کرده و می‌گوید: نه تنها خانواده در شکل‌گیری این ناهنجاری‌ها نقش دارد بلکه جامعه شامل نهادهای دولتی به ویژه نظام آموزش و پرورش و سازمان‌های مردم‌نهاد هم موثر هستند.

البته با اینکه باید در این پدیده‌ها نقش عوامل فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و تاریخی را لحاظ کنیم، اما معتقدم که نباید در ظهور این ناهنجاری صرفا عوامل ساختاری را مد نظر قرار دهیم و نقش فرد را نادیده بگیریم. باید بپذیریم هر فردی یک «انسان مسئول» است و باید بر اساس اخلاق عمل کند؟.

حتی اگر به روانکاوی که به مقوله ناخودآگاه تأکید دارد رجوع کنیم، می‌بینیم مسائلی که در ناخودآگاه افراد وجود دارد، می‌تواند به خودآگاه تبدیل شود؛ بنابراین نباید با بیان حرف‌های کلی مثل «ساختار کلی فرهنگی جامعه ما مشکل دارد»، مسئولیت شخصی افراد را در بروز ناهنجاری‌ها نادیده‌ بگیریم یا کمرنگ کنیم.

عقده‌های دوران کودکی عامل بروز ناهنجاری‌های بزرگسالان

البته برخی به این نگاه قائلند که لمپن‌ها هم قربانی شرایط خانوادگی و اجتماعی هستند و دلایل بروز ناهنجاری‌های آنها را باید در گذشته آنها پیدا کرد. برای مثال محمدرضا ایمانی که دکترای روانشناسی عمومی دارد؛ قائل به همین نگاه است و می‌گوید: کسانی که با شوخی و رفتارهای نامتعارف، دیگران را مورد اذیت و آزار قرار می‌دهند؛ در دوران کودکی مورد تحقیر و تمسخر قرار گرفته‌اند و فرصت دیده‌شدن به آنها داده نشده است، بنابراین در بزرگسالی معمولا سعی می‌کنند با تحقیر و آزار دیگران، کینه و تحقیر باقیمانده در ذهن و ناخودآگاهشان را جبران کنند. ضمن اینکه ما انسان‌ها گاه در اثر هیجانات بیرونی، رفتارهایی از خود بروز می‌دهیم که از ناخودآگاه ما برمی‌آید.

از سوی دیگر حسین روحانی پژوهشگر علوم انسانی و مطالعات اجتماعی معتقد است که توجه صرف به ساختارهای جامعه و ناخودآگاه فرد به عنوان دلیل بروز ناهنجاری‌ها، تنها باعث سلب مسئولیت افراد و نادیده انگاشتن عنصر فردیت می‌شود. او افراد موفق و بزرگ‌منشی را که در کودکی مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند، به عنوان مثال نقض مطرح کرده و می‌گوید: «این امر پذیرفته نیست که افراد خاطی به بهانه اینکه تربیت خانوادگی درستی نداشته و از سوی جامعه تحقیر شده‌اند، حق دارند ناهنجارانه عمل کنند؛ چون بسیاری با وجود گذراندن کودکی‌های سخت، به افراد برجسته و بزرگمنش تبدیل شده‌اند.»

این جامعه‌شناس نبود مسئولیت فردی را حلقه گمشده عمده ناهنجاری‌های اجتماعی دانسته و در گفت‌وگو با ایسنا، اعلام می‌کند که «خلا اساسی آن است که عموم پژوهشگران و سیاستگذاران کلان، عنصر مسئولیت پذیری و پاسخگویی تک تک افراد جامعه را در نوع رفتارها و کنشگری‌های آنها نادیده یا دست‌کم می‌گیرند و با کلی‌گویی و انگشت اتهام را به سمت عناصر فرهنگی می‌برند که ساختار فرهنگی ما چنان است.»

در وبسایت خبری بخوانید: مهم ترین اخبار فرهنگی و هنری جهان

او می‌گوید که «من منکر اثرگذاری ساختارهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و تاریخی در ظهور یک ناهنجاری نیستم اما معتقدم نباید نقش مهم انسانی آحاد جامعه در بروز پدیده‌های مخرب اجتماعی نادیده انگاشته شود.»

خلا اساسی آن است که عموم پژوهشگران و سیاستگذاران کلان، عنصر مسئولیت پذیری و پاسخگویی تک تک افراد جامعه را در نوع رفتارها و کنشگری‌های آنها نادیده  یا دست‌کم می‌گیرند و با کلی‌گویی و انگشت اتهام را به سمت عناصر فرهنگی می‌برند که ساختار فرهنگی ما چنان است.

وی با تأکید بر اینکه رابطه‌ای دیالکتیکی بین ساختار و افراد موجود است، می‌گوید: «برای پاسخگو کردن افراد جامعه نیاز است به ساختارها برگردیم، اما این به معنای کتمان نقش افراد در اصلاح رفتارها نیست. ایراد من به آن دسته پژوهشگرانی است که سعی می‌کنند با فرافکنی، این موارد را به ساختارهای جامعه نسبت دهند و با این کار مسئولیت فردی افراد را در بروز ناهنجاری‌ها عادی‌سازی کنند ومدام تاکید می‌کنند که فرد خاطی خودش قربانی است. با این گزاره نقش فردی را را در بروز پدیده زشت و پلشت نادیده می‌گیرند.

شوخی‌های زننده جزوی از رفتارهای ما ایرانیان شده است؟

به هر حال محمدرضا ایمانی، این متخصص حوزه روانشناسی، که باورد دارد شوخی‌های زننده جزوی از رفتارهای ما ایرانیان شده است، می‌گوید: خانواده‌ها باید با اجتناب از رفتارهای خودخواهانه و خودمحورانه، الگوهای رفتاری مناسبی برای کودکان ایجاد کنند تا آنها کمک کردن و بزرگواری و مهربانی را یاد بگیرند. نهادهای فرهنگی کشور به ویژه نظام آموزش و پرورش نیز باید روی چنین مواردی سرمایه‌گذرای کنند. هر چند که آموزش و پرورش در کشور به دلیل ترویج رقابت درسی بین کودکان، به طور غیر مستقیم به آنها یاد می‌دهد که به هر قیمتی، حتی له کردن همکلاسی خود نمره بالاتر را کسب کنند.

گرامشی در مورد بمباران خبری قدرت‌ها چه می‌گوید؟

در این میان باور دیگری وجود دارد که بررسی روانشناختی موضوع شوخی و هل دادن کودک کار در سطل زباله را تقلیل دادن مسائل و مصائب بزرگ‌تر می‌داند. در نتیجه چنین نگاهی، انتشار ناگهانی یک فیلم‌های دلخراش در فضای مجازی، با هدف به حاشیه بردن اتفاقات مهم‌تر جامعه و به شکل برنامه‌ریزی‌شده صورت می‌گیرد.

حسین حجت‌پناه که تخصص جامعه‌شناس فرهنگی دارد؛ با اشاره به اینکه در بین متخصصان علوم ارتباطات عنصری به نام کاور خبری (پوشش خبری) وجود دارد، این طور توضیح می‌دهد که «در جامعه ما هر روز چند خبر شوکه‌آور منتشر می‌شود. اخباری که اگر در جامعه‌ای با شرایط عادی منتشر شود تا یک سال نقل محافل می‌شود، اما به دلیل فراوانی بالای اخبار منفی در ایران، ما نسبت به این اخبار واکسینه شده‌ایم. بنابراین فکر می‌کنم در شرایطی که اخبار ساختگی یا حتی طبیعی به شکلی مدیریت می‌شود که به یکباره همه فضای مجازی را تحت‌الشعاع قرار دهد و به اصلاح ترند (Trend‌) ‌شود دست قدرت پشت آن است تا از طریق کاور خبری، ذهن‌ها را از ماجرای بزرگ‌تری منحرف کند.

این جامعه‌شناس با اشاره به ایده آنتونیو گرامشی، فیلسوف و بنیانگذار حزب کمونیست ایتالیا، تصریح می‌کند که گرامشی در کتاب «خاطرات زندان» اشاره کرده است که «موسولینی، نخست وزیر و رهبر ایتالیا در سال‌های ۱۹۲۲ تا ۱۹۴۵، همیشه مردم را با یک خبر شوکه کننده بمباران می‌کند و نتیجه این می‌شود که آنها نسبت به اخبار شوکه‌آور و منفی به گونه‌ای واکسینه و بی‌تفاوت می‌شوند. چون هر روز این اتفاق تکرار می‌شود، اخبار شوکه‌آور دیروز و روزهای قبل را فراموش می‌کنند.»

حجت‌پناه به ایسنا می‌گوید: از نظر من فیلم شوخی زننده دو جوان با کودک کار، دقیقا بعد از شلوغی‌های آبان ماه امسال منتشر شد و تحلیل من بر آن است که هدف شناخته‌شده‌ای از انتشار ناگهانی و گسترده این فیلم در آن بازه زمانی وجود دارد.

دبیر گروه جامعه‌شناسی کشورهای اسلامی در پایان تأکید دارد که جامعه ما امروز بر اساس شواهد، مستندات و آمار و ارقام با مسائل بسیاری مواجه است که در بطن آنها کرامت انسانی قربانی می‌شود. بحث پیرامون موضوع کرامت انسانی را نباید با محوریت فیلم شوخی زننده با کودک کار یا موارد مشابه تقلیل داد، چون درد بسیار عمیق‌تر و تاریخی‌تر است.

بعد از انتشار گسترده فیلم آزارو و اذیت کودک کار و به اصطلاح شوخی زننده دو جوان با این پسربچه، سازمان‌های مردم‌نهاد و تعدادی از سلبریتی‌ها ضمن ابراز ناراحتی از این اتفاق، آمادگی خود را برای حمایت مالی و معنوی همان کودک اعلام کردند. در ادامه تصاویری از کودک در حال اصلاح موی سر در آرایشگاه به همراه تعدادی از فعالان مدنی منتشر و دست به دست شد؛ که در کنار تحسین عده‌ای از این کار خیرانه، صدای انتقاد و اعتراض گروه‌های دیگر را درآورد و از آن به عنوان نوعی جوزدگی یاد شد. بی‌شک ضمن تکریم روحیه انسان‌دوستی بخشی از هموطنان باید گفت که بررسی دقیق این مسئله و در روشن کردن ابعاد درست و غلط آن فرصت دیگری می‌طلبد.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

همه دنیام؛ بهنام بانی

تابناکتابناک1 روز قبل
همه چی واسه تو ولی دل تو برامچیزی به غیر تو نمیخوام نه نمیخواماونی که نفسم بنده به نفساشتویی که فقط میمونه پاش بدونی کاشدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامعاشق تواممیشناسم تو رو بهتراز هر کی که بگیاحساسم واسه هیچکسی نیست جز تو یکیعشق تو واسه من تکراری نمیشهدلتنگم دیگه دل تو دلم نیست واسه تودلتنگم میدونی فقط این حس و به تو دارم چون تو برام میمونی همیشهمی‌دونی چقدر خاطره دارم ازت دار و ندارم تویی فقط تویی فقطدیوونه توام من عاشق تو شدم تو رو می‌خوامت واسه خودم واسه خودمدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامعاشق تواممیشناسم تو رو بهتراز هر کی که بگیاحساسم واسه هیچکسی نیست جز تو یکیعشق تو واسه من تکراری نمیشهدلتنگم دیگه دل تو دلم نیست واسه تودلتنگم میدونی فقط این حس و به تو دارم چون تو برام میمونی همیشه «همه دنیام» یکی از قطعات موسیقی بهنام بانی است. موزیک ویدیو این قطعه را در تابناک می‌بینید و می‌شنوید. «همه دنیام» یکی از قطعات موسیقی بهنام بانی است. موزیک ویدیو این قطعه را در تابناک می‌بینید و می‌شنوید.

«سین_ی_لام»؛ سیستان و بلوچستان را دریابیم

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
بسته فرهنگی این هفته به موضوعاتی چون اخبار جشنواره‌های فجر و فعالیت هنرمندان به منظور کمک به سیل‌زدگان سیستان و بلوچستان پرداخته است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، در بسته فرهنگی این هفته خواهید دید: >> اهالی رسانه زمان نمایش فیلم‌های سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر را مشخص کردند>> راهیابی چهار فیلم اولی به بخش سودای سیمرغ>> شهادت مظلومانه سردار سلیمانی یک سیمرغ به سیمرغ‌های جشنواره فیلم فجر اضافه کرد>> چهاردهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر با نگین سلیمانی مهمان گلزار شهدای کرمان شد>> دیوارنگاره جدید میدان ولیعصر در پی حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی>> سیل سیستان و بلوچستان، هنرمندان را به صحنه آورد

شهادت بزرگ در آینه اشعار

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل

همت مردم در احیای بناهای تاریخی

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما؛ این آثار نیاز به مرمت دارند و اینبار شهروندان آستینها را برای مرمت بالا زدند و حمام قدیمی تهران را مرمت کردند.

اولویت اول کشور آموزش و پرورش است

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
جهانگیری در ادامه با تاکید بر اینکه آموزش و پرورش هیچ گاه نباید از اولویت کشور خارج شد، خاطرنشان کرد: حتی در مواقعی که با کمبود منابع در کشور مواجه هستیم، آموزش و پرورش باید همچنان در صدر اولویت‌ها باشد چرا که می‌تواند با تربیت نیروی انسانی، آینده کشور را بسازد. مقام معظم رهبری نیز بار‌ها تاکید کرده‌اند که سرمایه گذاری در آموزش و پرورش جزو هزینه‌های سرمایه‌ای کشور است. جهانگیری همچنین با تاکید بر اینکه بدون مشارکت عموم نمی‌توان برنامه‌های آموزش و پرورش کشور را به نحو مطلوب اجرایی کرد، گفت: شورا‌های آموزش و پرورش یک ظرفیت بسیار مهم است که در کشور شکل گرفته است و می‌توانند برای تعریف و تحقق مشارکت عمومی برنامه ریزی کنند و از ظرفیت‌های سایر دستگاه‌های اجرایی نیز برای پیشبرد برنامه‌های آموزش و پرورش استفاده کنند. معاون اول رییس جمهور اضافه کرد: مهمترین کار شورا‌های آموزش و پرورش باید این باشد که راهکار‌هایی برای استفاده از ظرفیت‌ها و منابع مادی و معنوی کشور تدوین کنند و با جلب مشارکت مردم، این ظرفیت‌ها را در خدمت آموزش و پرورش کشور قرار دهند. جهانگیری با اشاره به اینکه در قانون شورا‌های آموزش و پرورش آمده است که ۱۷ دستگاه باید با آموزش و پرورش همراهی کنند، گفت: وقتی آموزش و پرورش از این درجه اهمیت برخوردار است، در سخت‌ترین شرایط سیاسی و اقتصادی آن را از اولویت کشور خارج نمی‌کنیم، این یعنی اگر کمترین احساس مسئولیتی به آینده ایران داریم باید به آموزش و پرورش کمک کنیم.

از نماز جمعه تهران تا سیل سیستان

صدا و سیماصدا و سیما22 ساعت قبل
از نماز جمعه باشکوه تهران تا سیل سیستان و بلوچستان و حراج تهران را در این قسمت داغ‌های مجازی ببینید. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ از نماز جمعه باشکوه تهران تا سیل سیستان و بلوچستان و حراج تهران را در این قسمت داغ‌های مجازی ببینید.

نظرها

اخبار بیشتر