مناطق آزاد؛ جایی برای فرار از مالیات
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. مشرق‌نیوز
  4. اقتصادی
مناطق آزاد؛ جایی برای فرار از مالیات

مناطق آزاد؛ جایی برای فرار از مالیات

مشرق‌نیوزخبرگزاری مشرق‌نیوز |
کافی است بدانیم طبق پژوهش‌های انجام‌گرفته رقم صادرات از مناطقی همچون جبل‌علی ده‌ها برابر مناطق آزاد کشور ماست.

به گزارش مشرق، «کمال احمدی» در یادداشت روزنامه «کیهان» نوشت:

۲۷ آبان ماه سال جاری در شرایطی که افکار عمومی معطوف به موضوع تغییر نرخ بنزین بود، نمایندگان مجلس به صورت چراغ خاموش لایحه ایجاد ۸ منطقه آزاد تجاری-صنعتی دیگر و ۱۰۲منطقه ویژه اقتصادی را جهت تأمین نظر شورای نگهبان اصلاح و تصویب کردند.

این اقدام مجلسی‌ها آن‌قدر عجیب و سؤال‌برانگیز بود که دبیر قرارگاه ملی مبارزه با مفاسد اقتصادی با ارسال نامه‌های جداگانه‌ای به شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام اعلام کرد تصویب لایحه‌ افزایش مناطق آزاد ضربه مهلکی به تولید و اشتغال ایرانی است.

البته این مصوبه هم اکنون بر روی میز شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت قرار دارد و به احتمال قوی با تیزهوشی و دقت نظر اعضای این دو نهاد با اشکالات اساسی مواجه خواهد شد کمااینکه یک‌سال پیش نیز همین لایحه به شورا رفته و به دلیل مغایرت با اصل ۷۴ قانون اساسی به مجلس عودت داده شد.

اما فارغ از اینکه سرنوشت لایحه فوق به کجا می‌انجامد شایسته است اندکی درخصوص چرایی تاسیس مناطق آزاد، میزان دستیابی به اهداف اولیه و وضعیت فعلی این مناطق تامل کنیم.

در شهریور ۱۳۶۸ و به‌ موجب تبصره ۱۹ قانون برنامه اول توسعه، به دولت اجازه تأسیس منطقه آزاد، حداکثر در ۳ نقطه مرزی کشور داده شد؛ ازاین‌رو کیش، قشم و چابهار به‌عنوان نخستین مناطق آزاد تجاری - صنعتی ایران آغاز به کار کردند. سپس در دهه ۸۰ شمسی، به ترتیب مناطق آزاد ارس، اروند، انزلی، ماکو و فرودگاه امام خمینی (ره) و در نهایت منطقه آزاد مکران در سال ۱۳۹۵، به فهرست مناطق آزاد کشور افزوده شدند.

طبق ماده۱ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد (مصوب ۱۳۷۲) «عمران و آبادانی»، «رشد و توسعه اقتصادی»، «سرمایه‌گذاری و افزایش درآمد عمومی»، «ایجاد اشتغال ‌سالم و مولد»، «حضور فعال در بازارهای جهانی و منطقه‌ای»، و «تولید و صادرات کالاهای صنعتی و تبدیلی» از مهم‌ترین اهداف تأسیس مناطق آزاد به شمار می‌روند. بر این اساس افزایش صادرات و کمک به تولیدات داخلی کشور طبیعتا مهم‌ترین هدف از راه‌اندازی مناطق آزاد در داخل کشور بوده است.

اما آنچه که تاکنون در عالم واقعیت رخ داده اینکه به استناد گزارش دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد، متوسط صادرات مناطق آزاد نسبت به صادرات کل کشور (از سال ۱۳۹۲ تاکنون)، تنها ‌ ۱/۶درصد بوده که نشان از ناکامی مناطق آزاد در تقویت صادرات کشور دارد. فراموش نکنیم همین میزان صادرات اندک نیز در پی حجم بالایی از معافیت‌های مالیاتی و مشوق‌های رنگ وارنگ حاصل شده است. البته کارنامه تجاری مناطق آزاد فقط به ناتوانی در حوزه صادرات ختم نمی‌شود بلکه بررسی میزان واردات به این مناطق هم نشان از تراز تجاری منفی دارد. بر این اساس از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ همواره میزان واردات کالا به مناطق آزاد نسبت به صادرات، برتری قابل توجهی داشته است؛ تا جایی‌که در مجموع سال‌های مذکور، مناطق آزاد در مقابل ۴میلیارد و ۸۳میلیون دلار صادرات، ۹میلیارد و ۴۳۴میلیون دلار واردات کالا داشته‌اند! این مسئله علاوه بر اینکه شائبه تبدیل مناطق آزاد ایران به بازار هدف مناطق آزاد سایر کشورها را تقویت می‌کند گواهی بر ارزبری این مناطق به جای ارزآوری به کشور است.

نکته حائز اهمیت درباره واردات کالا، محل توزیع این کالاهای وارداتی است. با توجه به ارزش واردات نسبت به صادرات کالا از مناطق آزاد، می‌توان به این جمع‌بندی رسید، بخش عمده واردات کالای مناطق آزاد صرف تأمین «کالای مسافری»، «قاچاق کالا» و «ارسال تولیدات به سرزمین اصلی» می‌شود که در هر سه حالت به تولید کالای ایرانی مشابه، آسیب می‌رساند.

در همین رابطه رئیس هیئت مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت دوهفته پیش در یک نشست خبری که نگارنده نیز در آن حضور داشت گلایه فراوانی از سوءاستفاده واردکنندگان از مناطق آزاد داشت و می‌گفت: متاسفانه عمده طرح‌های نفتی در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی است؛ و مناطق آزاد و ویژه اقتصادی هیچ ارتباطی با سازندگان و تولیدکنندگان داخلی ندارد و مسائلی، چون ثبت سفارش و باز نکردن اعتبار اسنادی نیز در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی مطرح نیست. ما روزانه شاهد مواردی هستیم که مدیر یک طرح، کالایی را که با کیفیت مناسب و با سابقه ۲۰ سال در صنعت نفت کشور تولید می‌شود، از خارج خریداری می‌کند.

نکته دیگر اینکه برخی مدافعان عملکرد مناطق ویژه، آمار تجمیعی صادرات کالا از مناطق مذکور را قابل توجه ارزیابی می‌کنند، در حالی که عمده صادرات مناطق ویژه اقتصادی ناشی از صادرات مشتقات و میعانات گازی و نفتی است! و لذا اگر این مناطق برچسب منطقه ویژه را هم نداشته باشند، پتانسیل شناسایی و صادرات فرآورده‌های نفتی را دارند.

نکته بعدی اینکه معافیت مالیاتی مناطق آزاد تاکنون نه تنها منجر به تقویت صادرات و تولید داخلی نشده بلکه به یک موضوع مفسده‌انگیز تبدیل شده تا جایی که معاون سازمان امور مالیاتی در واکنش به این مسئله، معافیت جغرافیایی در حوزه ارزش ‌افزوده را «سم» تلقی کرده و گفته است: برخلاف برخی اظهارنظرها در هیچ جای دنیا، معافیت‌های مالیاتی مناطق آزاد، مادام‌العمر نیست و معافیت‌ها، محدودیت زمانی دارند. مسیحی تصریح کرده که مفسده‌های زیادی در حوزه مالیات در مناطق آزاد گزارش می‌شود، این موضوع جای نگرانی از جنس سوءاستفاده از مشوق‌های مقرراتی دارد.

گفتنی است همین معافیت‌ها سبب شده تا طبق برخی گزارش‌ها تا پایان سال۹۶، حدود ۶ هزار شرکت صوری با یک آدرس و کدپستی مشترک در مناطق آزاد به ثبت رسیده است این وضعیت به قدری بغرنج است که این روزها حتی برخی افراد در تهران اقدام به نشر تبلیغات مبنی ‌بر ثبت شرکت در مناطق آزاد برای فرار از مالیات می‌کنند.

همین وضعیت سبب شد تا مرکز پژوهش‌های مجلس به هنگام بررسی لایحه اصلاح قانون مالیات بر ارزش ‌افزوده در صحن علنی با انتشار گزارشی به ۶ دلیل، با معافیت مالیات بر ارزش ‌افزوده مناطق آزاد مخالفت کند که از آن جمله می‌توان به ایجاد قیمت متفاوت برای یک کالای مصرفی در دو منطقه از کشور، فساد و فرار مالیاتی در پی عدم استقرار و کنترل گمرک در مرزهای وسیع مناطق آزاد با سرزمین اصلی، خدشه به ایجاد درآمد پایدار کشور و … اشاره کرد.

از سوی دیگر جذابیت قیمت کالا در مناطق آزاد به واسطه معافیت از ۹‌درصد مالیات بر ارزش‌ افزوده توأمان با تعرفه صفر گمرکی سبب بروز آسیب‌هایی در مناطق آزاد شده است که برخی از آنها عبارت است از: افزایش مصرف‌گرایی، تمرکز سرمایه‌گذار بر فروش کالاهای وارداتی در پاساژها به جای تولید و صادرات، تبعیض بین ساکنان محدوده مناطق آزاد با سایر شهروندان، تشدید قاچاق کالا از مبادی قانونی با پوشش کالای مسافری، رقابت نابرابر کالای بدون شناسه و استوک وارداتی با کالای داخلی و ….

نکته مهم دیگر، مساحت مناطق آزاد است، طبق تعاریف نهادهای بین‌المللی ظاهرا مساحت این مناطق عموما باید زیر ۵ هزار هکتار باشد با این حال، مساحت مناطق آزاد کشورمان در این زمینه هم عجیب است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در حالی که موفق‌ترین مناطق آزاد جهان یعنی «شنژن چین» و «جبل‌علی امارات» دارای مساحت‌هایی کمتر از ۵ هزار هکتار هستند منطقه آزاد ماکو در ایران بیش از ۵۰۰ هزار هکتار مساحت دارد! یا مناطق آزاد ارس و اروند با مساحت‌های چند ده هزار هکتاری به جهت تأمین نشدن زیرساخت‌ها و فنس‌کشی منطقه و جلوگیری از رسوب کالا و قاچاق و درگیر شدن با امور شهری و روستایی، با مشکلات متعددی مواجه بوده و توجیه اقتصادی خود را به ‌لحاظ تولیدی و صادراتی از دست داده‌اند.

در همین رابطه کافی است بدانیم طبق پژوهش‌های انجام‌گرفته رقم صادرات از مناطقی همچون جبل‌علی ده‌ها برابر مناطق آزاد کشور ماست.

نکته قابل توجه در این زمینه آن است که عملیات اجرایی منطقه آزاد جبل‌علی ۷ سال پیش از تاسیس این منطقه آغاز شد (سال ۱۹۷۸) و دقیقا زمانی که تمامی زیرساخت‌های لازم - نظیر بندر و راه و فرودگاه - فراهم شد، این منطقه آزاد به‌طور رسمی در سال ۱۹۸۵ افتتاح شد. این درحالی است که همه مناطق آزاد در ایران قبل از ایجاد زیرساخت‌های لازم به عنوان منطقه آزاد، فعالیتشان را شروع کرده‌اند؛ با این هدف که هزینه ایجاد زیرساخت‌ها از طریق عوارض واردات تامین شود. همین امر موجب شده است تا مسئولان اداره‌کننده مناطق آزاد در کشور نه تنها تمایلی نسبت به کاهش واردات نداشته باشند بلکه همواره سعی کنند میزان واردات را افزایش دهند.

در مجموع، آنچه در شرایط کنونی و با وجود تحمیل فشارهای اقتصادی پیش‌نیاز هرگونه تصمیم‌گیری درباره توسعه مناطق آزاد است، ارائه گزارش مستند از دستاوردهای این مناطق در ۳۰ سال گذشته است. مناطقی که با وجود برخورداری از مزیت‌های نابی همچون نیروی کار ارزان، پتانسیل جغرافیایی بی‌نظیر و انواع و اقسام مشوق‌های مالیاتی و گمرکی هنوز نتوانسته در ریل حرکتی مناسب خودش قرار گیرد و به جای صادرات کالا، به فروشگاه محصولات مناطق آزاد سایر کشورها تبدیل شده‌ است؛ بر همین مبنا شایسته است شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام در بررسی مجدد لایحه افزایش مناطق آزاد به گزینه‌های مهمی نظیر دستاوردها، آسیب‌ها و زیان‌های این مناطق آن هم با توجه به حمایت‌های بی‌دریغ دولت‌های مختلف توجه داشته باشند زیرا توسعه بی‌رویه این مناطق در حال حاضر علاوه بر آسیب‌های جبران‌ناپذیر اقتصادی، مشکلات عدیده فرهنگی و اخلاقی نیز برای کشور به دنبال دارد.

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

فیلم دیده نشده از تلاش آتش‌نشانان برای خروج از پلاسکو

اقتصادنیوزاقتصادنیوز23 ساعت قبل

رسیدگی به بزرگترین پرونده تخلف ارزی در تعزیرات تهران

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
وی گفت: این یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های مربوط به انجام ندادن تعهدات ارزی در تعزیرات تهران در سال‌های اخیر بوده است. اسفنانی افزود: در پرونده‌ای دیگر نیز متهمی ۲۸ میلیون یورو ارز دریافتی از بانک را ملزم شد، برگرداند. مدیرکل تعزیرات حکومتی تهران گفت: در پرونده‌ای دیگر نیز ۵ کانتینر کالا‌های قاچاق شامل لوازم و تجهیزات رایانه‌ای به ارزش ۱۴۵ میلیارد ریال کشف شد که پرونده در تعزیرات در حال رسیدگی است. وی همچنین به پرونده‌ای دیگر با عنوان تقلب در کسب و کار تحت عنوان عرضه روغن گریس تقلبی اشاره کرد و گفت: برای متهمان این پرونده نیز رای قطعی و جریمه‌ای معادل ۷۳ میلیارد ریال صادر شده است. وی گفت: البته نانوایان باید نان مورد نیاز مردم را به اندازه‌ای که مکلف هستند تحویل دهند و اگر مازادی داشتند می‌توانند به سفارش مشتری تنوعی در نان داشته باشند.

فیلم/ دلایل تغییرات ناگهانی قیمت میوه چیست؟

مشرق‌نیوزمشرق‌نیوز1 روز قبل
عصر ایرانعصر ایران1 روز قبل
فروش فوری و اقساطی «پژو پارس» و «پژو ۴۰۵ دوگانه سوز» و «۴۰۵ اس ال ایکس» در جدیدترین طرح فروش ایران خودرو قرار گرفت. به گزارش عصر ایران، بر اساس اعلام ایران خودرو جدیدترین طرح فروش این شرکت از ساعت ۱۰ صبح در روز سه شنبه ۱ بهمن ماه ۹۸ برای «پژو ۴۰۵ اس ال ایکس» و چهارشنبه ۲ بهمن برای خودروهای «پژو پارس» و «پژو ۴۰۵ دوگانه سوز» آغاز می‌شود. دریافت کد کاربری و کلمه عبور قبل از ثبت نام از الزامات ذکر شده و در صورت عدم دریافت کد کاربری امکان ثبت نام وجود ندارد. همچنین کلیه افرادی که در ۱۸ ماهه گذشته خودرو ثبت نام کرده‌اند امکان ثبت نام در این شرایط فروش را ندارند.
صدا و سیماصدا و سیما1 ساعت قبل
آقای حمیدرضا عظیمیان در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، افزود: فولاد مبارکه همواره در جهت داخلی سازی و بومی سازی قطعات مورد نیاز کار کرده است و برای اینکه بتوانیم از فناوری‌های روز استفاده کنیم در حال مطالعه نسل چهارم فناوری فولاد هستیم. وی اضافه کرد: با همکاری دانشگاه‌ها، پارک‌های علمی و فناوری و شرکت دانش بنیان، نقشه راه فناور شدن در صنعت فولاد را ترسیم و در این باره قرارداد‌های متعددی امضا کردیم. عظیمیان با بیان اینکه ۵۰ درصد از بازار فولاد کشور در اختیار فولاد مبارکه است، گفت: راهبرد کلی ما حفظ این سهم از بازار ایران است ضمن اینکه با توسعه صنایع نفت و گاز و صنایع خودروسازی، باید بتوانیم ورق و محصولات مورد نیاز آن‌ها را تامین کنیم. وی با اشاره به اینکه سلیقه عموم مردم به خودرو‌های شاسی است، افزود: خودرو‌های شاسی به ورق با عرض ۲ هزار میلی متر نیاز دارد که تلاش می‌کنیم تا این نیاز را تامین کنیم. مدیرعامل فولاد مبارکه اصفهان در پاسخ به پرسش خبرنگار صداو سیما مبنی بر کمبود ورق فولادی برای صنایع کوچک و متوسط کشور گفت: ما در کشور کمبود ورق فولادی نداریم بلکه دلالی و سوداگری موجب تفاوت قیمت در ورق فولادی شده است. عظیمیان ادامه داد: اگر به روال قبل عرضه هم در بورس کالا و هم برای بنگاه‌های تولیدی باشد می‌توانیم کل نیاز کشور را پوشش دهیم و آرامش را به این بازار برگردانیم حتی برای واحد‌هایی که نیاز به ورق فولادی آن‌ها ۱۰۰ تن هم باشد می‌توانیم در سایت بهین یاب آن را اختصاص دهیم.
صدا و سیماصدا و سیما2 ساعت قبل
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از پایگاه اطلاع رسانی وزارت جهاد کشاورزی، آقای محمدعلی طهماسبی در گردهمایی محققان و مدیران باغبانی با محوریت میوه‌های معتدله و سردسیری، تصریح کرد: معرفی ارقام و پایه‌های جدید محصولات باغبانی با توجه به تنوع بالای گونه‌های باغی در ایران، ضروری است. وی، کم آبیاری و تنش آبی در اغلب باغات کشور را از دلایل مهم عملکرد پایین برخی محصولات باغی دانست و گفت: بهره وری کم از آب، خاک، زمین و خسارت زیاد از تنش‌های زنده و غیر زنده و بحث سرمازدگی که گاه تا ۷۰ درصد برخی از محصولات را از بین می‌برد از جمله مسائلی است که در این زمینه‌ها نیاز به کار تحقیقاتی بیشتری مانند معرفی ارقام دیرگل داریم. طهماسبی با اشاره به تنش گرمازدگی، تاکید کرد: تغییر اقلیم باید در تحقیقات حوزه باغبانی مد نظر قرار گیرد. وی، برنامه ریزی بلند مدت در باغبانی را ضروری عنوان کرد و افزود: سرمازدگی از یک طرف و گرمازدگی از سوی دیگر مشکلاتی را برای حوزه باغبانی بوجود آورده است. معاون امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی با بیان این که پایین آمدن کیفیت و کمیت آب‌ها در کشور هر ساله رخ می‌دهد، گفت: در این شرایط پایه‌های باغی آسیب می‌بینند، بنابراین مدیریت فنی جدید برای رفع تنش‌ها در همه زمینه‌ها لازم است. وی با اشاره به این که آفات و بیماری‌های مهم مثل زوال زردآلو، زوال انگور و زوال مرکبات و بیماری‌های باکتریایی در زعفران، آسیب جدی به دارایی مردم زده است، تصریح کرد: همفکری و کمک محققان برای مبارزه با این آفات و بیماری‌ها ضروری است. طهماسبی با بیان این که تبدیل ضایعات و مدیریت کاهش ضایعات موجب افزایش ارزش افزوده خواهد شد، گفت: محققان موسسه تحقیقات علوم باغبانی باید در قالب زنجیره محصول حرکت کنند و صفر تا صد یک محصول را پیش ببرند تا بهره وری محصولات بالا رود.

نظرها

اخبار بیشتر