گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس
  1. خبری
  2. همه خبرها
  3. آفتاب‌نیوز
  4. فرهنگ

گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس

آفتاب‌نیوزخبرگزاری آفتاب‌نیوز |
در رخدادی عجیب، هنگام بارش برف در اصفهان، برفِ روی بخشی از گنبد مسجد شیخ لطف‌الله، به سرعت آب شد و وضعیتی دوگانه به وجود آورد. پس از انتشار عکس‌های این رخداد در رسانه‌ها، بحث‌هایی درباره مواد مصرفی در طرح مرمت گنبد مسجد مطرح شد. بعد از پرسش یک خبرنگار درباره وضعیت گنبد، معاون مرکز روابط عمومی وزارت میراث فرهنگی، در توئیتر، به‌جای پاسخگویی، رسانه‎ها را به فوتوشاپ‌کاری و اتخاذ رویکرد غیرحرفه‌ای متهم کرد! پس از آن هم با انتشار پستی دیگر، اتهام‌زنی‌اش را یک نقد ساده خواند.

آفتاب‌‌نیوز :

بارش برف همه‌جای اصفهان را سفیدپوش کرد؛ همه‌جا، به‌جز ترک مرمت‌شدۀ گنبد مسجد شیخ لطف‌الله!

احمد همتیار، استاد پیشکسوت مرمت و کاشی‌کار معرق در این رابطه گفت: هرگز تابه‌حال ندیده‌ام که بعد از مرمت یک گنبد، برف روی قسمت مرمت‌شده ننشیند! باید کشف کرد و دید که این اتفاق چرا و چطور رخ‌داده است. وقتی ترک مرمت‌شدۀ گنبد نسبت به یک بارش طبیعی، عملکرد غیرطبیعی نشان می‌دهد، یعنی ملات این بخش با بقیه بخش‌ها تفاوت دارد و وقتی این اتفاق برای سایر گنبدهای مرمت‌شده رخ نداده یعنی در دستورالعمل تهیه ملات گنبد مسجد شیخ لطف‌الله، اعمال سلیقه شده است؛ درحالی‌که مرمت، دارای اصول مشخص است، همه مراحل آن دستورالعمل‌های معین دارد و وجود این قواعد، امکان اعمال سلیقه را از سوی مرمتگر رد می‌کند.

تعداد بازدید: ۱کد ویدیو دانلودفیلم اصلی

همتیار با تأکید بر اینکه تشخیص چرایی این واکنش غیرطبیعی نیاز به تحلیل فنی و آزمایشگاهی دارد، خاطرنشان کرد: درک مبانی اصول مرمتی و عمل به آن مانع ایجاد تغییر گسترده در بخش مرمت‌شده می‌شود اما وقتی فردی نسبت به این اصول آگاهی نداشته باشد، ولو با حسن نیت، شروع به اعمال سلیقه می‌کند و این نادرست است.

این پیشکسوت مرمت، در پاسخ به اینکه آیا استفاده از روغن بزرک موجب ایجاد واکنش متفاوت در بخش مرمت‌شده و نشده، نسبت به بارش یکسان برف شده؟ گفت: روغن بزرک یک روغن طبیعی است که هر کس با قالب کار می‌کند، برای جدا کردن پارچه از قالب، ممکن است از آن استفاده کند اما در سایر گنبدهایی که از این روغن در بخش‌هایی از مرمت آن استفاده‌شده، تاکنون چنین مسئله‌ای به وجود نیامده است؛ ضمن اینکه اثبات به کاربردن یا نبردن این روغن نیز نیاز به آزمایش کردن دارد. به نظر می‌رسد یک عامل شیمیایی موجب به وجود آمدن این واکنش متفاوت در گنبد شده است اما این حدس و گمان نیز نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری دارد.

واکنش عجیب مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان

اما مهدی رضایت، عکس منتشرشده را مغرضانه و مشکوک خواند و حالا، مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان نیز حرف او را تکرار می‌کند!

فریبا خطابخش در اظهاراتی عجیب ادعا کرد: با جدیت می‌گویم عکسی که ایسنا از گنبد تهیه‌کرده، فتوشاپ است! البته برف همیشه از رأس گنبد تا حدود یک یا دو متر بیشتر نمی‌نشیند، چون در خیز گنبد می‌رود. گنبد مسجد امام هم همین حالت را دارد. در رأس گنبد، همیشه کمی برف می‌نشیند ولی در شکم‌گاه هرگز. خیز گنبد خیلی شدید است و در حد بالا قرارگرفته و ممکن است باد بیاید و بالاخره برف حرکت می‌کند ولی روی ترک مرمت‌شده هم برف نشسته است.

مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان خاطرنشان کرد: چین‌وچروک‌ها اجازه می‌دهد که برف بر روی قسمت‌های مرمت نشده بنشیند چراکه در این بخش‌ها آن‌قدر خلل و فرج و چین‌خوردگی وجود دارد و کاشی‌ها حرکت می‌کنند که این اتفاق را ممکن می‌کند، ولی آن قسمت از گنبد که کامل مرمت‌شده و هیچ مشکلی ندارد، برف زیاد نمی‌نشیند؛ هرچند بااین‌حال بر روی این قسمت هم برف کمی‌ نشسته بود.

وی افزود: گچ در قسمت مرمت‌شده آن‌قدر خوب کارشده که باران و برف به آن نفوذ نمی‌کند و آن قسمت که مرمت نشده کاملا خیس است که این نشان‌دهندۀ آسیب در سایر بخش‌های مرمت نشده است. شب درجه حرارت به زیر صفر می‌رسد و آبی که نفوذ کرده یخ می‌زند و باعث می‌شود به‌مرورزمان ملات زیر کاشی خورد شده و از بین برود و هرچه ملات زیر کاشی از بین برود باعث می‌شود کاشی‌ها از بستر زیری جدا شود و ریزش پیدا کند. در قسمت مرمت‌شده، زیرسازی درست‌وحسابی انجام‌شده، دوغاب گچی بین لایه‌ها آمده و بندها پرشده است و دیگر نه حرکتی بین کاشی‌ها وجود دارد و نه فاصله‌ای. دیروز هم برف روی قسمت مرمت‌شده نشست و ساعت ۱۰ پاک شد اما این برف در قسمت مرمت‌شده نفوذ کرد درحالی‌که در قسمت مرمت‌شده برف به لایه‌های زیرین نفوذ نکرده است.

وی در ادامه توضیح داد: علت زیاد بودن برف بر بخش مرمت نشده تا حد زیادی ناشی از این است که بستر زیر آن به خاطر چین‌وچروک آماده این جذب است؛ در ثانی اگر برف ننشیند و رطوبت جذب نشود که خیلی بهتر است، چرا باید بدتر باشد؟

مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان مثال زد: نقل ما نقل ملانصرالدین شده وقتی با خرش می‌رفت. اگر روی آن می‌نشست به او می‌گفتند چرا نشستی و اگر راه می‌رفت به او می‌گفتند چرا روی خر نمی‌نشینی!؟ یک روز باران می‌بارد و رسانه‌ها می‌گویند چرا خیس نشده و یک روز برف می‌آید و می‌گویند چرا برف ننشسته! کارشناسان خبرۀ میراث پروژه را از نزدیک دیده‌اند و کار هیچ عیب و مشکلی ندارد. سطح، صیقلی شده و گچ خیلی خوبی هم استفاده‌شده است.

خطابخش یادآور شد: درگذشته بعد از پایان مرمت بر روی سطح مرمت‌شده پیه شتر می‌زدند به این صورت که یک طناب از بالا به پایین آویزان می‌کردند که حالت کشویی داشت و گنبد را چرب می‌کردند تا آب به بستر زیرین نفوذ نکند که فکر ایده آلی بوده است اما الان ما این کار را نکرده‌ایم و تا زمانی که همه ترک‌ها را مرمت نکنیم، نمی‌توانیم این کار را انجام دهیم. ولله که هیچ پوششی هم روی سطح گنبد استفاده‌نشده است اما الان کاشی‌ها را سرجای اصلی خودش بردیم و سطح صاف‌شده و مسلما نباید باران و برف به آن نفوذ کند.

وی اظهار کرد: بااینکه افراد بیایند و از سطح گنبد آزمایش بگیرند و ببینند آیا چیزی به‌جز گچ در ملات وجود دارد یا اینکه روی سطح گنبد پوشش آب‌گریز استفاده‌شده است یا خیر مسئله‌ای نداریم، بیایند و آزمایش کنند.

یک مدرس رشته مرمت: مسئولان میراث فرهنگی یا مرمت را تایید کنند یا فتوشاپ را

یک مدرس رشته مرمت در خصوص علت ننشستن برف در قسمت مرمت شده گنبد مسجد شیخ لطف الله، گفت: اگر دلیل این اتفاق حسن کار مرمت انجام شده است، نباید مسئولان بگویند که فتوشاپ است و اگر این تفاوت را ناشی از فتوشاپ می‌دانند، نباید بگویند که حسن کار است.

علی اصغر نجف پور در خصوص ادعای فتوشاپ بودن عکس‌های منتشر شده از مسجد شیخ لطف الله، اظهار کرد: اگر مسئولان چنین ادعایی دارند، باید صبر کرد تا برف دیگری در اصفهان ببارد و فتوشاپ‌ها مشخص شود.

وی با تاکید بر اینکه مسئولان نمی‌توانند از هر دو طرف این قضیه را به نفع خود اعلام کنند، افزود: باید مشخص شود و مسئولان میراث فرهنگی باید قویا از مرمت انجام شده دفاع کنند و یا باید به طور کلی و محکم این عکس را فتوشاپ بدانند و آن را تکذیب کنند و اگر این تفاوت را ناشی از مرمت صحیح بنا می‌دانند آن را محکم اعلام کنند.

این مدرس رشته مرمت در دانشگاه هنر اصفهان با بیان اینکه تفاوت دو قسمت مرمت شده و نشده، حسن کار نیست، تصریح کرد: با این تفاوتی که اکنون بین این دو بخش بنا مشاهده می‌شود، چگونه این بنا ۴۰۰ سال این حسن را نداشته و همچنان باقی مانده است؟

گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 22

تفاوت این دو بخش، نقص کار محسوب می‌شود

نجف پور ادامه داد: تفاوت این دو بخش، نقص کار محسوب می‌شود و حرف پیشین کارشناسان در مورد این مرمت را تایید می‌کند. گنبدمسجد شیخ لطف الله تلفیقی از آجر و کاشی است و بخش‌های از آن کاشی رنگی لعاب دار و شیشه‌ای است و بخشی از آن آجر بدون لعاب است و همین تلفیق دلیل رحجان و زیبایی این مسجد است.

وی در خصوص علت ننشستن برف در قسمت مرمت شده گنبد مسجد شیخ لطف الله، اظهار کرد: یک کارشناس مرمت تا زمانی که از نزدیک بنا را بازرسی نکند، نمی‌تواند نظر قطعی خود را ارائه دهد.

این کارشناس رشته مرمت در دانشگاه هنر اصفهان با بررسی علمی این موضوع، گفت: آجر و بیسکوئیت کاشی در زمان پخت در دماهای بالا دچار تغییرات فیزیکی و شیمیایی مختلفی می‌شود که حاصل نهایی همان آجری است که از کوره خارج می‌شود و می‌بینیم.

نجف پور با بیان اینکه یکی از این اتفاقات در سطح بیرونی آجر رخ می‌دهد که بیشترین مواجهه را با حرارت دارد، افزود: در این موضع از کاشی به دلیل نزدیکی به حرارت و بالا رفتن دما تا نزدیکی دمای ذوب حالتی شبیه به ذوب رخ می‌دهد که اگر دما بالاتر رود سطح آجر ذوب و گاهی روان می‌شود. اگر به سطح آجرهای سوخته در کوره که اصطلاحا به «آجر جوش» معروف است نگاه کنیم این حالت را خواهیم دید.

این مدرس رشته مرمت در دانشگاه هنر اصفهان توضیح داد: قبل از سوختن و تبدیل به آجر جوش در سطح آجر حالتی شبیه به شیشه‌ای شدن رخ می‌دهد که به پدیده «زینترینگ» شهرت دارد. این لایه زینتر شده (شیشه‌ای) ویژگی هایی دارد که در برخی از مصارف آجر این ویژگی‌ها مطلوب است، از جمله این ویژگی‌ها عدم نفوذپذیری یا نفوذپذیری بسیار ناچیز نسبت به آب و عدم نفوذ غبار و چرکی به داخل خلل و فرج آجر است و معمولا مقدار ناچیز چرکی‌های نشسته روی سطح نیز بر اثر بارش نزولات جوی شسته شده و زدوده می‌شود.

وی اتفاقی که در مسجد شیخ لطف الله رخ داده است را ناشی از سائیدن سطح آجر با استفاده از برس خشن دانست و گفت: این کار باعث حذف این لایه شبه شیشه‌ای از سطح آجرهای موجود شده که علاوه بر تغییر رنگ و روشن شدن رنگ فعلی، در آینده نه چندان دور (شاید کمتر از ۵ سال) این بخش مرمت شده نه تنها روشن‌تر از سایر بخش‌ها نخواهد شد، بلکه به احتمال قریب به یقین به شدت تیره‌تر و چرک‌تر به نظر خواهد رسید. شاید یکی از دلایلی که باعث شده عاملان تصمیم بگیرند لایه محافظی با مواد ناشناخته و اعلام نشده، روی سطح گنبد اجرا کنند، همین مطلب است. بهتر است در مورد مرمت بقیه ترک‌های باقی مانده نهایت احتیاط به عمل آید و با حذف تیم قبلی و دعوت از گروه توانمند مراحل مرمت را بدون دوغاب ریزی روی سطح کاشی و بدون برس کشی برای حذف دوغاب‌ها و … انجام دهند.

وی در خصوص بارش برف روز گذشته در اصفهان و ابهامات نبود برف روی گنبد مسجد در محل ترک جدید، گفت: برف در دیگر قسمت‌های گنبدهای باقی مانده که این مطلب نیز موارد فوق را تائید می‌کند، یعنی در قسمت‌های مرمت شده و سائیده شده با برس به دلیل حذف لایه زینتر شده برف روی آجرهای بدون لعاب باقی نمانده است.

این مدرس رشته مرمت دانشگاه هنر اصفهان با بیان اینکه این حالت آب گریزی نیست، بلکه هیدروفیلی یا آب خواهی است، توضیح داد: این مطلب دو دلیل علمی دارد. یکی به دلیل خراشیده شدن و حذف لایه زینتر که باعث انعکاس بخشی از نور خورشید می‌شود، جذب گرمای حاصل از تابش در بدنه‌ها و بالطبع گرمتر بودن جسم آجر باعث ذوب شدن برف در این ناحیه شده است. دوم اینکه به دلیل خراشیده شدن و حذف لایه زینتر از سطح آجر، ضریب جذب آب در سطح آجر افزایش یافته و در واقع حالتی شبیه به مکش برف ذوب شده در سطح رخ داده و طبیعتا برفی باقی نمانده است.

آسب به گنبد در دمای پایین بعد از بارندگی

وی در خصوص اینکه آیا احتمال دارد باران یا برف جذب شده به زیر گنبد آسیب برساند، گفت: آسیب به گنبد مستقیم نخواهد بود. اما اگر هوا بعد از بارندگی سردتر شود و نفوذ بارندگی داشته باشیم، زمانی که یخ بزند از دمای صفر تا منفی چهار درجه افزایش حجم می‌دهد و حالتی به نام یخ‌بر شدن ایجاد می‌شود و این حالتی است که باعث ترکیدن بطری فلزی در فریزر می‌شود همان حالت در کاشی و آجر نیز به وجود آمده و در کوتاه مدت بعد از یخ زدگی شروع به متلاشی، اضمحلال کاشی و آجر می‌شود.

نجف پور تاکید کرد: اگر دلیل این اتفاق حسن کار مرمت انجام شده است، نباید مسئولان بگویند که فتوشاپ است و اگر این تفاوت را ناشی از فتوشاپ می‌دانند، نباید بگویند که حسن کار است.

همچنین عضو انجمن علمی مرمت بنای دانشگاه تهران در پاسخ به این سؤال که چرا بعد از بارندگی، جذب سطحی رطوبت در ترک مرمت‌شدۀ گنبد شیخ لطف‌الله دیده نمی‌شود، گفت: برای این مسئله دو فرضیه مطرح است؛ یکی استفاده از عایق‌های رطوبتی نانو یا پوشش‌های آب‌گریز و دیگری وجود ترکیب پلیمری در دوغاب یا استفاده از گچ پلیمری.

حبیب مشکین فام فرد که مخترع و پژوهشگر عایق‌های رطوبتی نانو نیز هست، اظهار کرد: بر اساس مشاهدۀ تصاویر گنبد مسجد شیخ لطف‌الله بعد از بارندگی، کاملا مشخص است که بخش‌های مرمت‌شده برخلاف دیگر بخش‌ها جذب سطحی رطوبت ندارد و این در حالی است که گفته می‌شود آجرهای این ترک گنبد، همان آجرهای اصلی قبلی است. به گفتۀ دست‌اندرکاران این پروژه، فرآیند پاک‌سازی بر روی آجر و کاشی‌های ترک مرمت‌شده انجام‌شده است اما می‌توان دید که کاشی و آجرها بعد از مرمت، حالت طبیعی خود را ندارند چراکه آجر بدون توجه به قدیم و جدید بودن، در تماس با رطوبت تغییر رنگ می‌دهد و این بیانگر نفوذ آب در سطح است.

عضو انجمن علمی مرمت بنای دانشگاه تهران با اشاره به اینکه قطعا در دوغاب از چیزی استفاده‌شدهT خاطرنشان کرد: عوامل پروژۀ مرمت گنبد شیخ لطف‌الله به‌صورت دقیق اشاره نکرده‌اند که آیا اقدامی برای نفوذناپذیری گنبد با مشخص شدن جزئیات اجرایی انجام داده‌اند یا خیر؟

مشکین فام فرد افزود: وقتی‌که می‌بینیم تصویر بخش مرمت‌شده بعد از بارندگی جذب سطحی رطوبت ندارد شکی وجود نخواهد داشت که چیزی استفاده‌شده اگرچه از سوی عوامل پروژه اعلام‌شده که چیزی را عوض نکرده‌اند و آجرها و کاشی‌ها همان کاشی و آجر موجود گنبد بوده است اما در خصوص علت عدم جذب سطحی آجرهای قسمت مرمت‌شده دو نظر وجود دارد؛ یکی استفاده از عایق‌های رطوبتی نانو یا پوشش‌های آب‌گریز و دیگری وجود ترکیب پلیمری در دوغاب یا استفاده از گچ پلیمری.

ترکیب متفاوت دوغاب باعث عدم پاک‌سازی بخش مرمت‌شده است

وی تصریح کرد: اگر فرض بر این باشد که عایق رطوبتی نانو استفاده‌شده باشد، برای نانو مواد، تفاوتی نمی‌کند که آجر جدید یا قدیمی باشد و در هر صورت تأثیر آب‌گریزی خود را خواهد گذاشت اما موضوع این است که الان در سطح قسمت مرمت‌شده حتی روی لعاب کاشی‌ها نیز مات است، درحالی‌که مواد نانو سطح لعاب کاشی را به این صورت که مشاهده می‌شود کدر نمی‌کند و بنابراین عایق‌های رطوبتی نانو عامل مات و کدرشدن کاشی نیست ولی با توجه به ترکیب‌های مختلف موجود در بازار، ممکن است سطح رنگ سطح آجر را هم تغییر دهد.

این مخترع و پژوهشگر عایق‌های رطوبتی نانو با بیان اینکه استفاده از رزین، گچ‌های پلیمری، گچ‌های فراوری‌شده یا گچ‌های نانو می‌تواند در صورت ترکیب با دوغاب موجب مات‌شدن سطح مرمت‌شدۀ گنبد شده باشد، گفت: درصد جذب آب در مصالح، به‌ویژه آجر کاملا قابل ارزیابی و مشخص است و در صورت عدم جذب سطحی رطوبت از ترکیب دافع رطوبت بر روی سطح آجر استفاده‌شده است.

مشکین فام فرد ادامه داد: هم‌چنین این احتمال وجود دارد که در ترکیب ملات بندکشی و دوغاب، این ویژگی وجود داشته باشد و با توجه به لایه بسیار نازک دوغاب که به گفته ناظر محترم این پروژه به‌خوبی پاک نشده است، می‌توان نتیجه گرفت که ترکیب متفاوت مواد دوغاب باعث عدم پاک‌سازی ساده روی سطح بخش مرمت‌شده و این لایه‌نازک سطح کاشی را کدر کرده است. رزین‌ها، گچ‌های پلیمری، گچ‌های فراوری‌شده یا گچ‌های نانو که در بازار وجود دارد می‌تواند در صورت ترکیب در دوغاب این ویژگی را داشته باشد.

وجود ترکیب برگشت‌ناپذیر در دوغاب

عضو انجمن علمی مرمت بنای دانشگاه تهران با اشاره به وجود ترکیب برگشت‌ناپذیر در دوغاب گفت: بر روی کاشی‌ها و آجرهای بخش مرمت‌شده، دوغاب به‌صورت کامل کشیده شده است و گفته‌اند که پاک‌سازی به‌خوبی انجام‌نشده، درحالی‌که اتفاقا پاک‌سازی را انجام داده‌اند اما با توجه به ترکیب برگشت‌ناپذیر درون دوغاب، با کشیدن پارچه به‌خوبی از روی سطح مرمت‌شده پاک‌سازی نشده است.

وی خاطرنشان کرد: آنچه در بخش مرمت‌شده کاملا مشخص است مقاومت در برابر نفوذ سطحی رطوبت است و موضوع واضح دیگر این است که لایۀ نازکی بر روی آن کشیده شده که با پارچه هم پاک نشده و حالت مات و کدر بر روی سطح و به‌صورت مشخص روی لعاب کاشی نیز ایجادشده است.

مشکین فام فرد یادآور شد: عوامل این پروژه گفته‌اند که از گچ ترکیبی استفاده کرده‌اند اما باید این نکته را شفاف‌سازی کنند که اولا بر چه اساسی این کار را انجام داده‌اند؟ آیا این ترکیب قبلا در آزمایشگاه موردبررسی قرارگرفته شده است؟ آن‌ها باید نتایج و ویژگی‌های مورد ارزیابی را منتشر کنند و دوم اینکه بگویند چرا پاک نمی‌شود؟ اگر گچ معمولی است چرا از روی سطح لعاب کاشی هم پاک نمی‌شود؟

چرا قسمت مرمت‌شده گنبد جذب رطوبت ندارد؟

وی که سال‌هاست در زمینۀ عایق‌های رطوبتی نانو فعالیت دارد، به موضوع جذب سطحی آجر اشاره و تصریح کرد: یک آجر معمولی در تماس ۲۴ ساعته با رطوبت حداقل ۱۷ درصد وزن خود رطوبت جذب می‌کند و نشانۀ جذب رطوبت در مصالح تغییر رنگ است؛ یعنی وقتی‌که سیمان، بتن یا آجر آب بخورد تیره می‌شود و با توجه به نوع بافت مصالح و تخلخل میزان درصد جذب رطوبت متفاوت است. هرچه فرسایش آجر بیشتر باشد تغییر رنگ در اثر جذب رطوبت با توجه به عمق نفوذ بیشتر است و هرچه رطوبت بیشتری جذب شود، تخریب در اثر خاصیت یخ بر شدن نیز تشدید پیدا می‌کند.

در سایت خبری بخوانید: اخبار فرهنگی هنری جهان

این مدرس دانشگاه توضیح داد: در گنبد مسجد شیخ لطف‌الله بخش‌هایی که بعد از بارش باران و برف تیره‌تر هستند، جذب رطوبت بیشتری دارند اما در قسمت مرمت‌شده، تغییر رنگ که نشانه جذب رطوبت است وجود ندارد. سؤال این است که چرا دوغاب روی سطح لعاب کاشی تأثیر گذاشته است؟ چرا سطح آجری گنبد جذب رطوبت ندارد؟ فراموش نکنیم که در مرمت قرار نیست ماهیت‌ها عوض شود و ماهیت آجر این است که رطوبت جذب کند.

مشکین فام‌فرد افزود: موضوع دیگر این است که چه تضمینی وجود دارد روش مورداستفاده در بخش مرمت‌شده که باعث عدم جذب رطوبت سطحی آجر شده، تنفس گنبد را نگرفته باشد؟ اگر گنبد تنفس نداشته باشد در برابر رطوبت، فاجعه رخ می‌دهد و رطوبت از هرجایی وارد شود دیگر به‌راحتی خارج نمی‌شود، به همین دلیل تأثیر مخرب بیشتری خواهد داشت.

افزایش مقاومت دوغاب باعث ریزش و شکست آنی می‌شود

وی تصریح کرد: اگر در ترکیب دوغاب از مواد نانو استفاده‌شده باشد، خاصیت آب‌گریزی ایجاد می‌کند اما به گفتۀ عوامل این پروژه عمر مواد نانو پایین است و نهایتا سه سال ماندگاری دارد. اگر هم در دوغاب از مواد پلیمری استفاده‌شده باشد، این مواد باعث افزایش مقاومت بیشتر دوغاب می‌شود و دوغاب به‌عنوان ملات بین درزهای آجر و کاشی در هنگام فشارهای سطحی گنبد به‌مرور زمان یا زلزله به علت ایجاد سختی بیشتر، کاشی و آجر را خرد می‌کند چراکه آسیب‌پذیری آجر و کاشی از مواد اصلاح‌شده پلیمری بیشتر است و درنتیجه آسیب‌های کاشی و آجرهای گنبد نسبت به قبل افرایش پیدا می‌کند.

این پژوهشگر ادامه داد: نباید مقاومت ملات یا دوغاب به‌کاررفته از خود مصالح گنبد یعنی از کاشی و آجرها بیشتر باشد چون در این صورت آسیب بیشتر می‌شود و سختی بیشتر، باعث افزایش شکست آنی خواهد شد. اگر در حال حاضر قسمت‌های مرمت نشده به دلیل آسیب‌ها دانه‌دانه می‌ریزد، با مرمت فعلی به دلیل این یکپارچگی و افزایش مقاومت ملات و دوغاب نسبت به کاشی و آجرها، دیگر دانه‌دانه نمی‌ریزد و یک‌باره بخش بزرگ‌تری از سطح دچار مشکل می‌شود و امکان ریزش قطعات بزرگ‌تر نیز وجود دارد.

وی یادآور شد: گچ معمولی تنفس بنا را ممکن می‌کند یعنی رطوبت را جذب کند ولی چرا قسمت جدید که گفته‌شده از دو نوع گچ به‌عنوان مواد اصلی دوغاب آن استفاده‌شده، این قابلیت را ندارد!؟

ترکیب مورداستفاده برای دوغاب مشکل دارد

عضو انجمن علمی مرمت بنای دانشگاه تهران تصریح کرد: کاملا مشهود است که آجرها در حال حاضر رفتار طبیعی خودشان را ندارند و این اتفاق طبیعی نیست. فکر می‌کنم ترکیب مورداستفاده حتی اگر دو گچ سمنان و سرخه بوده باشد هم مشکل دارد.

مشکین فام فرد گفت: با تکیه بر تجربۀ ده‌ساله‌ام در ارتباط با فناوری نانو در مرمت و دستاوردهای پژوهشی کسب‌شده در خصوص ضد آب‌سازی مصالح مدرن و سنتی، عامل اصلی تغییر رنگ ایجادشده و عدم جذب رطوبت سطحی بخش مرمت‌شده در گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را استفاده از ترکیب متفاوت و به‌احتمال‌زیاد وجود پلیمر در ملات بندکشی و دوغاب می‌دانم.

وی ادامه داد: درست است که کسی بدون خطا نیست اما اینکه دوباره اشتباهی را تکرار کنیم نیز صحیح نیست. اگر ایرادی در کار مرمت این گنبد وجود دارد باید شناخته شود و قطعا تا زمانی که سطح موردنظر بررسی علمی نشود یا اطلاعات کافی در خصوص اقدام صورت گرفته منتشر نشود هیچ‌چیزی قطعی نیست.

این مدرس دانشگاه اعلام کرد: پیشنهادم در این رابطه، نمونه‌برداری از دوغاب بخش مرمت‌شده گنبد جهت تشخیص ترکیبات تشکیل‌دهنده است. باید مشخص شود که در دوغاب به‌جز ترکیب گچ چه چیزی وجود دارد و اگر علت مشخص نشود و عوامل پروژه قصد داشته باشند پروژه را به همین صورت ادامه دهند قطعا در سال‌های آینده اثرات آن جبران‌ناپذیر خواهد بود.

دوغاب باید آزمایش شود

این مخترع و پژوهشگر عایق‌های رطوبتی نانو گفت: میزان نفوذناپذیری در برابر رطوبت به کمک تست غیر مخرب RILEM بر روی سطح مرمت‌شده گنبد قابل‌اندازه‌گیری دقیق است. از طرف دیگر تست RILEM نشان می‌دهد که آیا اقدامی در جهت نفوذناپذیری سطح مرمت‌شده انجام‌شده است یا خیر؟ حتی اگر بر روی سطح مواد نانو اسپری شده باشد با تست RILEM به‌راحتی قابل‌تشخیص است.

وی دربارۀ راهکار حذف لایه ایجادکننده ماتی سطح گفت: برای ارائه راهکار نیاز به دسترسی، مشاهده و برسی دقیق و کسب اطلاعات علمی از طریق آنالیز ترکیب دوغاب مورداستفاده است. هم‌چنین باید در نظر گرفت که ترکیب‌های سخت و برگشت‌ناپذیر به‌صورت فیزیکی است و ممکن است طی فرایند پاک‌سازی، لعاب کاشی‌ها دچار آسیب جدی شود که قطعا جبران‌ناپذیر خواهد بود و برای آجر نیز بخشی از لایه رو برداشته شود تا بتوان به سطح اصلی رسید.

همچنین رئیس کمیته ملی ایکوموس ایران که ۲۳ آبان ماه به اصفهان آمده بود تا در نشستی از شیوۀ مدیریت حفاظت از میراث فرهنگی در گذشته، امروز و فردا بگوید، در بخشی از سخنان خود، نسبت به خراب شدن گنبد مسجد شیخ لطف‌الله پس از مرمت اخیر، اظهار تأسف کرد.

مشروح گفته‌های مهدی حجت در دانشگاه هنر اصفهان چنین بود: «گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را تعمیر و به نظر من یک ترک آن را خراب کردند. رنگ این ترک با بقیه ترک‌ها نمی‌خورد و اندازه آن هم غلط است. وقتی لچکی را بالا برده‌اند نتوانسته‌اند آن را جفت کنند و گنبد خراب شده است.»

تغییر رنگی در گنبد مسجد ایجاد نشده

فریدون اللهیاری، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان ضمن رد اظهارات مهدی حجت گفت: خیر چنین چیزی نیست. در مسجد شیخ لطف‌الله برخلاف مسجد امام و … کاشی جدیدی سوار نشده که رنگ‌ها عوض‌شده باشد و تغییر رنگی ایجاد نشده است.

وی ادامه داد: استادان برجسته‌ای بر روی گنبد این مسجد کار می‌کنند و افراد ناشی نیستند که از موادی استفاده کنند تا رنگ کاشی عوض شود. بخشی ازآنچه تغییر رنگ برداشت می‌شود، به خاطر پاک‌سازی و بندکشی‌های انجام‌شده است. کاشی قسمت‌های دیگر بند ندارد و به همین خاطر پررنگ به نظر می‌رسد.

اللهیاری تصریح کرد: دکتر حجت شخصیت با ارزشی در سازمان میراث فرهنگی است اما به‌صورت عبوری نمی‌شود برای گنبد اظهارنظر کرد. اگر ایشان از نزدیک گنبد را می‌دید و در جریان دقیق فرایند کار قرار می‌گرفت حتما نظر متفاوتی داشت.

کاشی هیچ گنبدی صفوی نیست

ناصر طاهری، معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌ دستی و گردشگری استان اصفهان نیز اظهار کرد: هر گنبد، یک سطح خارجی دارد که در معرض باد و باران‌های اسیدی و انقباض و انبساط و عوامل جوی و … آسیب می‌بیند و باید توجه داشت که این لایه تزیینی، به‌هیچ‌وجه نقش حفاظت از گنبد را ندارد.

وی خاطرنشان کرد: هیچ گنبدی امروز با همان کاشی‌های صفوی وجود ندارد، چون تقریبا هر ۵۰ سال یک‌بار مرمت و بازسازی‌شده است. نقش کاشی‌های ۱۵۰ سال پیش مسجد امام هم با نقش کاشی‌های فعلی آن فرق دارد و به‌هرحال به‌مرورزمان کاشی‌ها نوسازی می‌شوند. بااین‌حال ما درباره مسجد شیخ لطف‌الله دقت کردیم و گفتیم که به سمت نوسازی کاشی‌ها نروند بلکه آن را مرمت کنند؛ به این شکل که کاشی‌ها از روی گنبد برداشته و شماره‌گذاری و در قالب سوار شدند. قسمت‌های از بین رفته و شکسته را بازسازی کردیم و اکنون بیشتر کاشی‌های گنبد همان کاشی‌های قبلی هستند و درصد کمی از آن دوباره ساخته‌شده است.

مرمت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله یکی از بهترین مرمت‌هاست

معاون میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان تصریح کرد: حتی در تعمیرات معمولی نیز پس از پاشیدن دوغاب و بندکشی نما تغییر می‌کند و تغییر رنگ ترک مرمت‌شده گنبد کاملا طبیعی است. به‌مرور و با قرار گرفتن در معرض جو، این قسمت نیز همرنگ دیگر قسمت‌ها خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه جای هیچ نگرانی‌ای نسبت به وضعیت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله نیست، گفت: مرمت این گنبد یکی از بهترین مرمت‌ها بود و حتما دکتر حجت که نظرشان قابل‌احترام است، تحت تأثیر اطلاعات کاملی قرار نگرفته‌اند. اگر ایشان از نزدیک و در محیط کار گنبد را می‌دیدند و با استادکار صحبت می‌کردند، حتما نظرشان عوض می‌شد.

کاشی‌های گنبد از بستر جداشده بود

فریبا خطابخش، مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان در همین رابطه به ایسنا گفت: گنبد مسجد شیخ لطف‌الله ۱۶ ترک دارد که اکنون دو ترک آن توسط آقای رضایت که بهترین استادکار مرمت دنیاست، مرمت‌شده و به خاطر نوع تزیینات خاص گنبد، مجبور بودیم که دو ترک آن را هم‌زمان پیاده، مرمت و سوار کنیم.

وی با تأکید بر اینکه گنبد مسجد شیخ لطف‌الله، قبلا هم مرمت‌شده بود و کاشی‌های آن صفوی نبودند، ادامه داد: وقتی کار مرمت گریو گنبد شروع شد، متوجه شدیم که گنبد طبله کرده و کاشی‌ها در حال ریختن هستند، به‌طوری‌که به‌راحتی با دست برداشته می‌شدند. عکس‌هایی که از مراحل اولیه تا نهایی مرمت ثبت‌شده نیز کاملا گویاست که وضع گنبد به چه شکل بود. فقط به خاطر اینکه آجر گنبد، لعاب‌دار و ریشه‌دار و دارای ارتفاع بیشتری بود، طی این مدت نریخته بود اما به خاطر سنگینی، چین‌خورده و از بستر جدا شده بود. مشکل تزیین کاشی‌ها نبود، مشکل این بود که مصالح زیر گنبد فرسوده شده بود.

مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان در ادامه اظهار کرد: اینکه گفته می‌شود نباید کاشی‌ها را پایین می‌آوردید و باید به‌صورت موضعی مرمت می‌کردید اشتباه است چون دوغاب ریختن روی آن کاشی‌های از بستر جداشده، باعث سنگین‌تر شدن آن‌ها می‌شد و استاد جبل عاملی و بقیه کارشناسان به این نتیجه رسیدند که باید بااحتیاط و تک‌به‌تک کاشی‌ها پیاده و شماره‌گذاری شوند.

وی افزود: کاشی‌ها صفوی بود و ما نمی‌خواستیم آن‌ها را نو کنیم بلکه می‌خواستیم مرمت کنیم. وقتی کاشی‌ها پایین آورده شد متوجه شدیم که زیر گنبد که یک پوسته آجری محافظ گنبد بود، خراب شده و مصالح فرسوده و پوک شده‌اند. اگر برف سنگینی باریده بود گنبد با این شرایط صد در صد پایین می‌آمد.

خطابخش مراحل انجام مرمت را چنین شرح داد: ما مصالحی که به کاشی‌ها چسبیده بود تراشیدیم و باری که خارج شد را نیز محاسبه کردیم. سپس بستر زیری با گچی که از سیمان هم محکم‌تر است و هیچ‌کس جز استاد رضایت مهارت ساخت آن را ندارد استحکام‌بخشی شد و کاشی‌ها سر جای اول قرار گرفتند.

اعتبار بدهند، کل گنبد مرمت و یکدست می‌شود

مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان با اشاره به علت ایجاد فاصله بین ترک مرمت‌شده با سایر ترک‌های گنبد گفت: وقتی مراحل مرمت کل گنبد تکمیل شود همه کاشی‌ها سر جای خودشان برمی‌گردند و آن‌وقت دیگران می‌توانند درباره آن اظهارنظر کنند. در حال حاضر سایر کاشی‌ها از بستر جدا هستند و به خاطر همین بین آن‌ها با ترک مرمت و بندکشی شده فاصله وجود دارد.

وی ضمن رد شائبه استفاده از روغن برزک و تأثیر آن بر تغییر رنگ کاشی‌ها اظهار کرد: این تغییر رنگ به خاطر بندکشی است. اگر از روغن برزک استفاده‌شده بود باید رنگ کاشی‌های ترک مرمت‌شده تیره می‌شد درحالی‌که اکنون رنگ آن روشن‌تر از سایر ترک‌هاست. ما تنها از یک تثبیت‌کننده بدون رنگ استفاده کرده‌ایم تا کاشی‌ها را از تخریب بارندگی‌ها حفظ کنیم.

خطابخش در پاسخ به سؤالی مبنی بر زمان تکمیل مرمت کل ترک‌های این گنبد گفت: ما منتظر اعتبار هستیم. در سال ۱۳۹۸ هیچ اعتباری نداشته‌ایم که کار را ادامه بدهیم. در حال حاضر داربست‌ها زده‌شده اما کار را تا رسیدن اعتبار تعطیل کرده‌ایم و به‌محض جذب اعتبار، کاشی‌ها پیاده، زیرسازی و دوباره سوار می‌شوند و خط‌هایی که اکنون به خاطر ول شدن کاشی‌های ترک‌های کناری مشاهده می‌شود از بین می‌رود.

مدیر پایگاه میراث جهانی نقش‌جهان تأکید کرد که بهترین و اصولی‌ترین مرمت روی گنبد شیخ لطف‌الله انجام‌شده است.

وقتی کار تخصصی را به غیرمتخصص می‌سپارند نتیجه این می‌شود

احمد همتیار، استاد پیشکسوت مرمت و کاشی‌کار معرق گفت: گذر زمان مانایی ترک مرمت‌شده گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را مشخص خواهد کرد. کسی که مرمت این گنبد را به او سپرده‌اند مرمت کار نبوده درحالی‌که مرمت یک امر کاملا تخصصی است و کاشی‌کار معرق هرچقدر هم متبحر باشد نمی‌تواند در زمینه مرمت، بدون داشتن تخصص در امر مرمت ورود پیدا کند.

همتیار، با اشاره به اینکه زبان معماری سنتی را فقط مرمت کاران باتجربه می‌دانند خاطرنشان کرد: کسی که با اصول مرمت آشنا باشد کاری انجام می‌دهد که هم اصالت اثر به همان شکل زمان ساخت آن حفظ شود و هم کیفیت آفرینی داشته باشد.

مرمت کننده مناره ساربان، درباره تغییر رنگ گنبد مسجد شیخ لطف‌الله پس از مرمت چنین گفت: در حال حاضر رنگ گنبد کرم است اما ترک مرمت‌شده لیمویی‌رنگ است و سفیدک زده. اگر گنبد طبق اصول مرمت‌شده بود، این ترک هم با ترک‌های کناری همگن و همخوان و هم سنگ بود.

وی افزود: بین ترک مرمت‌شده‌ای که به سمت سربند رفته، با دیگر بندها درزی نزدیک به حدود پنج یا هفت سانتی‌متر وجود دارد. این گنبد در دوره صفویه ساخته‌شده و تا پیش‌ازاین کسانی که دلسوز و متخصص و مرمت کار بوده‌اند آن را حفظ و مرمت کرده‌اند به‌طوری‌که هیچ کم و کسری ازلحاظ کاشی نره ندارد. باید عین همان مراحلی که برای ساخت آن انجام‌شده بود برای مرمت هم انجام می‌شد تا کار اصولی پیش برود.

این استادکار مرمت پاشیدن هر نوع تثبیت‌کننده‌ای را بر روی کاشی‌های گنبد اشتباه دانست و گفت: گنبد از پوش اول و دوم گرفته تا پی، ناکش دارد و با آن تنفس می‌کند. هر لایه تثبیت‌کنندۀ حفاظتی‌ای روی کاشی‌ها پاشیده شود شوره می‌اندازد و تنفس آن را با مشکل مواجه می‌کند. مصالح و ملات برای استحکام‌بخشی به کاشی کافی است و نیازی به تثبیت‌کننده نیست. کاشی بارها در درجه بالا حرارت دیده و نیاز به تثبیت‌کننده ندارد و اگر ملات درست برای آن تهیه شود می‌تواند نیم‌قرن دوام داشته باشد. برای دوغاب هم باید از ابتدا تمهیدی اندیشیده می‌شد که نیازی به استفاده از آن نباشد.

در میراث از پاشنه درآمده

وی با گلایه از بی‌توجهی اداره میراث فرهنگی به اساتید و کارشناسان کهنه‌کار و باتجربه گفت: یک دهه و نیم است که در میراث از پاشنه درآمده و اساتید باتجربه مورد بی‌مهری و بی‌توجهی قرارگرفته‌اند. کار مرمت دست کسانی سپرده می‌شود که گچ کارند و صلاحیت مرمت کاران متخصص تائید نمی‌شود و آن‌ها خانه‌نشین شده‌اند.

این کاشی‌کار پیشکسوت با اشاره به مرمت گنبد مسجد امام اظهار کرد: نیم‌قرن است که روی گنبد امام کار می‌کنند به‌طوری‌که داربست‌های آن اکنون می‌تواند به‌عنوان یک اثر ملی ثبت میراث فرهنگی شود! بنده گنبد مسجد شاهزید که‌ام الگره داشت را در عرض یک سال مرمت کردم، چرا باید مرمت مسجد امام این‌همه طول بکشد در آخر هم قوس، رک شود؟ میراث فرهنگی شوخی‌بردار نیست که هر بار کاشی‌های گنبد امام را بردارند و دوباره بچینند. مرمت یک آیین مستمر است اما نه مستمر هرروزه و هرساله. پنج‌تا ۱۰ سال دیگر هم مشخص می‌شود که کاشی‌های مرمت‌شده گنبد مسجد شیخ لطف‌الله ماناست یا دوباره باید مثل گنبد مسجد امام برچیده و مرمت شود.

وی با اشاره به اینکه بناهای تاریخی در طی یک دهه و نیم گذشته بیشترین صدمه را از جانب مسئولان غیرمتخصص در طول عمرشان دیده‌اند خاطرنشان کرد: کسی که یک بنا را بشناسد طبیعتا آن را دوست خواهد داشت و برای حفاظت از آن تلاش خواهد کرد اما متأسفانه افرادی بر سر کارند که شناختی از میراث فرهنگی ندارند.

این استادکار مرمت، حفاظت از میراث را وظیفه تک‌تک افراد دانست و گفت: نمی‌شود پروژه‌ها را با پارتی‌بازی به غیرمتخصصان سپرد چراکه میراث فرهنگی ما هویت ماست.

مسئله اصلی نه تغییر رنگ گنبد، بلکه شیوه برخورد اداره کل میراث با متخصصان است

احمد منتظر، مدیرکل اسبق میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری اصفهان نیز اظهار کرد: گنبد شیخ لطف‌الله یک گنبد اساسی است و نباید این‌گونه بی‌هوا تعمیر می‌شد. بهتر بود کاشی‌ها به‌صورت موضعی مرمت می‌شدند تا تغییر رنگ به این شکل به وجود نیاید. کسی که کار مرمت گنبد به او سپرده‌شده متخصص نبوده اما متأسفانه به خاطر پاره‌ای از اختلافات در بدنه سازمان، به کارشناسان متخصص اهمیت داده نمی‌شود و نتیجه همین می‌شود که اکنون شاهدیم.

منتظر با تأکید بر اینکه گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را از نزدیک ندیده است، گفت: مسئله اصلی تغییر رنگ گنبد نیست. اگر رنگ عوض‌شده کار بدی کرده‌اند و من هم پیش‌تر هشدارهای لازم را داده بودم ولی صحبت اصلی بر سر این است که نوع برخورد میراث فرهنگی با متخصصان درست نیست.

باور مشترکی به نام «عشق به میراث فرهنگی»، قادر است همه کارشناسان قدیم و جدید و کارمندان و مدیران میراث فرهنگی را زیر چتر خود جمع کند و از آن‌ها گروهی بسازد که اگر چه با هم اختلاف سلیقه دارند، اما از آنجا که حفظ یک بنای تاریخی و مرمت آن به بهترین شکل ممکن، هدف اول و آخر همه آن‌هاست، این قدرت و امکان را دارند که با گفت‌وگوی پیوسته و تخصصی و پیش از انجام یک کار، راه حل اصلحی برای شیوه برخورد با آن پیدا کنند.

گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 102گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 103گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 104گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 105گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 106گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 107گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 108گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 109گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 110گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 111گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 112گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 113گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 114گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را خراب کرده‌اند؟ +فیلم و عکس - 115

خواندن خبر در سایت منبع

در ادامه بخوانید

همه دنیام؛ بهنام بانی

تابناکتابناک1 روز قبل
همه چی واسه تو ولی دل تو برامچیزی به غیر تو نمیخوام نه نمیخواماونی که نفسم بنده به نفساشتویی که فقط میمونه پاش بدونی کاشدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامعاشق تواممیشناسم تو رو بهتراز هر کی که بگیاحساسم واسه هیچکسی نیست جز تو یکیعشق تو واسه من تکراری نمیشهدلتنگم دیگه دل تو دلم نیست واسه تودلتنگم میدونی فقط این حس و به تو دارم چون تو برام میمونی همیشهمی‌دونی چقدر خاطره دارم ازت دار و ندارم تویی فقط تویی فقطدیوونه توام من عاشق تو شدم تو رو می‌خوامت واسه خودم واسه خودمدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامدنیام اومدی تو دنیام دل بده بمون بام عاشق توامتو شدی همه دنیام هر جا بری اونجام دست تو دستام عاشق توامعاشق تواممیشناسم تو رو بهتراز هر کی که بگیاحساسم واسه هیچکسی نیست جز تو یکیعشق تو واسه من تکراری نمیشهدلتنگم دیگه دل تو دلم نیست واسه تودلتنگم میدونی فقط این حس و به تو دارم چون تو برام میمونی همیشه «همه دنیام» یکی از قطعات موسیقی بهنام بانی است. موزیک ویدیو این قطعه را در تابناک می‌بینید و می‌شنوید. «همه دنیام» یکی از قطعات موسیقی بهنام بانی است. موزیک ویدیو این قطعه را در تابناک می‌بینید و می‌شنوید.

«سین_ی_لام»؛ سیستان و بلوچستان را دریابیم

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
بسته فرهنگی این هفته به موضوعاتی چون اخبار جشنواره‌های فجر و فعالیت هنرمندان به منظور کمک به سیل‌زدگان سیستان و بلوچستان پرداخته است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، در بسته فرهنگی این هفته خواهید دید: >> اهالی رسانه زمان نمایش فیلم‌های سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر را مشخص کردند>> راهیابی چهار فیلم اولی به بخش سودای سیمرغ>> شهادت مظلومانه سردار سلیمانی یک سیمرغ به سیمرغ‌های جشنواره فیلم فجر اضافه کرد>> چهاردهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر با نگین سلیمانی مهمان گلزار شهدای کرمان شد>> دیوارنگاره جدید میدان ولیعصر در پی حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی>> سیل سیستان و بلوچستان، هنرمندان را به صحنه آورد

شهادت بزرگ در آینه اشعار

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل

اولویت اول کشور آموزش و پرورش است

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
جهانگیری در ادامه با تاکید بر اینکه آموزش و پرورش هیچ گاه نباید از اولویت کشور خارج شد، خاطرنشان کرد: حتی در مواقعی که با کمبود منابع در کشور مواجه هستیم، آموزش و پرورش باید همچنان در صدر اولویت‌ها باشد چرا که می‌تواند با تربیت نیروی انسانی، آینده کشور را بسازد. مقام معظم رهبری نیز بار‌ها تاکید کرده‌اند که سرمایه گذاری در آموزش و پرورش جزو هزینه‌های سرمایه‌ای کشور است. جهانگیری همچنین با تاکید بر اینکه بدون مشارکت عموم نمی‌توان برنامه‌های آموزش و پرورش کشور را به نحو مطلوب اجرایی کرد، گفت: شورا‌های آموزش و پرورش یک ظرفیت بسیار مهم است که در کشور شکل گرفته است و می‌توانند برای تعریف و تحقق مشارکت عمومی برنامه ریزی کنند و از ظرفیت‌های سایر دستگاه‌های اجرایی نیز برای پیشبرد برنامه‌های آموزش و پرورش استفاده کنند. معاون اول رییس جمهور اضافه کرد: مهمترین کار شورا‌های آموزش و پرورش باید این باشد که راهکار‌هایی برای استفاده از ظرفیت‌ها و منابع مادی و معنوی کشور تدوین کنند و با جلب مشارکت مردم، این ظرفیت‌ها را در خدمت آموزش و پرورش کشور قرار دهند. جهانگیری با اشاره به اینکه در قانون شورا‌های آموزش و پرورش آمده است که ۱۷ دستگاه باید با آموزش و پرورش همراهی کنند، گفت: وقتی آموزش و پرورش از این درجه اهمیت برخوردار است، در سخت‌ترین شرایط سیاسی و اقتصادی آن را از اولویت کشور خارج نمی‌کنیم، این یعنی اگر کمترین احساس مسئولیتی به آینده ایران داریم باید به آموزش و پرورش کمک کنیم.

آماده اجرای طرح «مدرسه آماده» هستیم

صدا و سیماصدا و سیما1 روز قبل
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، محسن حاجی میرزایی همایش گام دوم طرح مدرسه آماده و گردهمایی ۱۵۰۰ مدیر شهر تهران با بیان این که همواره احتمال وقوع حوادث طبیعی در همه جوامع وجود دارد، گفت: شیوه عاقلانه این است که جامعه برای مقابله و پیشگیری و همچنین کسب آمادگی پیش از وقوع حوادث طبیعی اقدام کند. وزیر آموزش و پرورش با بیان این که انتخاب گروه هدف دانش آموزان در ارائه برنامه‌های پیشگیری اقدام هوشمندانه‌ای است، ادامه داد: دانش آموزی دوره خاصی است چرا که پایداری تاثیر به آموزش، سطح یادگیری و همچنین دوره تاثیر بالاتر است. آقای حاجی میرزایی با اشاره به اینکه ۱۵ میلیون دانش آموز در کشور داریم که با احتساب خانواده‌هایشان می‌توانیم سطح آمادگی را افزایش دهیم، گفت: هیچ رسانه‌ای به اندازه آموزش و پرورش فراگیر و عمیق نیست. وی افزود: در سند تحول بنیادین مدارس عنوان شده که مدرسه کانون یادگیری محلات است واگر بتوانیم رابطه مدرسه و اهالی را افزایش دهیم قطعا مدرسه‌ای زنده‌تر و پویاتر خواهیم داشت. وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۳۰ درصد مدارس نیاز به نوسازی یا مقاوم سازی دارند که در این زمینه دست یاری به سوی همه دراز می‌کنیم، گفت:: آموزش و پرورش آماده است با همکاری سازمان مدیریت بحران چتر طرح مدرسه آماده را در سطح کشور گسترش دهد.

نظرها

اخبار بیشتر